I CSK 3782/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Kamil Zaradkiewicz
27 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B.P. i S.P.
przeciwko Bankowi S.A. w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku S.A. w W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z 23 lipca 2025 r., II Ca 2154/24,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od Banku S.A. w W. na rzecz B.P. i S.P. kwotę 2700
zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z
odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w
spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia
od dnia doręczenia orzeczenia pozwanej do dnia zapłaty.
[M.O.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 23 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy w Krakowie, w sprawie
z powództwa B.P. i S.P. przeciwko Bankowi S.A. w W. o zapłatę, na skutek apelacji
pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Oświęcimiu z 12 czerwca 2024 r., I C
673/23, oddalił apelację (pkt 1) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powodów jako
wierzycieli solidarnych kwotę 2700 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie
I CSK 3782/25
2
od liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty
tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego (pkt 2).
Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,
zaskarżając ten wyrok w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku
i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie powództwa w całości,
ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzającego go
wyroku Sądu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania (nie wskazano, któremu Sądowi sprawa miałaby zostać przekazana do
ponownego rozpoznania).
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżąca wskazała, że w sprawie występuje: 1) potrzeba wykładni przepisów
budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów, tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zakresie, w jakim odnoszą się one do skutków
uznania postanowień umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich
postanowień przepisami dyspozytywnymi; 2) istotne zagadnienie prawne
polegające na konieczności ustalenia czy brak możliwości oszacowania kwoty,
którą strona umowy kredytu będzie świadczyć w przyszłości, stanowi per se o
niejednoznaczności tego postanowienia umownego, a w konsekwencji, czy
postanowienie takie powinno podlegać badaniu pod kątem abuzywności.
Powodowie złożyli odpowiedzi na skargę kasacyjną, w których wnieśli
o pozostawienie skargi bez rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz
o zasądzenie od pozwanej solidarnie na swoją rzecz kosztów postępowania przed
Sądem Najwyższym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wniesiona przez pozwaną nie kwalifikowała się do
przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
koncentruje się wokół problematyki skutków uznania za abuzywne postanowień
umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej dotyczących zasad ustalania
tego kursu na potrzeby wykonania umowy.
I CSK 3782/25
3
Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego za
abuzywne należy uznać postanowienia przyznające bankowi uprawnienie do
jednostronnego ustalania tego kursu (zob. wyroki SN: z 30 września 2020 r., I CSK
556/18; z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22;
z 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22).
Tymczasem, źródłem abuzywności tego rodzaju postanowień jest również,
a może przede wszystkim, nierównomierne rozłożenie pomiędzy stronami umowy
ryzyka ekonomicznego związanego z ewentualną zmianą kursu waluty obcej. Z
tego rodzaju nierównomiernym rozłożeniem ryzyka pomiędzy bankiem a
konsumentami mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu.
Ryzyko instytucji kredytowej (banku) jest bowiem bardzo ograniczone – to,
że może ona uzyskać mniejszy zysk niż ustalony według kursu obowiązującego w
dniu zawarcia umowy, jest w znacznej mierze przewidywalne i tylko nadzwyczajne
sytuacje związane ze stanem gospodarki (kryzysy walutowe, krach giełdowy, wojna
itp.) mogą doprowadzić do nadzwyczajnej zmiany na jego niekorzyść. Natomiast
ryzyko konsumenta jest zasadniczo nieograniczone a wpływ na stopień tego ryzyka
mają nie tylko zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, ale również zdarzenia
o bardziej przewidywalnym charakterze. Sytuacja konsumenta zależy każdorazowo
od wahań „w górę” kursu waluty indeksacji, przy czym umowa kredytu zawarta
przez strony nie przewiduje żadnej górnej granicy tego kursu, po której osiągnięciu
dalszy jego wzrost nie wpływa już na wysokość świadczeń spełnianych przez
konsumentów na rzecz banku. Poprzez wyznaczenie takiej granicy strony umowy
dzieliłyby między siebie ryzyko związane ze wzrostem kursu waluty indeksacji. Jest
to tym istotniejsze, że umowa kredytu generuje długoterminowy stosunek prawny,
w związku z czym znaczny wzrost kursu waluty obcej względem kursu z dnia
zawarcia umowy kredytu powoduje, że zostają zaburzone proporcje pomiędzy
łączną wysokością rat kapitałowo-odsetkowych spłaconych przez konsumenta a
wysokością udostępnionego mu kapitału.
W ten sposób dochodzi do nierównomierności ryzyka, które z uwagi na
przewidziany w umowie kredytu mechanizm dla przedsiębiorcy jest istotnie
ograniczone, zaś dla konsumenta nieograniczone. Innymi słowy, każdy kurs „w
I CSK 3782/25
4
górę” według istniejącego w umowie mechanizmu, a zatem zmiana niekorzystna
ekonomicznie dla słabszej strony umowy, jest dla konsumenta wiążący (ad
infinitum) bez względu na jego wysokość czy okoliczności zmiany i to w
nieograniczonym zakresie, na co konsument w żadnym razie nie ma wpływu.
