I CSK 3530/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
19 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 19 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.K.
przeciwko P. spółce jawnej w L.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej P. spółki jawnej w L.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 6 czerwca 2024 r., I AGa 204/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. obciąża pozwaną kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 27 września 2023 r. Sąd Okręgowy w Lublinie zasądził
od pozwanego P. spółki jawnej z siedzibą w L. na rzecz powoda M.K. kwotę
58.312,48 zł z bliżej określonymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz
rozstrzygnął w sprawie wynagrodzenia z tytułu świadczonej na rzecz powoda z
urzędu pomocy prawnej i kosztów procesu.
I CSK 3530/24
2
2. Na skutek apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem
z 6 czerwca 2024 r. oddalił apelację oraz orzekł o kosztach postępowania
apelacyjnego.
3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się
na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. Podał, że w sprawie
występują istotne zagadnienia prawne: „kwestia ustalenia charakteru roszczenia
powoda, kwestia wymagalności roszczenia powoda, kwestia terminu przedawnienia
roszczenia powoda z tytułu wypłaty wartości udziału kapitałowego w związku z
wystąpieniem wspólnika ze spółki jawnej”. Skarżący podniósł także, że w sprawie
zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądowym w powyższym zakresie, nie skonkretyzował jednak,
jakich przepisów ma ona dotyczyć. Stwierdził ponadto, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) wobec rażącego uchybienia
przez sąd odwoławczy przepisom prawa materialnego i procesowego przez
uznanie, że roszczenie powoda z tytułu wypłaty wartości udziału kapitałowego
w związku z wystąpieniem ze spółki jawnej nie uległo przedawnieniu.
4. Powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej, a także o zasądzenie od strony
pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob.
postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
I CSK 3530/24
3
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych,
nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający
rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod
kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989
k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej.
Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do
zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś
merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej
z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
strony pozwanej mimo obszerności wywodów nie zawiera argumentów
wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989
§ 1 pkt 1, 2 lub 4 k.p.c. uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.
7. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że skarżący nie sformułował
i nie uzasadnił należycie zagadnienia prawnego mającego uzasadniać przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania. Ograniczył się w tym zakresie do wskazania,
że zagadnieniami prawnymi są kwestie ustalenia charakteru roszczenia powoda,
wymagalności roszczenia powoda i terminu przedawnienia roszczenia powoda
z tytułu wypłaty wartości udziału kapitałowego w związku z wystąpieniem wspólnika
ze spółki jawnej; nie wskazał zaś prawidłowo, na czym mają polegać istotne
zagadnienia prawne. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989
§ 1 pkt 1 k.p.c. jest natomiast zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas
w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa.
Zagadnienie prawne powinno być sformułowane w sposób ogólny i abstrakcyjny
tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października
2002 r., III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08; z 24 października
2012 r., I PK 129/12). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego,
powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego
I CSK 3530/24
4
(art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) powinno spełniać wymagania stawiane zagadnieniu
prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji
w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. – zob. postanowienia
SN z 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13 oraz z 14 września 2012 r., I UK 218/12).
Uzasadnienie skargi kasacyjnej w tym zakresie nie spełnia powyższych wymogów.
8. Niezależnie od powyższego, kwestie podniesione przez skarżącego,
koncentrujące się wokół terminu przedawnienia roszczeń powoda, nie spełniają
kryteriów istotnego zagadnienia prawnego, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się powszechnie,
że w przypadku istotnego zagadnienia prawnego chodzi jedynie o poważne
wątpliwości, wykraczające poza poziom zwykłych wątpliwości prawnych, które
powstają niemal w każdym procesie decyzyjnym (zob. postanowienia SN
z 26 października 2021 r., I CSK 266/21 oraz z 30 czerwca 2021 r., III CSK 53/21).
W ocenie Sądu Najwyższego kwestia terminu przedawnienia roszczenia wspólnika
o wypłatę wartości udziału kapitałowego w związku z jego wystąpieniem ze spółki
(tzn. problem, czy należy przyjmować termin przedawnienia roszczeń z tytułu
działalności gospodarczej) nie stanowi problemu doniosłego w powyższym sensie.
