I CSK 3669/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Grzegorz Misiurek
29 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 29 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.S.
przeciwko A.S.1
o ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej,
na skutek skargi kasacyjnej A.S.1
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z 15 marca 2024 r., XII Ca 384/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
i zasądza od pozwanej na rzecz powoda tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego kwotę 360,00 (trzysta sześćdziesiąt)
zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie
tygodnia od dnia doręczenia pozwanej odpisu postanowienia do
dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
I CSK 3669/24
2
Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania w oparciu o pierwszą i
czwartą z wymienionych przesłanek.
Przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle
konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że
jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć
charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć
rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego
wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w
związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez
sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.) i także w
związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (zob. postanowienia SN: z 21
maja 2013 r., IV CSK 53/13, z 3 lutego 2012 r., I UK 271/11, nie publ.). Konieczne
jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen.
Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub
procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną
argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego
rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie
(zob. m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, z 9 lutego 2011 r.,
III SK 41/10, nie publ.).
Zgodnie zaś z utrwalonym stanowiskiem judykatury, odwołanie się do
przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga przedstawienia, w
czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że
istotnie skarga jest oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie kwalifikowanej
postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego
oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej (zob. m.in. postanowienia SN: z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, nie
publ.; z 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC 2001, Nr 3, poz. 52; z 22 marca
2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156 oraz z 15 czerwca 2018 r., III
CSK 38/18, nie publ.). Celem sformułowania powyższej przesłanki przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania nie jest wykazanie jedynie oczywistego naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacji, w której
I CSK 3669/24
3
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.
postanowienia SN: z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12; z 15 października 2015 r., III
CSK 198/15; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15., z 2 czerwca 2016 r., III CSK
113/16; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16; z 29 września 2017 r., V CSK
162/17; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17 z 5
października 2018 r., V CSK 168/18).
Nie występują w niniejszej sprawie istotne zagadnienia prawne, których
skarżąca upatrywała w interpretacji art. 52 § 1 i 2 k.r.o. w zakresie: (1) pojęcia
„ważnych powodów” i „szczególnych okoliczności” oraz (2) daty z jaką sąd może
ustanowić rozdzielność majątkową. Kwestie te zostały już wyjaśnione w
orzecznictwie i nie budzą wątpliwości (zob. m.in. postanowienie SN z 18 grudnia
2019 r., I CSK 360/19, wyrok SN z dnia 24 listopada 2017 r., I CSK 118/17 – nie
publ.). Należy podkreślić, że w art. 52 § 1 i 2 k.r.o. nieprzypadkowo posłużono się
niedookreślonymi pojęciami, takimi jak „ważne powody" i „wyjątkowe wypadki",
pozostawiając sądowi luz interpretacyjny, pozwalający dostosować rozstrzygnięcie
do ogółu okoliczności konkretnej sprawy. Powoduje to, iż materia ta, z racji
kazuistycznego charakteru, w zasadzie nie poddaje się uogólnieniom, a tym samym
nie może stanowić adekwatnego podłoża zagadnienia prawnego w rozumieniu art.
3989 § 1 pkt 1 k.p.c., którego założeniem jest abstrakcyjny charakter, odrywający
się od okoliczności konkretnej sprawy. Problematyka ta nie stanowi novum,
ponieważ była wielokrotnie poruszana w judykaturze Sądu Najwyższego, w której
wskazano, że do ustanowienia rozdzielności majątkowej ze skutkiem wstecznym
należy podchodzić z dużą ostrożnością, powściągliwością i świadomością
wyjątkowego charakteru takiego rozwiązania, zaś sama separacja faktyczna
małżonków nie oznacza per se, iż zachodzi wyjątkowy wypadek w rozumieniu art.
52 § 2 k.r.o. (zob. postanowienie SN z 29 grudnia 2025 r., I CSK 97/25, nie publ.
oraz orzecznictwo przywołane w jego uzasadnieniu). Ustanowienie przez sąd
rozdzielności majątkowej między małżonkami, którzy pozostawali we wspólności
ustawowej lub umownej z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa
jest dopuszczalne w zasadzie tylko wówczas, gdy z powodu separacji faktycznej
(życia w rozłączeniu) niemożliwe było już w tym dniu ich współdziałanie w
zarządzie majątkiem wspólnym (postanowienie SN z 14 lutego 2020 r., V CSK
I CSK 3669/24
4
351/19, nie publ.); nie ma zaś wątpliwości, że od dnia przyznania przez skarżącą
ustania wszelkich więzi między małżonkami nie można mówić o współdziałaniu w
zarządzie majątkiem wspólnym.
Oczywistej zasadności skargi kasacyjnej skarżąca upatrywała w naruszeniu
przez Sąd Okręgowy art. 387 § 21 pkt 1 k.p.c. Wbrew twierdzeniom skarżącej
możliwa jest jednak kontrola kasacyjna orzeczenia na podstawie sporządzonego
przez Sąd drugiej instancji uzasadnienia. Sąd ten wskazał przyczyny, na podstawie
których doszedł do wniosków wyrażonych w zaskarżonym orzeczeniu i są one w
zupełności wystarczające. W ramach podstawy rozstrzygnięcia przybliżył
okoliczności uzasadniające to, że strony od marca 2018 r. pozostawały w separacji
faktycznej, a ich wzajemne relacje od tego czasu nie były już dobre. Powód złożył
pozew o rozwód wskazując na trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, w
tym na ustanie więzi gospodarczych między stronami, zaś w odpowiedzi na pozew
w sprawie o rozwód skarżąca przyznała, że ustały wszelkie więzi między stronami,
w tym również więzi gospodarcze. Nie budzi zatem zastrzeżeń, że Sąd drugiej
instancji mógł dojść do przekonania, iż relacje stron i istniejący między nimi konflikt,
uzasadniają ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej z datą wsteczną.
Mając powyższe na uwadze, nie można przyjąć, że przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały w sposób właściwy wykazane.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).
Grzegorz Misiurek
(M.M.)
I CSK 3669/24
5
[SOP]
