I CSK 3541/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Kamil Zaradkiewicz
27 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.S., T.B. i J.B.
przeciwko Bankowi S.A. w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Banku S.A. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 8 lipca 2025 r., VIII ACa 710/25,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2)zasądza od Banku S.A. w W. na rzecz A.S., T.B. i J.B. 5400 zł
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z
odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w
spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia
od dnia doręczenia orzeczenia pozwanej do dnia zapłaty.
[M.O.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 8 lipca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie
z powództwa A.S., T.B. i J.B. przeciwko Bankowi S.A. w W. o zapłatę i ustalenie, na
skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 8 września
2022 r., oddalił apelację (pkt I), a ponadto rozstrzygnął o kosztach postępowania
apelacyjnego (pkt II).
I CSK 3541/25
2
Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,
zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonym
zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w
Warszawie; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonym
zakresie i orzeczenie co do istoty sprawy przez Sąd Najwyższy. Ponadto, pozwana
wniosła o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów postępowania
wszczętego wniesieniem skargi kasacyjnej, w tym kosztów zastępstwa
procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
pozwana wskazała na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych,
które pozwana sformułowała w formie następujących pytań:
1) czy osoba fizyczna, zawierająca długoterminowe zobowiązanie kredytowe,
która w chwili zawierania spornej umowy kredytu hipotecznego wskazywała, iż
środki pochodzące z tej umowy zostaną przeznaczone na cele związane z
prowadzoną działalnością gospodarczą lub cel zarobkowy/inwestycyjny, a nie
wyłącznie na zaspokajanie podstawowych potrzeb mieszkaniowych, po zawarciu
umowy, wykorzystywała środki pochodzące z kredytu na cele związane z
prowadzoną działalnością gospodarczą lub cel zarobkowy (działalność
nierejestrowaną), posiada w ramach przedmiotowej umowy status konsumenta,
uprawniający ją do wytaczania przeciwko przedsiębiorcy roszczeń opartych o treść
przepisów dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie
nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. UE z 1993 r., L 95,
s. 29; dalej jako „dyrektywa 93/13") oraz polskich norm przepisy te implementujące,
zawartych w art. 3851 § 1 i 2 k.c.?;
2) czy sąd orzekający może zastąpić postanowienie abuzywne, kursem
rynkowym (obiektywnym kursem średnim NBP) lub zastosować przepis
dyspozytywny z art 358 § 2 k.c., z uwagi na fakt, iż przepis ten stanowi normę
prawną, która może znaleźć zastosowanie w sprawie, a sąd winien podjąć wszelkie
działania prowadzące do przywrócenia równowagi kontraktowej stron - vide np.
zdania odrębne Sędziów Sądu Najwyższego: Joanny Misztal-Koneckiej, Marcina
Krajewskiego, Krzysztofa Wesołowskiego, Dariusza Pawłyszcze, Beaty
I CSK 3541/25
3
Janiszewskiej i Kamila Zaradkiewicza złożone do pkt 2 uchwały pełnego składu
Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22; zdanie odrębne sędziego
Sądu Najwyższego Władysława Pawlaka, złożone do wyroku Sądu Najwyższego z
20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22; trzy wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19
września 2023 roku (sygn. akt: II CSKP 1627/22, II CSKP 1110/22, II CSKP
1495/22)?
Powodowie złożyli odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanej, w której
wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz
o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego
według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wniesiona przez pozwaną nie kwalifikowała się do
przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem
kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd
Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią
instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN
z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz państwa jako dobra wspólnego
(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie
oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu
nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego
interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć
ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes
prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem
zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne uwagi w postanowieniu SN
z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana
w art. 3989 k.p.c. instytucja przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje
wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
I CSK 3541/25
4
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).
Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi
element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które
są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.
Dla spełnienia wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne
jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do
wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z
nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego
(postanowienie SN z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).
Jako przyczynę kasacyjną mającą uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania pozwana wskazała występowanie w sprawie istotnych zagadnień
prawnych.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego zagadnienie takie
powinno być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie
być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienie SN z 20 maja
2021 r., II CSK 132/21).
Takie zagadnienie powinno zostać sformułowane wraz z przytoczeniem
argumentów prawnych świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych (zob. np.
postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 r., nr 1, poz. 11;
z 7 czerwca 2005 r., V CKN 3/05; z 16 marca 2007 r., III CSK 34/07). Konieczne
jest też wskazanie argumentów przekonujących o istotności zagadnienia (zob.
postanowienie SN z 24 lipca 2007 r., IV CSK 207/07). Ponadto, ma to być
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie
może przyczynić się do rozwoju prawa (postanowienia SN:
z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z 11 stycznia
I CSK 3541/25
5
2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151; z 11 lutego 2009 r., V CSK
388/08).
Co do zagadnień prawnych sformułowanych przez pozwaną, kwestie
podniesione przez skarżącą w ramach uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania były już przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu
Najwyższego, w związku z czym przedstawione przez pozwaną zagadnienia nie
mają przymiotu nowości.
Co do kwestii statusu konsumenta Sąd Najwyższy wypowiedział się m.in.
w wyrokach: z 14 czerwca 2023 r., II CSKP 254/22; z 28 lutego 2025 r., II CSKP
1323/24.
W odniesieniu do drugiego zagadnienia prawnego dotyczącego możliwości
zastąpienia postanowienia abuzywnego kursem obiektywnym lub przepisem
dyspozytywnym, zgodnie z uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej Sądu
Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, która z chwilą jej podjęcia
uzyskała moc zasady prawnej w świetle art. 87 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 622), a zatem
wiąże wszystkie składy Sądu Najwyższego:
1. w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej
stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,
w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego
postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej
wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
2. w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże
także w pozostałym zakresie.
3. jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu
niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy
całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu,
powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na
rzecz każdej ze stron.
I CSK 3541/25
6
4. jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej
postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot
wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia
następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem
banku związanie postanowieniami umowy.
5. jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej
postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze
stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków
pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili
popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art.
39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych (tekst jedn.: (Dz.U. z 2026 r. poz. 118).
Kamil Zaradkiewicz
[M.O.]
[SOP]
