I CSK 4057/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Monika Koba
30 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.Z. i E.Ś.
przeciwko B.P., J.M. i J.M.
o ustalenie nieważności umowy,
na skutek skargi kasacyjnej M.Z. i E.Ś.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 31 lipca 2023 r., I ACa 1969/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[A.T.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 31 lipca 2023 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację
powódek M.Z. i E.Ś. od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z 6
lipca 2022 r., którym oddalone zostało ich powództwo skierowane przeciwko B.P.,
J.M. i J.M. o ustalenie nieważności umowy.
Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez powódki.
Skarżące we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołały się na
przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Zdaniem skarżących, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
ponieważ zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem prawa. Sąd
I CSK 4057/24
2
Apelacyjny, gdyby przeprowadził wyczerpujące postępowanie apelacyjne,
doszedłby do przekonania, że działanie pozwanych małżonków M. prowadzące do
zawarcia umowy zmierzało do nieuzasadnionego, niezgodnego z prawem przejęcia
nieruchomości, która nie była ich własnością. Działanie pozwanych doprowadziło
do znacznego zubożenia powódek; takie postępowanie pozwanych stanowi
niezbędną przesłankę do uznania tego działania za sprzeczne z zasadami
współżycia społecznego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego
rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej
doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi
swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi
nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd
Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej
okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne
i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być
osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze
publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej
pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją
sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania
prawa w każdej indywidualnej sprawie.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację,
w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące
i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia
bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim
wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji
w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że
I CSK 4057/24
3
usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że
może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka
zaskarżenia (zob. m.in. Sąd Najwyższy w postanowieniach z 10 kwietnia 2013 r., III
CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Przesłanką
przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu
prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to
spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in.
postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15,
niepubl. i przywołane tam orzecznictwo).
Bliższa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była – w powyższym rozumieniu –
oczywiście uzasadniona. Wszystkie kwestie, na których skarżące opierają
twierdzenie o oczywistej zasadności skargi, były przedmiotem ustaleń i rozważań
Sądu drugiej instancji. Sąd Apelacyjny przytoczył podstawę faktyczną i prawną
swojego rozstrzygnięcia, wskazał z jakich przyczyn akceptuje stanowisko Sądu
pierwszej instancji oraz odniósł się w sposób szczegółowy do zarzutów apelacji.
Nie można stwierdzić, by sformułowane przez ten Sąd wnioski były w oczywisty
sposób nieprawidłowe, zgodnie z opisanym wyżej rozumieniem przesłanki
oczywistej zasadności skargi.
Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania sprowadza się do polemiki
z poczynionymi przez Sąd Apelacyjny ustaleniami faktycznymi i ich oceną prawną,
ograniczając się do przytoczenia ogólnych zastrzeżeń pod adresem zaskarżonego
wyroku, przez powtórzenie zarzutów przytoczonych w ramach podstaw skargi, bez
wykazania ich rażącego charakteru. Sposób jego sformułowania wskazuje, że
skarżące traktują skargę kasacyjną nie jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,
a jako instrument pozwalający im na kwestionowanie niesatysfakcjonującego ich
rozstrzygnięcia w trzeciej instancji, któremu to celowi postępowanie kasacyjne nie
służy.
Skarżące twierdząc, że Sąd Apelacyjny w sposób wadliwy skonstruował
podstawę faktyczną rozstrzygnięcia i błędnie ocenił zgromadzony w sprawie
materiał dowodowy, wyprowadzając następnie błędne wnioski na gruncie prawa
I CSK 4057/24
4
materialnego – pominęły także, że skarga kasacyjna jest instrumentem
prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a nie instrumentem kontroli ustaleń
faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia. Nie można zatem
przenosić do postępowania kasacyjnego sporów dotyczących stanu faktycznego,
gdyż jego ustalenie należy do sądów meriti, a Sąd Najwyższy nie ma w tym
zakresie żadnych, ustrojowych ani procesowych kompetencji (zob. m.in. wyrok
Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 1169/99, OSNC
2000, nr 7-8, poz. 139 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2014 r.,
IV CSK 671/13, niepubl.).
Skarżące zasad tych nie respektują odwołując się w uzasadnieniu skargi
wielokrotnie do dokonania przez Sąd Apelacyjny błędnej oceny zgromadzonego
w sprawie materiału dowodowego mimo, że zgłaszanie tego rodzaju zarzutów
w postępowaniu kasacyjnym jest niedopuszczalne, także wtedy, gdy następuje to
pod pozorem naruszenia prawa materialnego (art. 3983 § 3 i 39813 § 2 k.p.c.).
O oczywistej zasadności skargi nie może zatem świadczyć dokonanie przez Sąd
Apelacyjny oceny zgromadzonych w sprawie dowodów w sposób, który skarżące
uznają za wadliwy, są to bowiem zagadnienia usuwające się spod kontroli Sądu
Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.
W konsekwencji wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, w konfrontacji
z motywami zaskarżonego orzeczenia, nie wykazuje tezy, że przy jego ferowaniu
popełniono uchybienia w zakresie stosowania i wykładni prawa, które miały
charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,
które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
Monika Koba
[A.T.]
[SOP]
I CSK 4057/24
5