Ponadto jej ewentualne przesądzenie nie miałoby wpływu na rozstrzygnięcie
wniniejszej sprawie ze względu na to, że niezależnie od terminu przedawnienia sąd
odwoławczy uznał, że zgłoszenie zarzutu przedawnienia stanowiło nadużycie przez
pozwaną prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Przyjmuje się natomiast, iż w zakresie
stosowania klauzul generalnych, do których należy klauzula zawarta w art. 5 k.c.,
sądom orzekającym przysługuje prawo sędziowskie o charakterze uznaniowym,
stąd zakwestionowanie jej może nastąpić tylko w szczególnie uzasadnionych
wypadkach (zob. postanowienie SN z 28 listopada 2016 r., II CSK 239/16). Ponadto
ocena w tej kwestii pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami faktycznymi, których
kontrola nie mieści się w zakresie kognicji Sądu Najwyższego (art. 3983 § 3 k.p.c.).
9. Także druga wskazana przez skarżącego przyczyna kasacyjna (art. 3989
§ 1 pkt 2 k.p.c.) nie została prawidłowo sformułowana. Zgodnie z ugruntowanym
orzecznictwem Sądu Najwyższego powołanie się przez skarżącego na przesłankę
z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia
budzi wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, podania, na czym
I CSK 3530/24
5
polegają wątpliwości związane z rozumieniem przepisu oraz przedstawienia
argumentacji przemawiającej za tym, że mają one rzeczywisty i poważny charakter,
nie należą zaś do zwykłych wątpliwości związanych z procesem stosowania prawa
(zob. postanowienie SN z 21 listopada 2023 r., I CSK 4931/22). Skarżący nie
spełnił powyższych wymogów, wobec czego wskazana przyczyna kasacyjna,
o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., nie mogła zostać w niniejszej sprawie
rozpoznana.
10. Nie znajduje uzasadnienia także twierdzenie o oczywistej zasadności
skargi kasacyjnej. W zakresie tej przyczyny kasacyjnej skarżący również podnosi
kwestię terminu przedawnienia roszczenia powoda. Wbrew twierdzeniom
skarżącego, o oczywistej zasadności skargi w niniejszej sprawie nie świadczy
przyjęcie przez sąd odwoławczy, że roszczenie powoda nie uległo przedawnieniu.
Roszczenie to dotyczy spłaty przez pozwaną spółkę jawną wartości udziału
kapitałowego w związku z wystąpieniem przez powoda ze spółki (art. 65 k.s.h.).
Jak się powszechnie przyjmuje, oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi
wówczas, gdy dla przeciętnego prawnika, a zatem przy zastosowaniu podstawowej
wiedzy prawniczej, bez potrzeby pogłębionej analizy, przeprowadzania dłuższych
badań lub dociekań, podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują
na uwzględnienie, bowiem orzeczenie sądu ad quem jest oczywiście nieprawidłowe
(postanowienia SN: z 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15; z 14 lutego 2020 r., V CSK
483/19). Tymczasem przytoczone stanowisko sądu odwoławczego nie stanowi
rażącego naruszenie przepisów, co więcej – w ocenie Sądu Najwyższego jest ono
prawidłowe. Uczestnictwo w spółce nie może być bowiem postrzegane jako
prowadzenie działalności gospodarczej. Na ocenę charakteru roszczenia w tym
względzie nie ma przy tym wpływu, wbrew twierdzeniom skarżącego, okoliczność,
iż sprawy ze stosunku spółki są sprawami gospodarczymi. Kwalifikacja procesowa
sprawy nie może bowiem wywoływać konsekwencji w zakresie prawa materialnego.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że zróżnicowanie terminów
przedawnienia nie zależy od charakteru procesowego rozstrzyganej sprawy – nie
ma zatem znaczenia, czy sprawa jest sprawą cywilną czy gospodarczą (zob. wyroki
SN: z 20 kwietnia 2011 r., I CSK 391/10, z 16 lipca 2003 r., V CK 24/02,
i z 6 listopada 1998 r., III CKN 6/98).
I CSK 3530/24
6
11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
12. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
13. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108
§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
(G.N.-J.)
[SOP]
