I CSK 375/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
17 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.Z. i Z.Z.
z udziałem P.M., M.M., P.D., B.S., T.S., W.P.
o ustanowienie służebności drogi koniecznej,
na skutek skargi kasacyjnej M.Z. i Z.Z.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi
z 11 lipca 2024 r., III Ca 394/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od wnioskodawców solidarnie na rzecz
uczestników postępowania B.S. i T.S. tytułem kosztów
postępowania kasacyjnego po 120 zł (sto dwadzieścia)
złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia
wnioskodawcom do dnia zapłaty.
(R.N.)
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną wnioskodawców M.Z. oraz Z. Z. od
postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi z 11 lipca 2024 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 375/25
2
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparli na
przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Przesłanka ta nie została
spełniona.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, że
określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się
wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez
skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN
z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).
Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji
prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na
I CSK 375/25
3
czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne (por. postanowienia SN
z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/06).
Skarżący wskazali, że „w niniejszej sprawie istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów. Mianowicie chodzi o wykładnie art. 145 § 1
k.c. pod kątem pojęcia odpowiedniego dostępu do drogi publicznej do
nieruchomości.”
Nie można zgodzić się ze skarżącymi, że w ramach niniejszej sprawy
zachodziła przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że za „odpowiedni” dostęp do
drogi publicznej w rozumieniu art. 145 § 1 k.c., można uznać taki prawnie
zagwarantowany dostęp, który pozwala właścicielowi korzystać z nieruchomości
zgodnie z jej przeznaczeniem i właściwościami. „Odpowiedniość” dostępu do drogi
publicznej jest pojęciem relatywnym i ocennym, w związku z czym decydujące
znaczenie w sprawie o ustanowienie służebności drogi koniecznej mają
okoliczności faktyczne konkretnej sprawy, z uwzględnieniem konieczności
należytego wyważenia interesów wnioskodawcy (właściciela nieruchomości
mającej stać się władnącą) i właścicieli nieruchomości, które mają być obciążone
służebnością.
Artykuł 145 k.c. nie jest źródłem roszczeń o ustanowienie służebności drogi
zapewniającej łatwiejsze lub wygodniejsze korzystanie z nieruchomości, lecz
stanowi podstawę prawną żądania ustanowienia drogi koniecznej (niezbędnej) dla
nieruchomości. Natomiast istotne znaczenie dla przyjęcia, że nieruchomość nie ma
odpowiedniego dostępu do drogi publicznej w rozumieniu art. 145 § 1 k.c., ma
dokonanie uprzedniej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, będących
podstawą ustaleń faktycznych, a więc kwestie usuwające się spod kontroli sądu
kasacyjnego (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.). (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 22 kwietnia 2024 r., I CSK 219/23).
Ocena, czy nieruchomość ma odpowiedni dostęp do drogi publicznej zawsze
zależy od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, a zatem zasadniczo nie
można oczekiwać jednego uniwersalnego rozwiązania w tym zakresie dla innych
I CSK 375/25
4
nieruchomości nawet o podobnym charakterze, czy przeznaczeniu (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2024 r., I CSK 1997/24).
Uznać zatem należy, że wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
wątpliwości nie uzasadniają jej przyjęcia do rozpoznania.
Według Sądu Najwyższego, nie ma też innych przyczyn uzasadniających
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności
postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 520 § 2 k.p.c.
M.L.
[SOP]
