I CSK 3589/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Dończyk
28 sierpnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 sierpnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa W.K., M.K. i S.K.
przeciwko J.K.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej M.K.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 17 lutego 2023 r., V ACa 836/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża powódkę kosztami postępowania kasacyjnego
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
(A.G.)
UZASADNIENIE
Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze
kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący
wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w
art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i
uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które –
zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi
I CSK 3589/23
2
kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach
Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 17 lutego 2023 r. (sygn. akt V ACa 836/22), pełnomocnik powódki M.K. zarzucił
naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 65 § 1 i 2 k.c.) oraz przepisów
postępowania (art. 386 § 4 k.p.c.), wskazując je jako podstawy kasacyjne w
rozumieniu art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania
został oparty na przesłankach określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., przy czym
jego uzasadnienie sprowadza się do jednego zdania, w którym zawarto jedynie
ogólne stwierdzenie oczywistej zasadności skargi w związku z zarzutem
nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy. Tym samym
argumentacja odnosi się wyłącznie do przesłanki z pkt 4, natomiast przesłanka z
pkt 1 została wskazana jedynie formalnie, bez jej merytorycznego rozwinięcia w
uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Taka treść
tego wniosku uzasadnia odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Ze
względu na wymaganie zawarte w art. 3984 § 2 k.p.c. nakładającego na stronę
obowiązek zawarcia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania oraz jego uzasadnienia, obowiązkiem strony jest przedstawienie
konkretnej i samodzielnej argumentacji odnoszącej się do jednej z przesłanek
wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., mających charakter publicznoprawny.
Połączenie dwóch autonomicznych przesłanek w jednym, ogólnym twierdzeniu
pozbawia uzasadnienie przekonującej wartości i nie pozwala na jego pozytywną
ocenę (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2020 r., IV CSK
440/19, niepubl.).
Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, obligatoryjnie uzupełniony o
uzasadnienie, jest jednym z istotnych elementów skargi kasacyjnej. Kwestie te
reguluje art. 3984 § 2 k.p.c., który w oddzielnej jednostce redakcyjnej stanowi, że
„Oprócz wymagań przewidzianych w § 1, skarga kasacyjna powinna zawierać
wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie”. Wymóg zamieszczenia w
skardze odrębnego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania został formalnie spełniony, jednak uzasadnienie to de facto jest
I CSK 3589/23
3
jedynie namiastką uzasadnienia przyczyn kasacyjnych (zob. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 20 grudnia 2023 r., I CSK 722/23, niepubl., z 12 grudnia 2017
r., IV CSK 309/17, niepubl. i z 8 czerwca 2016 r., I PK 199/15, niepubl.). Wniosek
nie zawiera jurydycznej argumentacji, która w sposób przekonujący wykazywałaby
istnienie wskazanych przesłanek. Wymaga podkreślenia, że Sąd Najwyższy nie
może domyślać się, co skarżący miał na myśli. Dla spełnienia wymagania z art.
3984 § 2 k.p.c. konieczne jest przedstawienie w skardze kasacyjnej odrębnego
wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, zawierającego wywód prawny odnoszący
się do jednej z przesłanek przedsądu wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., ze
wskazaniem, która z nich występuje w sprawie, oraz z uzasadnieniem stanowiska
strony skarżącej.
W pierwszej kolejności odnosząc się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., tj. istnienia istotnego zagadnienia prawnego, należy wskazać, że zgodnie z
ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przesłanka ta może być uznana
za spełnioną wyłącznie wówczas, gdy skarga kasacyjna formułuje istotne
zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla rozwoju prawa,
jednolitości orzecznictwa oraz rozstrzygnięcia sprawy. Zagadnienie powinno być
wyraźnie przedstawione, poparte wskazaniem możliwych, alternatywnych
rozwiązań oraz wykazaniem, że nie zostało ono dotychczas rozstrzygnięte lub że
istnieje potrzeba zmiany dotychczasowej wykładni (zob. np. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl., z 2 grudnia 2014 r., II
CSK 376/14, niepubl. i z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.). Powinno ono
także cechować się analogiczną wagą, jak pytanie prawne kierowane przez sąd
drugiej instancji na podstawie art. 390 § 1 k.p.c., czyli dotyczyć poważnych
wątpliwości, które nie dają się rozwikłać przy zastosowaniu powszechnie przyjętych
reguł wykładni (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2014 r., I UK
361/13, niepubl., z 14 września 2012 r., I UK 218/12, niepubl., z 8 maja 2015 r., III
CZP 16/15, niepubl. oraz z 24 października 2012 r., I PK 129/12, niepubl.). Samo
sformułowanie pytań nie jest wystarczające – niezbędna jest także ich analiza oraz
przedstawienie rozbieżności występujących w orzecznictwie lub doktrynie (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 grudnia 2011 r., II PK 183/11, niepubl., z
20 grudnia 2011 r., II PK 207/11, niepubl., z 9 stycznia 2017 r., II CSK 423/16,
I CSK 3589/23
4
niepubl., z 16 maja 2018 r., II CSK 12/18, niepubl., z 10 maja 2018 r., I CSK
798/17, niepubl., z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 585/17, niepubl. oraz z 8 kwietnia
2018 r., V CSK 577/17, niepubl.).
