I CSK 3729/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Kamil Zaradkiewicz
27 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D.B. i J.O.
przeciwko Bankowi S.A. w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku S.A. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z 30 czerwca 2025 r., I ACa 3624/23,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od Banku S.A. w W. na rzecz D.B. i J.O. kwotę 5400
zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
[M.O.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 30 czerwca 2025 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, w sprawie
z powództwa D.B. i J.O. przeciwko Bankowi S.A. w W. o ustalenie i zapłatę, na
skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 15
września 2023 r., I C 733/19, zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w punkcie II w
ten sposób, że zasądził ponad kwotę zasądzoną w tym punkcie wyroku kwotę 272
115,78 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 206 813,86 zł od dnia 9 sierpnia 2019
r. oraz od kwoty 65 301,92 zł od dnia 31 grudnia 2020 r. do dnia zapłaty oraz
odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 202 517,92 zł od dnia 9 sierpnia 2019 r.
do dnia 15 maja 2023 r. (pkt 1); w pozostałym zakresie oddalił apelację powodów
I CSK 3729/25
2
(pkt 2); oddalił apelację pozwanej (pkt 3); zasądził od pozwanej na rzecz powodów
kwotę 9100 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego wraz z ustawowymi
odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się tego punktu orzeczenia do
dnia zapłaty (pkt 4).
Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,
zaskarżając go w części, tj. co do pkt. 1 w części, tj. w zakresie, w jakim zmienia on
zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji w punkcie II w ten sposób, że zasądza
ponad kwotę zasądzoną w tym wyroku kwotę 272 115,78 zł wraz z ustawowymi
odsetkami od kwoty 206 813,86 zł od dnia 9 sierpnia 2019 r. oraz od kwoty 65
301,92 od dnia 31 grudnia 2020 r. do dnia zapłaty oraz co do pkt. 4, tj.
rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed sądem drugiej instancji w całości.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
pozwana wskazała, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, które
pozwana sformułowała w postaci następującego pytania: czy wobec treści wyroku
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca 2025 r., mBank, C-
396/24, ECLI:EU:C:2025:460, zgodnie z którym „artykuł 7 ust. 1 dyrektywy Rady
93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w
umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoi on na
przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek
umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy,
przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty
udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w
wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty", dopuszczalne
jest przyjęcie, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP
25/22, że „jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu
niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub
część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają
samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze
stron".
Skarżąca powołała się również na potrzebę wykładni art. 410 § 1 i 2 w zw. z
art. 405 k.c. jako przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów w
I CSK 3729/25
3
sprawach, w których sądy powinny dokonywać wykładni tych przepisów w zgodzie
z celami dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych
warunków w umowach konsumenckich i przepisem art. 7 ust. 1 tejże dyrektywy, tj.
w przedmiocie określenia zasad rozliczania wzajemnych świadczeń stron w
sytuacji, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do
nieważności tej umowy, w wykonaniu której bank wypłacił kredytobiorcy całość lub
część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, tj. czy w takiej
sytuacji powstają odrębne roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia na rzecz
każdej ze stron, niezależnie od istnienia wzbogacenia jednej strony i
odpowiadającego mu zubożenia drugiej strony (teoria dwóch kondykcji), czy też
powstaje jedynie jedno roszczenie, równe różnicy spełnionych świadczeń, na rzecz
tej strony, której łączne świadczenie miało wyższą wysokość (teoria salda).
Powodowie złożyli odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanej, w której
wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz
o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa
procesowego według norm prawem przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wniesiona przez pozwaną nie kwalifikowała się do
przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem
kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd
Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią
instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN
z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz Państwa jako dobra wspólnego
(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie
oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu
nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego
interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć
ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes
prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem
I CSK 3729/25
4
zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne uwagi w postanowieniu SN
z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana
w art. 3989 k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).
Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi
element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które
są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.
Dla spełnienia wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne
jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do
wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z
nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego
(postanowienie SN z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).
Jako przyczyny kasacyjne pozwana wskazała występowanie w sprawie
istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzebę wykładni przepisów wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie, przy czym w obu przypadkach pozwana przywołała
wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-396/24. Zgodnie ze stanowiskiem skarżącej
Sąd Najwyższy powinien rozstrzygnąć, w jaki sposób wyrok ten wpływa na
aktualność uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia
2024 r., III CZP 25/22, zgodnie z którą jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie
wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił
kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat
kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na
rzecz każdej ze stron.
Nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa, podobnie jak nie występuje
w sprawie istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy co do podnoszonych
I CSK 3729/25
5
kwestii wyraził już swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą
okoliczności uzasadniające zmianę przyjętego stanowiska (zob. m.in.
postanowienie SN z 30 listopada 2023 r., I CSK 6472/22).
Znaczenie wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, dla rozpoznawania
spraw, w których strony umowy kredytu uznanej za nieważną dochodzą
wzajemnych rozliczeń, zostało przedstawione w wyroku Sądu Najwyższego z 5
września 2025 r., II CSKP 550/24. Podkreślono w nim, że rozstrzygnięcie TSUE nie
doprowadziło do ustania związania Sądu Najwyższego przyjętą wcześniej zasadą
prawną. Nie wyklucza to jednak, w związku z tym wyrokiem, dokonania oceny
zasadności wystąpienia we właściwym trybie (art. 88 § 1 i 2 ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o Sądzie Najwyższym; tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 622) do
odpowiedniego składu Sądu Najwyższego celem rozważenia ewentualnego
odstąpienia od zasady prawnej przyjętej w punkcie trzecim uchwały z 25 kwietnia
2024 r., III CZP 25/22. W ocenie Sądu Najwyższego, w składzie wydającym wyrok
z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24, potrzeba rozważenia zasadności odstąpienia
od przyjętej zasady prawnej nie zaistniała, gdyż zastosowanie teorii dwóch
kondykcji nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 przy uwzględnieniu
jego interpretacji przyjętej w wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-396/24. Nie
zostały wyrażone wprost motywy, którymi kierował się TSUE odrzucając teorię
dwóch kondykcji w przypadku dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia przez
bank, przez co ich odtworzenie, a w konsekwencji odniesienie się do nich nasuwa
pewne trudności. Trybunał cytuje jednak stanowisko zajęte we wcześniejszym
orzeczeniu (wyrok z 25 listopada 2020 r., C-269/19, Banca B, EU:C:2020:954,
pkt 38), zgodnie z którym w razie stwierdzenia nieuczciwego charakteru umowy sąd
powinien upewnić się, że orzeczenie zniechęci przedsiębiorcę do wprowadzania
nieuczciwych warunków w umowach oferowanych konsumentom (pkt 38 wyroku
z 19 czerwca 2025 r., C 396/24), a jeżeli umowa nie może obowiązywać po
usunięciu z niej nieuczciwych warunków, sąd powinien podjąć niezbędne środki dla
ochrony konsumenta przed szczególnie szkodliwymi konsekwencjami (pkt 39
wymienionego wyroku). Z przytoczenia tych motywów należy wnosić, że w ocenie
TSUE w razie dochodzenia przez bank roszczenia o zwrot nienależnego
świadczenia jedynie zastosowanie teorii salda będzie dla niego wystarczająco
I CSK 3729/25
6
dolegliwe, by wywrzeć skutek prewencyjny, i jedynie to rozwiązanie należycie
uchroni konsumenta przed niekorzystnymi konsekwencjami „upadku” umowy.
Zastosowanie aksjologii leżącej u podstaw wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-
396/24, do stanu faktycznego, w którym roszczenie o zwrot świadczenia
dochodzone jest przez konsumenta, prowadzi do wniosku, że to przyjęcie teorii
dwóch kondykcji jest rozwiązaniem właściwszym, gdyż wywiera pożądany skutek
prewencyjny i lepiej zabezpiecza interesy konsumenta. Wskazać przy tym należy,
że w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, TSUE dokonywał interpretacji art. 7
ust. 1 dyrektywy 93/13, zgodnie z którym państwa członkowskie Unii Europejskiej
są zobowiązane zapewnić stosowne i skuteczne środki mające na celu
zapobieganie dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach
zawieranych przez sprzedawców lub dostawców [przedsiębiorców]
z konsumentami. Nie sposób uznać, że zastosowanie teorii dwóch kondykcji
mogłoby w jakikolwiek sposób pozostawać w sprzeczności z realizacją tego celu.
Teoria ta niewątpliwie ułatwia konsumentowi realizację jego własnego roszczenia.
Jego wysokość jest wówczas wyrażona prostą sumą spełnionych świadczeń, co
pozwala uniknąć konieczności dokonywania rozliczenia, które może okazać się
skomplikowane. Konsument dysponuje przy tym większą liczbą opcji realizacji
swoich praw. Może dochodzić zwrotu całego spełnionego świadczenia i może
również podjąć decyzję o potrąceniu roszczenia o jego zwrot z roszczeniem banku,
jeżeli uzna tę opcje za korzystniejszą dla siebie.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art.
39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 118).
Kamil Zaradkiewicz
I CSK 3729/25
7
[M.O.]
[SOP]
