I CSK 3644/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
23 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa T. sp. k. w B.
przeciwko K. sp. k. w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej T. sp. k. w B.
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 3 czerwca 2024 r., XXIII Ga 51/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 3 listopada 2023 r., XV GC 1661/23, Sąd Rejonowy dla
m. st. Warszawy oddalił powództwo dającego zlecenie o zwrot wynagrodzenia
66 420 zł ze względu na nieważność umowy o świadczenie usług.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Okręgowy w Warszawie
oddalił apelację dającego zlecenie.
Sąd drugiej instancji ustalił, że pozwany przesłał powodowi dokument
zatytułowany „zlecenie świadczenia usług doradztwa podatkowego" określający
zakres usług doradztwa podatkowego, które miały być świadczone przez
pozwanego powodowi. W treści powyższej oferty pozwany zawarł zapis, że
zlecenie staje się umową po jego podpisaniu i przesłaniu do dającego zlecenie, a
wszelkie zmiany umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności.
I CSK 3644/24
2
Powód podpisał dokument i przesłał pozwanemu mailem skan podpisanego
dokumentu. Pozwany również przesłał powodowi skan podpisanego przez siebie
dokumentu.
Przyjmujący zlecenie wykonywał umówione w ten sposób usługi, co do
których nie były zgłaszane zastrzeżenia. Powodowy dający zlecenie zapłacił
przyjmującemu zlecenie wynagrodzenie dwukrotnie po 33 210 zł, co zostało ujęte
w fakturach Vat wystawionych przez przyjmującego zlecenie.
Sąd drugiej instancji uznał, że strony zwarły porozumienie co do zawarcia
umowy w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Skoro wszelkie zmiany
umowy wymagały formy pisemnej pod rygorem nieważności, to rygor ten został
zastrzeżony także co do zawarcia umowy. Dlatego umowa przewidziana w ofercie
nie została skutecznie zawarta ze względu na niedochowanie formy pisemnej.
Jednak strony w sposób dorozumiany zawarły umowę o świadczenie takich samych
usług za to samo wynagrodzenie, którego zapłata była świadczeniem należnym.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na
jej oczywistą zasadność, tj. naruszenie art. 76, 405 i 410 § 2 k.c. w zw. z art. 3271
§ 1 pkt 2 k.p.c. przez przeprowadzenie konwersji nieważnej umowy o świadczenie
usług w umowę inną, o nieustalonej treści, i to w sytuacji, gdy umowa pactum de
forma, której zignorowanie przez strony było źródłem nieważności umowy, nie
została uchylona.
Ewentualnie skarżący powołał się na występowanie w sprawie istotnego
zagadnienia prawnego: czy dopuszczalne jest zastąpienie przez sąd umowy
nieważnej z uwagi na niezachowanie formy zastrzeżonej w trybie art. 76 k.c.
umową inną, bez uprzedniego uchylenia (zmiany, rozwiązania) pactum de forma.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W treści oferty przyjmujący zlecenie zawarł postanowienie, że oferta stanie
się umową po podpisaniu przez dającego zlecenie, a wszelkie zmiany umowy
wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Zapis o wymogu formy
pisemnej ad solemnitatem dotyczył zmian przyszłej umowy o świadczenie usług
I CSK 3644/24
3
zawartej w formie pisemnej. Otrzymanie tej oferty mailem i odesłanie mailem skanu
podpisanej oferty nie daje podstaw do przyjęcia, że strony zawarły umowę, o której
stanowi art. 76 zdanie 1 k.c. (pactum de forma).
Sąd drugiej instancji prawidłowo uznał, że strony per facta concludentia
zawarły umowę o świadczenie usług, o czym świadczy jej wykonywanie,
a w szczególności zapłata wynagrodzenia już po świadczonej usłudze. Przez trzy
lata przyjmujący zlecenie świadczył na rzecz dającego zlecenie usługi doradztwa
podatkowego, których jakość nie była kwestionowana, a przyjmujący zlecenie
otrzymywał z tego tytułu wynagrodzenie. W niniejszej sprawie nie doszło do
spełnienia przez dającego zlecenie na rzecz przyjmującego zlecenie nienależnego
świadczenia, bowiem strony łączyła umowa o świadczenie usług i to w jej
wykonaniu zostało zapłacone wynagrodzenie.
Mimo błędnej tezy o zawarciu przez strony pactum de forma zaskarżony
wyrok odpowiada prawu. Dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(G.N.-J.)
[a.ł]
