I CSK 3782/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
25 marca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 marca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku L.T.
z udziałem H.Ż. i Prokuratora Okręgowego w Tarnobrzegu
o ubezwłasnowolnienie,
na skutek skargi kasacyjnej H.Ż.
od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie
z 10 kwietnia 2024 r., I ACa 857/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. oddala wniosek wnioskodawczyni o zasądzenie zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego.
(K.L.)
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 10 kwietnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie oddalił
apelację uczestnika od postanowienia Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z 5 lipca
2023 r., którym uczestnika ubezwłasnowolniono częściowo z powodu […].
I CSK 3782/24
2
W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, uczestnik wskazał przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt
4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady
od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących
dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują
pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1
k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga
kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie
przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,
wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w
interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i
stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z
uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi
niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy,
sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,
niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji
orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub
procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.
np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15,
I CSK 3782/24
3
niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r.,
III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.;
z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17,
niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r.,
V CSK 168/18, niepubl.).
Skarżący nie wykazał, by zaskarżone orzeczenie było dotknięte tego rodzaju
nieprawidłowościami. Jego zdaniem za oczywistą zasadnością naruszenia art. 16
k.c. przemawia nieuwzględnienie przez Sąd Okręgowy interesu uczestnika jako
nadrzędnej dyrektywy przy wydawaniu decyzji o ubezwłasnowolnieniu i na
podstawie antycypowania hipotetycznych przyszłych, możliwych wydarzeń,
związanych z osobą uczestnika oraz przewidywania co do niebezpieczeństwa
dokonania przez niego dyspozycji majątkowych ze szkodą dla jego interesów jako
posiadających walor wyłącznie teoretyczny.
Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że uczestnik jest
osobą […], potrzebuje pomocy w sprawach finansowych i urzędowych, potrzeba
zaś pomocy wyraża się w jego przypadku głównie w zakresie wspomagania
w planowaniu i podejmowaniu celowych działań. Analiza motywów zaskarżonego
orzeczenia nie uzasadnia wniosku o oczywistym naruszeniu art. 16 § 1 k.c. Sąd
Okręgowy poddał szczegółowej analizie przesłanki ubezwłasnowolnienia
częściowego w kontekście okoliczności sprawy i nie ma podstaw do przyjęcia, że
popełnione zostały przez ten Sąd uchybienia o charakterze rażącym i ewidentnym,
zwłaszcza – co akcentuje skarżący - przez oparcie rozstrzygnięcia jedynie na
antycypowaniu przyszłych możliwych wydarzeń i przewidywań co do
niebezpieczeństwa dokonania przez uczestnika dyspozycji majątkowych ze szkodą
dla jego interesów. Nawet jeśli uczestnik nie podejmował dotychczas dyspozycji
majątkowych ze szkodą dla własnych interesów, nie czyni to w okolicznościach
sprawy oczywiście wadliwą, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., oceny
dotyczącej istnienia potrzeby pomocy uczestnikowi w sprawach urzędowych
i finansowych, zważywszy ustalone u uczestnika, a wynikające ze stwierdzonego u
niego […]oraz fakt, że uczestnik nie tylko jest właścicielem majątku w postaci […],
które otrzymał od rodziców oraz odziedziczył po żonie, ale jak wynika z opinii
biegłych sam wskazywał na trudności w załatwianiu spraw urzędowych, ustalona
I CSK 3782/24
4
zaś przez Sąd Okręgowy potrzeba pomocy uczestnikowi wyraża się głównie w
zakresie wspomagania w planowaniu i podejmowaniu celowych działań.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji. Wniosek wnioskodawczyni o zasądzenie na jej rzecz kosztów
postępowania kasacyjnego podlegał oddaleniu, gdyż Sąd Najwyższy nie znalazł
w okolicznościach sprawy podstaw do odejścia od zasady określonej w art. 520 § 1
k.p.c.
(K.L.)
[a.ł]
