I CSK 4026/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Jacek Grela
10 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 10 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Gminy R.
przeciwko G.R., M.G. i J.H.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej G.R. i M.G.
od wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku
z 14 czerwca 2024 r., II Ca 984/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od M.G. i G.R. solidarnie na rzecz Gminy R. 2700
(dwa tysiące siedemset) zł kosztów postępowania kasacyjnego z
odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w
spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia
od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia zobowiązanemu do
dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Rybniku wyrokiem z 17 sierpnia 2023 r.: zasądził od
pozwanych: a) M.G. i G.R. solidarnie;
b) J.H. na rzecz powoda Gminy R.
61 727,72 zł z ustawowymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 7 lipca 2018 r.
do dnia zapłaty
z zastrzeżeniem, że zapłata dokonana przez
pozwanych solidarnie wskazanych pod literą a lub pozwaną wskazaną pod literą b
I CSK 4026/24
2
zwalnia pozostałych oraz zastrzegając pozwanej J.H. prawo do powoływania się w
toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie swojej odpowiedzialności do
nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Rybniku VII Wydział Ksiąg Wieczystych
prowadzi księgę wieczystą oznaczoną numerem […], w zakresie wpisanej na rzecz
powoda Gminy R. hipoteki umownej, ustanowionej z tytułu zabezpieczenia
o
zwrot kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji.
Wyrokiem z 14 czerwca 2024 r. Sąd Okręgowy w Rybniku oddalił apelację.
W skardze kasacyjnej M.G. i G.R., jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi do rozpoznania, wskazali na przesłanki przedsądu przewidziane w art. 3989
§ 1 pkt 1, 4 k.p.c.
Zdaniem skarżących, w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,
a skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki
skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).
Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach
kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,
nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa,
jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia
z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością
lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia
orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.
przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
I CSK 4026/24
3
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia
rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może się przyczynić do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie
zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania
w sprawie (zob. postanowienia SN: z 28 listopada 2003 r., II CK 324/03; z 7
czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 22 listopada
2007 r., I CSK 326/07; z 26 września 2005 r., II PK 98/05; z 10 maja 2019 r., I CSK
627/18).
Sąd Najwyższy wielokrotnie odnosił się do kwestii nadużycia prawa
podmiotowego przez organy samorządowe dochodzące zwrotu kwoty równej
udzielonej bonifikacie (por.m.in. wyroki: z 25 sierpnia 2011 r., II CSK 640/10, z 12
kwietnia 2012 r., II CSK 484/11, z 11 maja 2012 r., II CSK 540/11, z 24 stycznia
2013 r., II CSK 286/12, z 9 listopada 2016 r., II CSK 93/16). Podkreślał, że klauzula
generalna przewidziana w art. 5 k.c. ma charakter wyjątkowy, a odmowa udzielenia
ochrony prawnej musi być uzasadniona istnieniem okoliczności rażących.
Udzielenie bonifikaty stanowi istotny przywilej finansowy nabywcy lokalu
komunalnego, uzyskany kosztem środków publicznych, który stawia go w lepszej
sytuacji od tych osób, które zmuszone są zaspokajać swoje potrzeby mieszkaniowe
przez nabycie mieszkań po cenie rynkowej. Kierunkowa pomoc ułatwiająca
stabilizację dotychczasowych stosunków prawnych związanych z korzystaniem z
lokalu przez umożliwienie uzyskania „mocniejszego prawa” nie może być zrównana
z ułatwieniem pozyskania środków pieniężnych, obejmujących różnicę pomiędzy
ceną sprzedaży i odsprzedaży prawa do lokalu, dla zaspokojenia potrzeb
mieszkaniowych w dowolny wybrany sposób ani umożliwiać uzyskanie
nieuzasadnionych korzyści z obrotu lokalami mieszkalnymi.
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia
prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej,
bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej
instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego
wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia
I CSK 4026/24
4
SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003
r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07).
Wywody, zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś
wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania
prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.
Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego
do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej
instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem
postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu
przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,
odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności,
które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i
99 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
Jacek Grela
[S.J.]
[SOP]
