I CSK 395/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
11 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 11 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A. W., A. W. 1, B. W. i W. W.
przeciwko syndykowi masy upadłości G. Bank S.A. w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej syndyka masy upadłości G. Bank S.A.
w W.
od wyroku częściowego Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26 marca 2024 r.,
V ACa 3/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od syndyka masy upadłości G. Bank S.A. w W.
łącznie na rzecz A. W., A. W.1, B. W. i W. W. 5400 (pięć tysięcy
czterysta) zł kosztów postępowania kasacyjnego.
( G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 29 marca 2022 r., XXVIII C 4314/21 , Sąd Okręgowy w
Warszawie ustalił nieważność umowy pożyczki hipotecznej zawartej 29 lipca 2008
r. przez powodowych biorących pożyczkę i pozwany bank, zasądził od banku na
rzecz biorących pożyczkę 71 172,22 zł z odsetkamii oraz 74 217,64 CHF z
odsetkami, a w pozostałym zakresie oddalił powództwo.
I CSK 395/25
2
Wyrokiem częściowym, zaskarżonym skargą kasacyjną, Sąd Apelacyjny
w Warszawie oddalił apelację syndyka masy upadłości banku w części skarżącej
ustalenie nieważności umowy.
Sąd Apelacyjny ustalił, że 29 lipca 2008 r. powodowie i poprzednik prawny
banku zawarli umowę pożyczki hipotecznej w wysokości 366 950,35 zł. Wypłata
pożyczki miała być realizowana w transzach, zwrot miał nastąpić w ciągu 480
miesięcy z uwzględnieniem karencji. Częścią umowy były m.in. regulamin
kredytowania hipotecznego i oświadczenia o ryzyku walutowym i ryzyku stopy
procentowej.
Spłata wszelkich zobowiązań z tytułu umowy kredytowej miała być
dokonywana w złotych. Metodę i terminy ustalania kursu wymiany walut na
podstawie, którego wyliczane są raty i bieżące saldo, jak również warunki
aktualizacji harmonogramu spłat określał regulamin. Tabela kursów została
zdefiniowana w regulaminie, jako tabela kursów kupna/sprzedaży walut banku
obowiązująca o godz. 9.30 w dniu, w którym następuje operacja. Zaktualizowany
harmonogram spłat był wysyłany do kredytobiorcy za każdym razem, gdy wysokość
rat pożyczki ulegała zmianie, jednak nie rzadziej niż raz na 6 miesięcy.
Umowa była zmieniana aneksami, które dotyczyły między innymi waluty
spłaty pożyczki. W okresie od 31 lipca 2008 r. do 7 lipca 2020 r. powodowie tytułem
zwrotu pożyczki zapłacili łącznie 71 172,22 zł oraz 74 217,64 CHF.
Sąd drugiej instancji wskazał, że w umowie będącej przedmiotem niniejszej
sprawy bank w sposób jednostronny ustalał kurs waluty właściwej do wyliczenia
zobowiązania kredytobiorcy. Z treści umowy nie wynikały ani obiektywne, ani
weryfikowalne oznaczenia tego kursu. Przedmiotowa umowa nie była negocjowana
indywidualnie, zawiera postanowienia naruszające w sposób rażący interesy
konsumenta i jest sprzeczna z dobrymi obyczajami. W ocenie Sądu drugiej instancji
nie ma możliwości utrzymania umowy po wyeliminowaniu postanowień
abuzywnych, dlatego przedmiotowa umowa jest bezskuteczna na skutek
zastosowania przez bank niedozwolonych postanowień umownych.
Syndyk masy upadłości banku wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania ze względu na wystąpienie zagadnienia prawnego: czy postępowanie
I CSK 395/25
3
sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z
umowy kredytu waloryzowanego (indeksowanego albo denominowanego) do
waluty obcej, wytoczone przeciwko upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawą
„o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości" w rozumieniu art.
145 ust. 7 pr.upadł. i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie art. 174 § 1
pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust. 1
pr.upadł. do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście wierzytelności
lub, odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście i wyczerpania
trybu określonego ustawą.
Syndyk masy upadłości banku wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania również z uwagi na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych:
art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 pr.upadł. oraz art. 177
§ 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 pr.upadł.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 144 ust. 1 pr.upadł. po ogłoszeniu upadłości postępowania
sądowe, administracyjne lub sądowoadmimstracyjne dotyczące masy upadłości
mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko memu.
Postępowanie o ustalenie nieważności umowy kredytu nie jest postępowaniem
dotyczącym wierzytelności, o którym mowa w art. 145 pr.upadł., dlatego należało je
podjąć i dalej prowadzić przeciwko syndykowi.
Takie stanowisko potwierdza również uchwała Izby Cywilnej Sądu
Najwyższego z dnia 19 września 2024 r., w sprawie III CZP 5/24, w której
stwierdzono, że „Postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy będącego
konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu,
prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania ogłoszono
upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy
upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo
upadłościowe, a tym samym może być podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej
funkcję syndyka”.
I CSK 395/25
4
W uchwale tej wskazano również, że niewskazanie w art. 145 ust. 1 pr.upadł.
wprost spraw o ustalenie nie powinno skłaniać do rozszerzającego rozumienia
pojęcia „postępowania sądowego […] o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do
masy upadłości”, w celu objęcia tą kategorią spraw również żądań z art. 189 k.p.c.
Postępowanie upadłościowe, którego istotnym elementem jest sporządzenie listy
wierzytelności zaspokajanych z masy upadłości, zasadniczo nie stwarza
zainteresowanym możliwości dochodzenia roszczenia procesowego o ustalenie
istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego. Na rzecz wniosku, że
sprawy te pozostają poza zakresem zastosowania art. 145 ust. 1 pr.upadł., wobec
czego prowadzone w nich postępowania powinny być podejmowane z chwilą
ustalenia osoby syndyka, przemawia więc także ten argument, że w przeciwnym
razie zagrożeniu ulegałoby prawo stron do sądu. Podmioty poszukujące ochrony
prawnej w sprawach o ustalenie nie miałyby bowiem możliwości uzyskania tej
ochrony – co najmniej do czasu wyczerpania trybu zgłoszenia wierzytelności,
pozostającej w takim związku z żądaniem z art. 189 k.p.c., że ustalenie istnienia lub
nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego mogłoby przekładać się na
ocenę podstaw umieszczenia danej, zgłoszonej wierzytelności na liście.
To właśnie korelacja art. 145 ust. 1 pr.upadł. z ustaleniem listy
wierzytelności, wyrażająca istotę i funkcję przywołanego przepisu, stanowi o
fundamentalnej różnicy między sprawami o ustalenie i sprawami o zasądzenie. W
razie wystąpienia z żądaniem zasądzenia sensem tamowania rozpoznania sprawy
w postępowaniu prowadzonym na zasadach ogólnych jest możliwość dochodzenia
ochrony prawnej w procedurze związanej z ustaleniem listy wierzytelności. Zbieżne
rozwiązanie nie zostało przewidziane dla żądania ustalenia prawa lub stosunku
prawnego, które nie ma swego odpowiednika w toku sporządzania listy
wierzytelności. W konsekwencji sprawa z art. 189 k.p.c. może toczyć się na
zasadach ogólnych, tyle że z udziałem syndyka, a nie samego upadłego.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
I CSK 395/25
5
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Dariusz Pawłyszcze
(G.G.)
[a.ł]
