I CSK 3439/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
19 sierpnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 19 sierpnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku B.N.
z udziałem Skarbu Państwa - Starosty […]
o zasiedzenie,
na skutek skargi kasacyjnej B.N.
od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze
z 19 kwietnia 2024 r., VI Ca 613/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od B.N. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii
Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej 1350 zł (tysiąc trzysta
pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
obowiązanemu odpisu niniejszego postanowienia.
UZASADNIENIE
1. Postanowieniem z 19 kwietnia 2024 r., Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, w
sprawie z wniosku B.N. przy udziale Skarbu Państwa - Starosty […], o zasiedzenie,
na skutek apelacji uczestnika postępowania Skarbu Państwa - Starosty […] od
postanowienia Sądu Rejonowego w Nowej Soli z 7 czerwca 2023 r., zmienił
zaskarżone postanowienie w całości oddalając wniosek i orzekając o kosztach
I CSK 3439/24
2
postępowania (pkt I); orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt II, III).
2. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiodła
wnioskodawczyni zaskarżając postanowienie w całości.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
I CSK 3439/24
3
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że
skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi powołana przesłanka z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
7. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w
judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8
października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,
przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej
„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter
tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP
2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
8. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej skarżąca wskazywała, że „Sąd
II instancji w całkowitym oderwaniu od utrwalonych i powtarzanych poglądów w
orzecznictwie i literaturze stoi na stanowisku, że korzystanie z rzeczy jak właściciel,
dla siebie i w sposób zgodny z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem jest
I CSK 3439/24
4
równoznaczne z mieszkaniem i w takiej sytuacji inne formy przejawu władztwa nad
nieruchomością nie stanowią posiadania samoistnego (str. 11 uzasadnienia Sądu II
instancji). Ponadto zupełnie błędne jest rozumowanie Sądu II instancji w zakresie
określenia trwałości posiadania nieruchomości przez Wnioskodawczynię i w
konsekwencji nieuzasadnione skrócenie posiadania samoistnego
Wnioskodawczyni”.
Skarżąca polemizując z ustaleniami Sądu Okręgowego meriti (odnosząc się
do art. 172 § 1 k.c.) w rzeczywistości neguje ustalenia faktyczne poczynione na
etapie postępowania rozpoznawczego. Tymczasem, pod pretekstem
kwalifikowanego naruszenia prawa materialnego nie można zmierzać do
podważenia dokonanej w sprawie oceny dowodów (zob. np. postanowienie SN z 9
sierpnia 2018 r., II PK 213/17). Wskazać trzeba, że zarzut naruszenia art. 233 § 1
k.p.c., w aktualnym stanie prawnym, nie może stanowić skutecznej podstawy
kasacyjnej. Jednak przedmiotowa skarga kasacyjna w znacznej mierze faktycznie
dotyczyła właśnie tego przepisu. To co skarżąca określa jako oczywiste naruszenie
prawa, stanowi faktycznie ocenę dowodów dokonaną przez Sąd Okręgowy, który
wskazał, że „…znacznej części istotnych dowodów, w tym zdjęć, zeznań świadków,
dokumentów Sąd Rejonowy nie tylko nie ustalił, ale wręcz dowolnie je pominął.
Tych dowodów w ogóle nie ocenił, a przynajmniej brak na to jakiegokolwiek śladu w
uzasadnieniu. A tych dowodów jest dużo i ilościowo i jakościowo różnych,
przeczących jego wersji. Ograniczył się do ogólnikowych zeznań świadków i
błędnie ocenił to, co było w latach 80-tych i na początku 90-tych, jako istniejące
także 20 lat później. Dlatego Sąd II instancji w tej sferze czyni własne ustalenia.”.
Właśnie ta dogłębna ocena dowodów została przedstawiona na s. 6-11
uzasadnienia postanowienia sądu drugiej instancji. W ramach kontroli kasacyjnej
Sąd Najwyższy nie kontroluje jednak samej oceny dowodów, a jedynie jej
legalność. Można bowiem zakwestionować sposób zebrania materiału
dowodowego z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie dowodowe; w
takim wypadku obowiązkiem skarżącego jest przytoczenie tych przepisów i
wyjaśnienie, jaki wpływ na treść rozstrzygnięcia to naruszenia miało. Zgodnie
bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty
dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest bowiem
I CSK 3439/24
5
związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi
orzeczenia (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.).
podstawę
zaskarżonego
Na powyższe kwestie zwrócono również uwagę w odpowiedzi na skargę
kasacyjną. Uczestnik wskazał, że: „Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania jako oczywiście uzasadnionej jest ściśle związane z
oceną dowodów i odnosi się wyłącznie do okoliczności niniejszej sprawy.
Sformułowane przez skarżącego twierdzenia stanowią jedynie polemikę z
prawidłowym rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego oraz nie prezentują żadnych
argumentów, przemawiających za przyjęciem stanowiska skarżącego.”
Zatem tak skonstruowany wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, nie może być uznany za prawidłowy, co powoduje, że skarga, w
ramach przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie mogła zostać przyjęta
do rozpoznania.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 2 k.p.c. w związku z § 5 pkt 1, § 2
pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22
października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
[SOP]
