I CSK 3924/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Monika Koba
30 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa K.P.
przeciwko Szpitalowi w R.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej K.P.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 6 czerwca 2024 r., I ACa 368/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 4067
(cztery tysiące sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia
od dnia doręczenia powódce odpisu niniejszego postanowienia
do dnia zapłaty.
[A.T.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 12 czerwca 2019 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
oddalił powództwo K.P. przeciwko Szpitalowi w R. o zapłatę kwoty 79 997, 99 zł z
I CSK 3924/24
2
ustawowymi odsetkami tytułem wynagrodzenia za udzielanie - na podstawie
umowy łączącej strony - świadczeń zdrowotnych i orzekł o kosztach procesu.
Wyrokiem z 12 lutego 2021 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi – orzekając na skutek
apelacji powódki - zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że zasądził od
pozwanego na rzecz powódki kwotę 79 956,61 zł wraz z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie od kwot i dat szczegółowo wskazanych w sentencji wyroku (pkt I.1);
oddalił powództwo i apelację w pozostałym zakresie (pkt I.2 i pkt II.) oraz orzekł
o kosztach postępowania za obie instancje (pkt I.3 i III).
Wyrokiem z 31 maja 2023 r. Sąd Najwyższy – orzekając na skutek skargi
kasacyjnej pozwanego - uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w zakresie
uwzględniającym apelację powódki i orzekającej o kosztach postępowania za obie
instancje (punkty: I. 1., I.3, III) i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi
do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania
kasacyjnego.
Wyrokiem z 6 czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi – orzekając
ponownie na skutek apelacji powódki - oddalił apelację również w części dotyczącej
kwoty 79 956,61 zł i odsetek ustawowych od tej kwoty oraz kosztów procesu
i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego i kasacyjnego.
Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez powódkę.
Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołała się na
przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Jej zdaniem skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, zaskarżone
orzeczenie w sposób oczywisty narusza bowiem art. 6 k.c. Powódka wskazała, że
dochodzi od pozwanego zapłaty łącznie kwoty 79 997,88 zł tytułem wynagrodzenia
za udzielenie świadczeń zdrowotnych w Dziennym Oddziale Chemioterapii oraz
Pododdziale Chirurgii Onkologicznej za miesiące grudzień 2017 r., styczeń -
marzec 2018 r. Pozwany zakwestionował wynagrodzenie za dni, w których Dzienny
Oddział Chemioterapii nie funkcjonował i w odpowiedzi na pozew podniósł zarzut
potrącenia (uznając roszczenie powódki do kwoty 70 956,61 zł), z wierzytelnością
przysługującą mu od powódki w kwocie 117 000 zł tytułem nienależnie pobranego
I CSK 3924/24
3
świadczenia obejmującego dni, w których Dzienny Oddział Chemioterapii nie
przyjmował pacjentów za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2017 r.
Zdaniem skarżącej, wobec uznania roszczenia przez pozwanego do kwoty
70 956,61 zł, nie musiała udowadniać wykonywania czynności w wyżej
wymienionym zakresie. Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar dowodu spoczywał na niej
jedynie w odniesieniu do wykazania, że wykonywała czynności w spornych dniach
w okresie od grudnia 2017 do marca 2018 r. Pozwany powinien natomiast
wykazać, że istnieje wierzytelność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia za dni,
w których Dzienny Oddział Chemioterapii nie funkcjonował w okresie od 1 stycznia
2015 r. do 31 grudnia 2017 r., pomimo że zgodnie z elektroniczną ewidencją wejść
i wyjść powódka w szpitalu w tych dniach przebywała. Sąd drugiej instancji przyjął
natomiast, że ciężar dowodu spoczywa w całości na powódce i ma ona obowiązek
wykazania, że w dniach, kiedy Dzienny Oddział Chemioterapii nie funkcjonował,
wykonywała obowiązki wynikające z § 4 umowy również w okresie od 1 stycznia
2015 r. do 31 grudnia 2017 r. Skutek prawny z wyżej wymienionych faktów wywodzi
natomiast pozwany twierdząc, że w następstwie potrącenia wierzytelność objęta
powództwem uległa umorzeniu w całości albo w części.
Pozwany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odrzucenie skargi lub
odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania
kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego
rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej
doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi
swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi
nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd
Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej
okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne
I CSK 3924/24
4
i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być
osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze
publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej
pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją
sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania
prawa w każdej indywidualnej sprawie.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy natomiast rozumieć
sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na
rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do
stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań.
Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu
drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną
wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym
– a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako
nadzwyczajnego środka zaskarżenia (zob. m.in. Sąd Najwyższy w postanowieniach
z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK
162/17, niepubl.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste
naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz
sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego
orzeczenia (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r.,
IV CSK 189/15, niepubl. i przywołane tam orzecznictwo).
Bliższa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była – w powyższym rozumieniu –
oczywiście uzasadniona. Wywód zawarty w uzasadnieniu wniosku sprowadzał się
do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś wykazania, że popełnione przy
jego ferowaniu uchybienia w zakresie stosowania prawa miały charakter
kwalifikowany.
