I CSK 3680/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
7 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 7 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.S.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 28 października 2024 r., VI ACa 397/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwaną,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją
I CSK 3680/25
2
w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że
w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności
o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.
w W. powołała się na istotne zagadnienie prawne dotyczące okoliczności, które
powinny podlegać ocenie przy badaniu abuzywności klauzul przeliczeniowych
przewidujących odesłanie do kursu wynikającego z tabeli banku – kredytodawcy w
umowie
kredytowej
powiązanej
z walutą obcą, przewidujących stosowanie kursu kupna do wypłaty kredytu lub
kursu sprzedaży do spłaty rat kapitałowo - odsetkowych, w tym uprawnienia
banków do ustalania kursów walut i faktu, że w chwili zawarcia umowy kredytu
kredytobiorca był już stroną umowy kredytu walutowego. Wskazała ponadto na
potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 6 dyrektywy Rady
93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków
w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29, dalej – „dyrektywa 93/13”),
art. 3851 § 1 k.c. w związku z art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13, art. 3851 § 1 k.c.
w związku z art. 1 pkt 1 lit. a) i art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie
ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011, nr 165,
poz. 984, dalej - „ustawa antyspreadowa”) oraz art. 69 ust. 1 pr. bank.
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)
wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on
precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten
powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób
abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy
tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,
nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,
poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r.,
IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r.,
V CSK 547/14).
I CSK 3680/25
3
W świetle utrwalonego stanowiska, w celu uzasadnienia potrzeby wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest
natomiast wykazanie, że określony przepis prawa lub zespół tych przepisów, mimo
że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita
wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności
w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,
które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia
13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).
Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej
zaskarżonym wyrokiem wystąpiły twierdzone przyczyny kasacyjne.
Przytoczone i rozwinięte we wniosku wątpliwości, w zestawieniu z zarzutami
skargi i przedmiotem postępowania przed Sądami meriti, odnosiły się do
konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem
szwajcarskim) postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe
i odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote
polskie i odwrotnie. Problematyka ta była nie tylko wielokrotnie, lecz także
wszechstronnie podejmowana w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego
w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych oraz w orzecznictwie
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się
jednolitych kierunków orzeczniczych, w które wpisywało się rozstrzygnięcie zawarte
w zaskarżonym wyroku, przy czym w judykaturze tej uwzględniano m.in. powołane
we wniosku art. 69 i art. 111 pr. bank., jak również przepisy ustawy antyspreadowej
(por. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia
7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego
z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia
10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia
13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia
9 września 2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22,
z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22,
z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r.,
II CSKP 820/23, z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz
I CSK 3680/25
4
II CSKP 1753/22, i z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23,
z dnia 28 sierpnia 2025 r., II CSKP 57/23; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia
23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia 30 marca 2023 r., I CSK 289/22, z dnia
27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22, z dnia
7 marca 2024 r., I CSK 6678/22 i z dnia 29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz
powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r.,
C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia
18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934,
z dnia 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko
X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM
przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911).
Sąd Najwyższy przesądził również, że stanowisko zakładające niemożność
utrzymania w mocy umowy kredytu powiązanej z walutą obcą w konsekwencji
stwierdzenia abuzywności zawartych w takiej umowie klauzul przeliczeniowych
odsyłających do kursu tabelarycznego odnosi się także do umów, w których
zobowiązanie opiewało na walutę obcą, a wypłata kredytu, zgodnie z ustaleniami
stron, mogła nastąpić i nastąpiła w złotych polskich. Utrzymanie tego rodzaju
umowy w mocy przy założeniu jej dalszego wykonywania wyłącznie w walucie
obcej zniekształcałoby bowiem wolę stron ukierunkowaną od początku na wypłatę
kredytu w walucie krajowej i jego opcjonalną obsługę w tej walucie. Działanie takie
w istocie odpowiadałoby zatem uzupełnieniu umowy treścią nieuzgodnioną przez
strony (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22,
z dnia 15 września 2023 r., II CSKP 1356/22 i z dnia 29 listopada 2023 r.,
II CSKP 1461/22, a także postanowienia Sądu Najwyższego z dnia
16 listopada 2022 r., I CSK 2237/22 i z dnia 30 czerwca 2023 r., I CSK
3468/22 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo).
W zakresie, w jakim we wniosku wskazywano na fakultatywny tylko
charakter mechanizmu przeliczeniowego odsyłającego do tabeli banku, co
zapewniało kredytobiorcy wybór między spłatą kredytu w walucie obcej i w złotych
polskich i miałoby decydować o kwalifikacji spornej umowy jako kredytu stricte
walutowego, należało zauważyć, że rozważania wniosku konsekwentnie pomijały
I CSK 3680/25
5
stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z dnia
21 września 2023 r., C-139/22, AM i PM przeciwko mBank S.A.,
ECLI:EU:C:2023:692, wyjaśnił, iż włączenie do umowy zawartej z konsumentem
dwóch alternatywnych warunków dotyczących wykonania tego samego obowiązku
ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy, a drugi zgodny
z prawem, pozwala przedsiębiorcy na spekulowanie, że przez brak informacji,
nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona zobowiązanie zgodnie
z warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze
szkodą dla konsumenta. W konsekwencji postanowienie umowne regulujące
sposób wykonania umowy, które należy zakwalifikować jako nieuczciwe, nie traci
tego charakteru z tego powodu, że umowa przewiduje możliwość jej wykonania
w inny (uczciwy) sposób. Stanowisko to, w nawiązaniu do powołanego wyroku
Trybunału, wyrażono także w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyroki
Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 810/23 i z dnia
6 czerwca 2025 r., II CSKP 570/23). W dotychczasowej judykaturze wyjaśniono
również, że dla oceny abuzywności postanowienia umownego nie ma znaczenia
faktyczny poziom wiedzy konkretnego konsumenta (por. wyrok Sądu Najwyższego
z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22).
W zestawieniu z przywołanym orzecznictwem unijnym, jak również
ugruntowaną judykaturą Sądu Najwyższego, wniosek nie ujawniał w konsekwencji
potrzeby kolejnej wypowiedzi orzeczniczej Sądu Najwyższego w objętej nim
materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych funkcji skargi
kasacyjnej.
Należało zatem odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,
art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
(K.G.)
[SOP]
I CSK 3680/25
6
