I CSK 3405/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Krajewski
30 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.S.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. i J.P.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,
na skutek skargi kasacyjnej M.S.
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z 24 kwietnia 2024 r., III Ca 2417/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od M.S. na rzecz J.P. 2700 zł zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
orzeczenia zobowiązanej do dnia zapłaty;
3. zasądza od M.S. na rzecz Banku spółki akcyjnej w W. 2700
zł zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia orzeczenia zobowiązanej do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
I CSK 3405/24
2
Wyrokiem z 24 kwietnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację
powódki od wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 30
września 2022 r.
Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego,
zaskarżając ten wyrok w części. Zdaniem skarżącej w sprawie występują istotne
zagadnienia prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), w ramach których pyta:
1. czy źródłem obowiązku do złożenia oświadczenia woli na podstawie art. 64
k.c. może być „samoistne orzeczenie sądu badającego wszelkie okoliczności
sprawy”?
2. czy współdłużnik solidarny odpowiadający z nieruchomości obciążonej
hipoteką ma status osoby trzeciej, w sytuacji gdy drugi współdłużnik na
skutek podziału majątku wspólnego przestaje być współwłaścicielem tej
nieruchomości, i czy stanowi to przejęcie długu w rozumieniu art. 519 k.c.?
3. czy przeniesienie własności nieruchomości na jednego ze współdłużników
solidarnych, pociągające za sobą przeniesienie na niego obciążającej tę
nieruchomość hipoteki, skutkuje przeniesieniem całego zadłużenia, które ta
hipoteka zabezpiecza, z jednoczesnym zwolnieniem z długu drugiego
współdłużnika solidarnego?
W przypadku odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca
wniosła o nieobciążanie jej kosztami zastępstwa procesowego na podstawie art.
102 k.p.c. z uwagi na jej trudną sytuację bytową i materialną.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany J.P. wniósł m.in. o odmowę
przyjęcia skargi do rozpoznania oraz zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów
postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa
procesowego.
Podobnie pozwany bank wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od powódki na
jego rzecz według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 3405/24
3
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi
nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest
ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu
dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi
jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne wymaga sformułowania
problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz
znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych
przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem jego
rozstrzygnięcie powinno mieć znaczenie dla rozpoznawanej sprawy (zob. m.in.
postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK
623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14,
i z 6 lutego 2026 r., I CSK 719/25).
Zagadnienia sformułowane przez skarżącą nie spełniają tych kryteriów,
a skarga jest bezzasadna w stopniu oczywistym.
Odnosząc się do pierwszego z zagadnień, wskazać należy przede
wszystkim, że art. 64 k.c. nie jest źródłem roszczenia i nie kreuje obowiązku
złożenia oświadczenia woli. Źródłem takiego obowiązku będzie zwykle ustawa albo
czynność prawna. Sąd nie jest uprawniony do stwierdzania istnienia takiego
obowiązku, gdy uzna to za słuszne, a tego w istocie – jak wynika ze skargi
kasacyjnej – chciałaby skarżąca.
Rozstrzygnięcie drugiego z zagadnień nie miałoby znaczenia dla
rozpoznawanej sprawy. W okolicznościach faktycznych nie może być mowy
o przejęciu długu już tylko z tego powodu, że J.P. pozostaje dłużnikiem w takim
I CSK 3405/24
4
samym zakresie jak powódka, a nie jest możliwe przejęcie własnego długu. Poza
tym nie ulega wątpliwości, że wierzyciel nie udzielił zgody na przejęcie długu. Dla tej
oceny nie ma znaczenia przyznanie na własność nieruchomości pozwanemu J.P. w
postępowaniu działowym. Skarżąca wciąż pozostaje stroną umowy kredytu oraz
dłużnikiem osobistym pozwanego banku, a cel, do którego dąży, to w istocie
nieodpłatne zwolnienie jej z długu przez bank.
Również trzeciego z zagadnień nie sposób uznać za istotne, gdyż jego
rozstrzygnięcie nie nasuwa wątpliwości. Długów zaciągniętych razem przez
małżonków nie rozlicza się w ramach postępowania działowego w razie ustania
wspólności małżeńskiej. Rozliczeniu podlegają jednie aktywa, a dług – mimo
podziału majątku wspólnego – utrzymuje się nadal w niezmienionej postaci. Nie ma
na to wpływu przeniesienie własności nieruchomości obciążonej hipoteką na
zabezpieczenie spłaty długu na własność jednego z małżonków. Obciążenie
długiem tylko jednego z małżonków godziłoby w prawa wierzycieli (zob. uchwałę SN
z 28 marca 2019 r., III CZP 21/18, OSNC 2019, nr 9, poz. 88, i postanowienie SN
z 13 marca 2020 r., III CZP 64/19, OSNC 2020, nr 12, poz. 107).
Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11, 3 i 4 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt 6 oraz § 20 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie, a także § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt 6 oraz § 20 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych.
Sąd Najwyższy nie dostrzegł, by w sprawie zachodził szczególnie
uzasadniony wypadek umożliwiający nieobciążanie skarżącej jako strony
przegrywającej kosztami, jak wymaga tego art. 102 k.p.c. Przeciwko zastosowaniu
tego przepisu przemawia w szczególności widoczna prima facie bezzasadność
wnoszenia kolejnego środka zaskarżenia niemającego szansy na odniesienie
pożądanego dla powódki skutku.
I CSK 3405/24
5
(E.M.)
[a.ł]