Artykuł 6 k.c. traktuje o rozkładzie ciężaru dowodu w sensie
materialnoprawnym i wskazuje, kogo obciążają skutki nieudowodnienia istotnego
faktu. Przez fakty, w rozumieniu art. 6 k.c. należy rozumieć wszelkie okoliczności,
z którymi normy prawa materialnego wiążą skutki prawne. W konsekwencji do
I CSK 3924/24
5
naruszenia art. 6 k.c. dochodzi, gdy sąd orzekający przypisuje obowiązek
dowodowy innej stronie, niż tej, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne
(zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 398/14, niepubl.;
z 26 marca 2015 r., V CSK 312/14, niepubl.; z 29 kwietnia 2011 r., I CSK 517/10,
niepubl.; z 6 października 2010 r., II CNP 44/10, niepubl.; i z 15 lipca 2010 r.,
IV CSK 25/10, niepubl. ).
W myśl ogólnych zasad na powodzie spoczywa obowiązek udowodnienia
faktów uzasadniających jego roszczenie, a na stronie pozwanej obowiązek
udowodnienia okoliczności uzasadniających jej wniosek o oddalenie powództwa
(zob. wyroki Sądu Najwyższego z 3 października 1969 r., II PR 313/69, OSNCP
1979, nr 9, poz.147 i z 20 kwietnia 1982 r., I CR 79/82, niepubl.). O tym natomiast
co strona powinna udowodnić w konkretnym procesie decyduje przede wszystkim
przedmiot sporu, prawo materialne regulujące określone stosunki prawne oraz
prawo procesowe normujące zasady postępowania dowodowego (zob. m.in. wyrok
Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2009 r., IV CSK 71/09, OSP 2014, nr 3, poz. 32).
Uwzględniając treść art. 6 k.c. wierzyciela dochodzącego od dłużnika spełnienia
świadczenia obciąża ciężar wykazania przysługującej mu wierzytelności tj.
wykazania wszystkich faktów, z którymi właściwe przepisy prawa materialnego
wiążą powstanie wierzytelności, o określonej treści i rozmiarze. Fakty
prawnoniweczące musi natomiast bowiem udowodnić strona, która wywodzi z nich
swoje twierdzenie o nieistnieniu praw czy obowiązków (zob. m.in., wyroki Sądu
Najwyższego z 29 września 2005 r., III CK 11/05, niepubl.; z 17 czerwca 2009 r.,
IV CSK 71/2009, niepubl.; z 20 sierpnia 2009 r., II CSK 166/2009, OSNC –ZD
2010, nr B, poz.55; i z 18 lutego 2010 r., II CSK 449/2009, niepubl.).
Motywy zaskarżonego wyroku nie potwierdzają tezy skarżącej o oczywistym
naruszeniu przez Sąd Apelacyjny reguły dotyczącej ciężaru dowodu. Nie ulega
wątpliwości, że wykazanie przesłanek warunkujących dokonanie potrącenia (art.
498 § 1 k.c.) obciąża stronę, która zgłasza zarzut potrącenia (zob. m.in. wyrok
Sądu Najwyższego z 16 listopada 1998 r., I CKN 892/97, niepubl.). Podobnie
jednak jak w przypadku pozwu reguła ciężaru dowodu nie może być rozumiana
w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, spoczywa on na
stronie zgłaszającej zarzut potrącenia. Jeżeli strona zgłaszająca zarzut potrącenia
I CSK 3924/24
6
udowodniła fakty przemawiające za zasadnością zarzutu, to strona przeciwna jest
zobligowana udowodnić fakty uzasadniające jej zdaniem jego nieuwzględnienie
(zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 1982 r., I CR 79/82).
Skoro, w specyficznych okolicznościach faktycznych sprawy, pozwany
udowodnił, że wystawione przez powódkę i opłacone przez niego faktury objęte
zarzutem potrącenia z tytułu nienależnego świadczenia dotyczą 121 dni w okresie
od stycznia 2015 r. do grudnia 2017 r. podczas których Odział Dzienny
Chemioterapii nie pracował i nie przyjmował pacjentów, to uznanie przez Sąd
Apelacyjny, że rzeczą powódki było wykazanie, że mimo to wykonywała na rzecz
pozwanego usługi medyczne w ramach umowy objętej sporem, nie pozostaje
w sprzeczności z przyjętą w orzecznictwie Sądu Najwyższego wykładnią art. 6 k.c.
Oceny tej nie zmienia wykazanie przez skarżącą, że w tych dniach była w szpitalu,
skoro nie udowodniła, by świadczyła wówczas usługi zdrowotne na rzecz
pozwanego ujęte w fakturach dotyczących pacjentów dziennego Oddziału
Chemioterapii, a nie w ramach innych umów.
Sposób oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w ramach
którego Sąd Apelacyjny przyjął, że pozwany wykazał zgłoszony zarzut potrącenia
uchyla się natomiast od kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.
Skarga kasacyjna jest bowiem instrumentem prawidłowości stosowania prawa
przez sądy, a nie instrumentem kontroli ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę
zaskarżonego orzeczenia. Nie można zatem przenosić do postępowania
kasacyjnego sporów dotyczących stanu faktycznego, gdyż jego ustalenie należy do
sądów meriti, a Sąd Najwyższy nie ma w tym zakresie żadnych, ustrojowych ani
procesowych kompetencji (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 14 stycznia
2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 1169/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 139 oraz
postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2014 r., IV CSK 671/13, niepubl.).
W konsekwencji argumentacja przytoczona we wniosku nie wykazuje tezy,
że zaskarżone orzeczenie stanowi konsekwencję kardynalnych błędów w zakresie
stosowania prawa, których efektem jest orzeczenie oczywiście wadliwe.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
I CSK 3924/24
7
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 3, art. 98 § 11 k.p.c., art. 99 w zw. z art. 391 § 1 i w zw. z art. 39821 k.p.c.,
a także § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
(tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935, ze zm.).
Monika Koba
[A.T]
[SOP]
