I CSK 3625/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
29 maja 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 29 maja 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J. D.
przeciwko E. K. i M. K.
o ustalenie ojcostwa i roszczenia z tym związane,
na skutek skargi kasacyjnej E. K.
od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy
z 9 kwietnia 2024 r., II Ca 704/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od pozwanej E. K. na rzecz powoda J. D. 240 zł
(dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 9 kwietnia 2024 r., Sąd Okręgowy w Świdnicy, w sprawie z
powództwa J. D. przeciwko E. K. i M. K., o ustalenie ojcostwa i roszczenia z tym
związane, na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku z 28
lutego 2020 r., zmienił pkt II zaskarżonego orzeczenia w ten sposób, że nadał
małoletniej M. K. nazwisko K.1 (pkt I) oraz orzekł o kosztach postępowania (pkt II).
2. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiodła strona
pozwana – E. K., zaskarżając wyrok w całości.
I CSK 3625/24
2
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
I CSK 3625/24
3
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów
dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą
powołane przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
7. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w
judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8
października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,
przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej
„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter
tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP
2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
8. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej skarżący podnosi, że w „sprawie
występuje oczywista sprzeczność zaskarżonego wyroku z przepisami prawa
niepodlegającymi różnej wykładni, a stanowiącymi, że dobro dziecka stanowi
podstawową, nadrzędną zasadę polskiego systemu prawa rodzinnego”. Skarżący
odwołując się do zasady dobra dziecka skierował wnioskowanie do ustaleń
faktycznych Sądu Okręgowego. Choć nie wyraził tego w uzasadnieniu wniosku o
przyjęcie skargi, to jednak takie właśnie rozumowanie zawarł w uzasadnieniu
I CSK 3625/24
4
zarzutów skargi kasacyjnej. Co do zasady nie jest to działanie wadliwe. Nie można
bowiem prawidłowo zastosować zasady dobra dziecka (niewątpliwie najważniejszej
zasady prawnej wyrażonej w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym) odrywając się
jednocześnie od ustaleń faktycznych. Te ustalenia nie decydują czy zasada dobra
dziecka jest stosowana (musi być ona zawsze rozważona), ale w jakim zakresie
jest stosowana. Zatem skarżący polemizując z ustaleniami Sądów meriti, w
rzeczywistości neguje ustalenia faktyczne poczynione na etapie postępowania
rozpoznawczego. Tymczasem, pod pretekstem kwalifikowanego naruszenia prawa
materialnego nie można zmierzać do podważenia dokonanej w sprawie oceny
dowodów (zob. np. postanowienie SN z 9 sierpnia 2018 r., II PK 213/17).
W ramach kontroli kasacyjnej Sąd Najwyższy nie kontroluje jednak samej
oceny dowodów, a jedynie jej legalność. Można bowiem zakwestionować sposób
zebrania materiału dowodowego z naruszeniem przepisów regulujących
postępowanie dowodowe; w takim wypadku obowiązkiem skarżącego jest
przytoczenie tych przepisów i wyjaśnienie, jaki wpływ na treść rozstrzygnięcia to
naruszenia miało. Zgodnie bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej
nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd
Najwyższy jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę
zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.).
Właśnie w zakresie ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy wypowiedział się
jasno i precyzyjnie, dokonując jednocześnie oceny zarzutów podnoszonych w
apelacji. Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 89 k.r.o., rozważając przy tym
okoliczności skutkujące nadaniem małoletniej dwuczłonowego nazwiska. Oceny tej
dokonał w świetle istniejącej zasady dobra dziecka, czemu dał wyraz w końcowej
części uzasadnienia wyroku.
Zatem tak skonstruowany wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, skupiający się jedynie na ocenie materiału dowodowego, nie może
być uznany za prawidłowy, co powoduje, że skarga, w ramach przesłanki
określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania.
Na ten aspekt zwrócono również uwagę w odpowiedzi na skargę kasacyjną, a
przywoływanie wskazanych tam argumentów Sąd Najwyższy uznaje za zbędne w
I CSK 3625/24
5
tym miejscu.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. w związku z § 4 ust. 1 pkt 5
i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
[SOP]
[r.g.]