Co do przesłanki wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., należy podkreślić, że
zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, spełnienie tej
przesłanki ma miejsce wyłącznie wtedy, gdy skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona. Przez „oczywistą zasadność” rozumie się sytuację, w której trafność
zarzutów naruszenia prawa materialnego lub procesowego przez sąd drugiej
instancji wynika wprost (prima facie) z treści skargi, bez potrzeby prowadzenia
pogłębionej analizy prawniczej. Dotyczy to wyłącznie uchybień o charakterze
elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na
wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną wykładnią
przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, zastosowaniu przepisu, który utracił
moc obowiązującą, bądź jego oczywiście błędnym zastosowaniu do ustalonego
stanu faktycznego. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć
jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza,
wskazująca racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Na
tym właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu
przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17
grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, niepubl.).
Wskazanie przez skarżącą art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. bez przedstawienia
treści istotnego zagadnienia prawnego, jego analizy oraz wykazania potrzeby jego
rozstrzygnięcia, nie spełnia wymogu uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania. Samo powołanie przepisu, bez jego merytorycznego
rozwinięcia, nie może zostać uznane za skuteczne wykazanie przesłanki przyjęcia
skargi w rozumieniu art. 3984 § 2 k.p.c.
Jednocześnie powołanie się na przesłankę oczywistej zasadności skargi
oraz istnienia istotnego zagadnienia prawnego jest wewnętrznie sprzeczne
logicznie. Przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 zakłada wadliwość orzeczenia widoczną
prima facie, bez potrzeby pogłębionej analizy, podczas gdy przesłanka z pkt 1
wymaga wykazania potrzeby rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego o charakterze
I CSK 3589/23
5
precedensowym, wynikającego z konieczności wykładni przepisów budzących
poważne wątpliwości interpretacyjne lub wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie. Ich równoczesne wskazanie, bez wyraźnego rozróżnienia i
samodzielnego uzasadnienia każdej z nich, prowadzi do wewnętrznej niespójności
wniosku.
W szczególności należy podkreślić, że twierdzenie o nierozpoznaniu istoty
sprawy przez sąd pierwszej instancji, powtórzone w skardze, stanowi jedynie
element uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 386 § 4 k.p.c., a nie samodzielne
wykazanie przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w rozumieniu art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku nie wskazała, jakie
konkretnie przepisy zostały naruszone w sposób kwalifikowany, ani nie wykazała
uchybienia o charakterze elementarnym, które czyniłoby skargę oczywiście
uzasadnioną.
Postępowanie kasacyjne – poza sytuacją określoną w art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c. – nie służy realizacji indywidualnego interesu strony, lecz ma na celu przede
wszystkim ochronę interesu publicznego poprzez zapewnienie jednolitości wykładni
prawa oraz wkład w rozwój jurysprudencji. Na etapie przedsądu ocena spełnienia
przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej dokonywana jest w oparciu o argumentację
przedstawioną w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, przy czym
obowiązek ich wykazania spoczywa na stronie skarżącej (zob. np. postanowienie
Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
Z tego względu ocena Sądu Najwyższego ogranicza się wyłącznie do argumentacji
przedstawionej w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi, bez możliwości jej
uzupełniania ani wyprowadzania z treści zarzutów kasacyjnych czy też
uzasadnienia podstaw kasacyjnych.
W konsekwencji, przedstawione uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej nie zawiera argumentacji pozwalającej na stwierdzenie, że którakolwiek
z przesłanek przyjęcia skargi została skutecznie wykazana, co skutkuje odmową jej
przyjęcia do rozpoznania.
I CSK 3589/23
6
Wskazać należy również, że nie zachodzi nieważność postępowania, którą
Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia – z urzędu (art.
39813 § 1 k.p.c.).
Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego – na wniosek zawarty w odpowiedzi
na skargę kasacyjną – orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c., obciążając nimi
na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. powódkę, która
przegrała sprawę w postępowaniu kasacyjnym.
Dariusz Dończyk
(A.G.)
[a.ł]
