I CSK 3413/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
11 czerwca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 11 czerwca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku E.C.
z udziałem M.S.
o podział majątku,
na skutek skargi kasacyjnej M.S.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu
z 9 lutego 2024 r., II Ca 531/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. stwierdza, że wnioskodawczyni i uczestniczka ponoszą
koszty związane ze swym udziałem w postępowaniu
kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego
w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
I CSK 3413/24
2
wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym,
o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Uczestniczka wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
z powołaniem się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,
„a to braku podstaw do ustalenia nierównych udziałów w majątku dorobkowym
w sytuacji, gdy pomiędzy uprawnioną, a spadkodawcą nastąpił zupełny i trwały
rozkład pożycia małżeńskiego trwający 25 lat, przy jednoczesnym trwaniu
formalnego związku małżeńskiego”. Uczestniczka powołała się też na istnienie
potrzeby wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów, a to: art. 43 § 2 k.r.o., a w uzasadnieniu podniosła, że „Sąd Okręgowy
dokonując analizy materiału dowodowego oraz opierając się na orzecznictwie Sądu
Najwyższego wywnioskował, że nie zaszły ani ważne powody, ani różny stopień
przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego, pomimo
zaprzestania pożycia małżeńskiego, wnioskodawczyni i spadkodawcy, którzy
formalnie byli małżeństwem, oboje byli aktywni zawodowo, a każde z nich
przyczyniało się do zaspokojenia potrzeb rodziny. W rzeczywistości
wnioskodawczyni i spadkodawca prowadzili osobne gospodarstwa domowe przez
okres ostatnich 25 lat, nie łączyły ich żadne więzi: uczuciowa, fizyczna (intymna)
oraz gospodarcza, tj. separatio quod torum et mensam”.
W następnym natomiast zdaniu uczestniczka stwierdziła, że jej skarga jest
oczywiście uzasadniona: „wniosek jak na wstępie jawi się jako uzasadniony,
albowiem zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą, powołanie się na przesłankę
oczywistego naruszenia prawa wymagałoby zatem wykazania kwalifikowanej
postaci takich zarzutów, polegających na ich oczywistości widocznej prima facie, tj.
od razu przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej i bez potrzeby
uzupełniania materiału dowodowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004 Nr 3, poz. 49). Oznacza to, że
pojęcie "oczywistego" naruszenia prawa należy do sfery obiektywnej i wymaga
wykazania, że podniesione zarzuty podstaw zaskarżenia były ewidentnie
uzasadnione bez potrzeby dokonywania szczegółowej lub ponownej weryfikacji
kontestowanych ustaleń Sądu drugiej instancji. Zdaniem kasatora przyjęcie skargi
do rozpoznania i jej rozstrzygnięcie niewątpliwie przyczyni się do rozwoju
I CSK 3413/24
3
i ustabilizowania linii judykatury w zakresie wykładni przepisów a to: art. 43 § 2
k.r.o.”.
W świetle ustalonej linii orzeczniczej, powołanie się na występowanie
w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania wymaga określenia problemu o charakterze
abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie
i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to zagadnienie
sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą tezę
o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze stosowaniem przepisów, na
tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być ponadto „istotne” z uwagi na
wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla systemu prawa.
O potrzebie wykładni przepisów prawnych jako przesłance przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania można mówić wtedy, gdy z mającego zastosowanie lub
mogącego mieć zastosowanie w sprawie przepisu dekodowane są różne normy
prawne, a brak jest wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie, które by te różnice
usuwały i wyjaśniały przyczyny ich występowania. Ponadto, zagadnienie prawne
ani potrzeba wykładni przepisów prawnych nie powstają, gdy Sąd Najwyższy
zajmował co do nich stanowisko i wyrażał poglądy we wcześniej wydanych
orzeczeniach, a nie zaszły żadne okoliczności uzasadniające ich zmianę.
Wniosek uczestniczki o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
przytoczony powyżej wraz z uzasadnieniem niemal dosłownie i w całości,
w oczywisty sposób nie spełnia powyższych wymagań. Sądy obu instancji
przytoczyły w motywach wydanych w sprawie postanowień zarówno poglądy
orzecznictwa, jak i piśmiennictwa odnośnie do wykładni przepisów o ustrojach
majątkowych małżeńskich, zasadach podziału majątku, jak i wreszcie
i przesłankach ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym małżonków. Do
tych zasad odwołały się przy wydawaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Oczekując, że
Sąd Najwyższy po raz kolejny dokona wykładni art. 43 § 2 k.r.o., uczestniczka ani
nie wyjaśniła, jakie zagadnienie prawne – inne od już rozważanych, a zatem
mające cechę nowości – powstaje na gruncie tego przepisu, ani nie przedstawiła
I CSK 3413/24
4
znaczenia tego zagadnienia przy ocenie prawnych konsekwencji okoliczności
składających się na podstawę faktyczną orzeczenia.
Niekonsekwentne jest przy tym stanowisko uczestniczki, jakoby art. 43 § 2
k.r.o., wymagający – jej zdaniem – wykładni przez Sąd Najwyższy z uwagi na
niejasność zawartej w nim regulacji, został przez Sąd Okręgowy naruszony rażąco
i w sposób oczywisty dla każdego prawnika, gdyż tylko takie naruszenie prawa
może uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jako oczywiście
uzasadnionej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz – co
do kosztów postępowania – art. 520 § 1 k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu.
(R.N.)
[a.ł]