Natomiast analogicznego ryzyka ad infinitum bank na siebie wobec konsumenta nie
przyjmuje. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i to właśnie przesądza o
abuzywnym charakterze zawartych w umowie postanowień dotyczących indeksacji
(zob. wyrok SN z 16 maja 2024 r., II CSKP 1305/22).
Ponadto, w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
przyjmuje się, że celem dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r.
w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. 1993, L 95,
s. 29) jest ochrona konsumenta i przywrócenie równowagi pomiędzy stronami
poprzez wyłączenie zastosowania warunków uznanych za nieuczciwe przy
jednoczesnym zachowaniu, co do zasady, ważności pozostałych warunków umowy
(zob. w szczególności – zamiast wielu – wyroki TSUE: z 23 listopada 2023 r.,
C-321/22, ECLI:EU:C:2023:911, pkt 91; z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20,
ECLI:EU:C:2021:341, pkt 72). Chodzi przy tym o zastąpienie formalnej równowagi
praw i obowiązków stron, ustanowionej w umowie, równowagą rzeczywistą, która
przywraca równość stron (zob. np. wyrok TSUE z 15 marca 2012 r., C-453/10,
ECLI:EU:C:2012:144, pkt 28).
Zastąpienie wyeliminowanych z umowy postanowień abuzywnych
dotyczących zasad ustalania kursu waluty obcej innym sposobem ustalania tego
kursu, np. kursem średnim Narodowego Banku Polskiego, co jest postulowane
w wielu skargach kasacyjnych wnoszonych przez banki, w tym w skardze
wniesionej w niniejszej sprawie, nie doprowadziłoby do wprowadzenia rzeczywistej
równowagi pomiędzy bankiem a konsumentem, ponieważ konsument dalej
ponosiłby nieograniczone ryzyko związane ze wzrostem kursu waluty obcej. W
umowie kredytu w dalszym ciągu nie byłoby bowiem postanowienia limitującego
ryzyko ekonomiczne po stronie konsumenta. Zmieniłby się bowiem wyłącznie
sposób ustalania kursu waluty obcej, co jest niewystarczające do uznania, że
pozycja banku i konsumenta stała się równorzędna.
I CSK 3782/25
5
Odnosząc się w dalszej kolejności do pozostałych kwestii podniesionych
przez skarżącą w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, należy podkreślić, że kwestie te były już przedmiotem wielu
wypowiedzi Sądu Najwyższego. Istotne znaczenie ma w tym kontekście w
szczególności uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25
kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, która z chwilą jej podjęcia uzyskała moc zasady
prawnej stosownie do treści art. 87 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
Sądzie Najwyższym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 622), i jako taka wiąże inne
składy Sądu Najwyższego.
Zgodnie z uchwałą:
1. w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej
stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,
w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego
postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej
wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
2. w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże
także w pozostałym zakresie.
3. jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu
niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy
całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu,
powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na
rzecz każdej ze stron.
4. jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej
postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot
wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia
następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem
banku związanie postanowieniami umowy.
5. jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej
postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze
I CSK 3782/25
6
stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków
pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili
popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.
Odpowiedzi sformułowane w punktach pierwszym i drugim uchwały
determinują ocenę wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w szczególności w zakresie, w jakim pozwana powołuje się na wątpliwości
i rozbieżności, jakie mają występować w orzecznictwie sądów na tle wykładni art.
3851 § 1 i 2 k.c.
Odnosząc się natomiast do kwestii związanej z brakiem możliwości
oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu będzie świadczyć w przyszłości,
należy podkreślić, że Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał na niedozwolony
charakter postanowień, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów
walut, pozostawiając mu pole do arbitralnego działania i w konsekwencji prowadząc
do niemożności oszacowania kwoty, którą konsument będzie musiał spłacić na
rzecz banku (wyroki SN: z 8 września 2016 r., II CSK 750/15; z 1 marca 2017 r., IV
CSK 285/16; z 19 września 2018 r., I CNP 39/17; z 24 października 2018 r., II CSK
632/17; z 13 grudnia 2018 r., V CSK 559/17; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18; z 4
kwietnia 2019 r., III CSK 159/17, OSP 2019, z. 12, poz. 115; z 9 maja 2019 r., I
CSK 242/18; z 29 października 2019 r., IV CSK 309/18, OSNC 2020, nr 7- 8, poz.
64; z 7 listopada 2019 r., IV CSK 13/19; z 11 grudnia 2019 r, V CSK 382/18).
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1, art. 391 §
1 i art. 39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 118).
Kamil Zaradkiewicz
[M.O.]
I CSK 3782/25
7
[SOP]
