I CSK 3986/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
23 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa K.W. i K.W.1
przeciwko Bank S.A. w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank S.A. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31 października 2023 r., I ACa 206/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Bank S.A. w W. łącznie na rzecz K.W. i K.W.1
5400 (pięć tysięcy czterysta) zł kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego
postanowienia zobowiązanemu.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 24 sierpnia 2022 r., XV C 1168/21, Sąd Okręgowy w Gdańsku
zasądził od pozwanego banku na rzecz powodowego kredytobiorcy 293 679,28 zł
z odsetkami i na rzecz córki kredytobiorcy 20 268,49 zł z odsetkami z tytułu zwrotu
wszystkich świadczeń otrzymanych od powodów przez bank i jego poprzednika
prawnego, jako świadczeń nienależnych.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Gdańsku
oddalił apelację banku.
I CSK 3986/24
2
Sąd drugiej instancji ustalił, że 30 marca 2007 r. między poprzednikiem
prawnym pozwanego banku, a powódką i jej mężem doszło do zawarcia umowy
kredytu hipotecznego. Na podstawie umowy bank udzielił kredytobiorcom kredytu
w wysokości 78 101,91 CHF.
Kredytobiorcy zobowiązali się do spłaty kredytu wraz z odsetkami, a spłata
kredytu miała następować w złotych. Zmiana kursu waluty miała wpływać na
wysokość salda kredytu oraz raty kapitałowo-odsetkowej. Spłata kredytu
udzielonego w złotych lub w walucie wymienialnej, wraz z należnymi odsetkami
dokonywana miała być miesięcznie lub kwartalnie w zależności od postanowień
zawartych w umowie. Regulamin stanowił, że kredyty udzielone w złotych są
wypłacane i spłacane w złotych, przy zastosowaniu kursu kupna, waluty
obowiązującego w banku w chwili wypłaty. Kredyty w walutach wymienialnych
podlegać miały spłacie w złotych, przy zastosowaniu kursu sprzedaży waluty
obowiązującego w banku w chwili spłaty. Wypłata kredytu nastąpiła 24 kwietnia
2007 r. w wysokości 178 072,35 zł, co odpowiadało 78 101,91 CHF.
Mąż powodowej kredytobiorcy zmarł, a spadek po nim nabyła żona
i małoletnia córka po 1/2. Od 30 marca 2007 r. do 11 maja 2020 r. kredytobiorcy
uiścili na rzecz banku i jego poprzednika prawnego z tytułu realizacji umowy
315 364,26 zł tytułem spłaty kapitału oraz 40 699,26 zł tytułem spłaty odsetek.
Sąd drugiej instancji uznał, że postanowienia umowy kredytu dotyczące
indeksacji mogą być uznane za abuzywne, o ile nie zostały sformułowane w sposób
jednoznaczny, czyli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem. Brak jest
podstaw, aby uznać, że klauzule waloryzacyjne zostały wyrażone w umowie
kredytu w sposób jasny i precyzyjny. Przede wszystkim kredytobiorcy, jako
konsumenci nie zostali przed zawarciem umowy poinformowani przez
przedsiębiorcę o ryzyku kursowym w sposób, który mógłby uzasadniać przyjęcie,
że główne świadczenie zostało sformułowane w sposób jednoznaczny. Bez
znaczenia jest fakt złożenia przez kredytobiorców oświadczenia, iż są świadomi
ryzyka kursowego, związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku
do złotego, w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko. Formalne
poinformowanie strony powodowej o ryzyku kursowym nie jest wystarczające dla
I CSK 3986/24
3
uznania postanowień umowy dotyczących mechanizmu indeksacji za
transparentne. Skutkiem zawarcia w umowie klauzul indeksacyjnych jest ryzyko
kursowe, ponoszone przez obie strony umowy, przy czym ryzyko ponoszone przez
przedsiębiorcę jest ograniczone, zaś ryzyko konsumenta nie jest niczym
ograniczone. Sąd drugiej instancji nadmienił, że za niedozwolone postanowienia
umowne należy uznać te klauzule zawarte w umowie z konsumentem, które
uzależniają wysokość sumy, w jakiej kredyt ma być wypłacony i zwrócony, od
decyzji tylko jednej ze stron, w dodatku strony silniejszej.
Wobec konkluzji, że umowa kredytu zawierająca abuzywne klauzule
obejmujące główne świadczenia stron jako nieważna (bezskuteczna) ex lege nie
wiąże stron ze skutkiem ex tunc, roszczenie kredytobiorców o zwrot spełnionego
świadczenia było zasadne w świetle art. 410 k.c.
Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze
względu na występowanie istotnego zagadnienia prawnego: czy dopuszczalne jest
zasądzenie na rzecz konsumenta zwrotu uiszczonych przez niego świadczeń
w związku uznaniem postanowień umowy powiązanej z walutą obcą za abuzywne,
w sytuacji, gdy - wobec wcześniejszej i dobrowolnej spłaty kredytu,
niepoprzedzonej ze strony konsumenta jakimikolwiek zastrzeżeniami -
kwestionowana umowa kredytu została w całości wykonana i nie wiązała już stron;
zzy uwzględnienie tego rodzaju świadczenia nie pozostaje w sprzeczności z
zasadami współżycia społecznego.
Skarżący powołał się również na potrzebę wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów, jednak nie wskazał żadnego przepisu, którego wykładni Sąd Najwyższy
miałby dokonać. Wskazał jedynie na kolejne zagadnienie prawne, a mianowicie,
czy w przypadku jeżeli konsument w całości zrealizował umowę zawartą z
przedsiębiorcą przed jakimkolwiek zamanifestowaniem faktu, iż kwestionuje
postanowienia tak wykonywanej umowy, zaś świadczenia te były realizowane bez
zastrzeżenia zwrotu, fakt ten powinien być brany pod uwagę przez sąd orzekający.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 3986/24
4
Bank nie objął wnioskiem o przyjęcie skargi do rozpoznania zagadnienia
abuzywności postanowień umowy przewidujących dokonywanie przeliczeń złotych
na CHF i odwrotnie kursami ustalanymi jednostronnie przez bank. Natomiast
uchwałą całego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, do
rangi zasady prawnej podniesiono tezy:
1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;
2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie
kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w
pozostałym zakresie.
Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają
przyjęcie skargi kasacyjnej w oparciu o powyższe podstawy, gdyż wykluczają
istnienie stosunku prawnego po usunięciu z treści umowy kredytu indeksowanego
źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku o przyjęcie skargi do
rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu drugiej instancji o
nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych ustanowionych w umowie lub
zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej.
Należy przy tym zaznaczyć, że na podstawie art. 3852 k.c. dla stosowania
art. 3851 k.c. istotna jest chwila zawarcia umowy (uchwały w składzie 7 sędziów SN
z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2, z 7 maja 2021 r., III
CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56), a nie ewentualne, późniejsze zmiany
nieważnej umowy lub stanu prawnego (jak wejście w życie art. 69 ust. 3 pr.bank.),
chyba że przepisy przejściowe stanowiłyby o sanowaniu nieważnych umów. Także
wykonanie umowy w całości nie ma znaczenia prawnego jako zdarzenie mające
miejsce po zawarciu umowy. Nie ma także przyczyn aksjologicznych
przemawiających za uzależnieniem ważności umowy od tego, czy została
wykonana w całości czy w części.
I CSK 3986/24
5
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego
zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
(G.N.-J.)
[a.ł]
