I CSK 3362/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
23 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J.M.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 3 lipca 2025 r., I ACa 3623/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od Bank spółki akcyjnej w W. na rzecz J.M. 5 400 zł
(pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 20 lipca 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił, że umowa
kredytu na cele mieszkaniowe numer […], zawarta 27 sierpnia 2008 r., pomiędzy
J.M. a Bank2 Spółką Akcyjną w W., jest nieważna (pkt 1); zasądził od pozwanego
Bank1 Spółki Akcyjnej w W. (obecnie Bank S.A. w W.) na rzecz powódki
203 427,59 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 20 listopada 2018 r.
I CSK 3362/25
2
do dnia zapłaty (pkt 2); oddalił powództwo w pozostałej części (pkt 3) i orzekł o
kosztach postępowania (pkt 4)
Wyrokiem z 3 lipca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił zaskarżony
wyrok w pkt 1 i w tym zakresie umorzył postępowanie (pkt 1); zmienił zaskarżony
wyrok w pkt 2 częściowo w ten sposób, że w miejsce daty początkowej odsetek
„20 listopada 2018 r.” wpisał „18 listopada 2021 r.”, a po słowach „do dnia zapłaty”
dodał: „i oddala powództwo o zapłatę odsetek za wcześniejszy okres” (pkt 2);
oddalił apelację w pozostałej części (pkt 3) i orzekł o kosztach postępowania
w instancji odwoławczej (pkt 4).
Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu
Apelacyjnego częściowo w punkcie 2 i w całości co do punktów 3 i 4. We wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał szereg istotnych
zagadnień prawnych oraz wskazał na potrzebę wykładni przepisów prawnych
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Wątpliwości skarżącego dotyczyły
oceny i skutków stwierdzenia abuzywności postanowień wzorca umowy oraz
dotychczasowej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego na tle kredytów
waloryzowanych do waluty obcej.
W odpowiedzi powódka wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania i zasądzenie na jej rzecz od pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego przed Sądem Najwyższym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
I CSK 3362/25
3
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się
w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01),
a jednocześnie zostać przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02;
z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)
wymaga wykazania jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,
jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność
ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych
lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis
prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu
Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy
dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne
jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej
w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu
Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;
z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że w sprawie nie zachodzą
powołane wyżej przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przedstawione przez
I CSK 3362/25
4
skarżącego kwestie były w ostatnim czasie przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu
Najwyższego, który szczegółowo i wyczerpująco rozstrzygnął analogiczne
zagadnienia.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że zawarte w umowie
kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej klauzule ryzyka walutowego
(rozumianego jako ryzyko zmiany kursu waluty w trakcie obowiązywania umowy)
oraz klauzule kursowe (rozumiane jako wynikające z umowy uprawnienie do
ustalania kursu przeliczeniowego waluty z odwołaniem się do tabel kursowych
banku) określają główne świadczenia stron w rozumieniu art. 3851 § 1 zd. 2 k.c.
(por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18,
OSNC-ZD 2021, z. B, poz. 20, z 30 września 2020 r., I CSK 556/18, z 24 lutego
2022 r., II CSKP 45/22 oraz z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22 i tam przywoływane
orzecznictwo krajowe i unijne; por. też co do klauzuli ryzyka kursowego wyrok
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 10 czerwca 2021 r.,
C-776/19-C-782/19, BNP Paribas Personal Finance, pkt 56). Nie budzi wątpliwości,
że klauzule indeksacyjne mogą być kontrolowane pod kątem abuzywności, przy
czym jednolicie uznaje się, iż określenie wysokości należności obciążającej
konsumenta z odwołaniem do tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank,
bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest nietransparentne, pozostawia pole do
arbitralnego działania banku, obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem
i narusza równorzędność stron (zob. np. wyroki SN: z 26 maja 2022 r.,
II CSKP 650/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 48; z 13 października 2022 r.,
II CSKP 864/22, OSNC 2023, nr 5, poz. 50, i z 5 lutego 2025 r., II CSKP 1973/22).
Takie postanowienia umowne, kształtując prawa i obowiązki konsumenta w sposób
sprzeczny z dobrymi obyczajami, są niedozwolone i nie wiążą konsumenta
w świetle art. 3851 k.c. (zob. np. wyroki SN: z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22;
z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22; z 9 września 2022 r., II CSKP 794/22;
z 28 października 2022 r., II CSKP 902/22, i z 20 września 2024 r.,
II CSKP 1094/23). Postanowienia te należy uznać za niedozwolone niezależnie od
tego, czy swoboda banku w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób
ograniczona (tak np. SN w wyroku: z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14,
OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia
I CSK 3362/25
5
2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r.,
I CSKP 55/21; z 30 maja 2023 r., II CSKP 1536/22; z 22 czerwca 2023 r.,
II CSKP 1484/22; z 23 czerwca 2023 r., II CSKP 1464/22, i z 12 grudnia 2023 r.,
II CSKP 1549/22).
Sąd Najwyższy wielokrotnie zwracał uwagę na ścisłe powiązanie klauzuli
ryzyka walutowego i klauzuli spreadowej oraz wskazywał na przesłanki
stwierdzenia abuzywności klauzul ryzyka walutowego (por. wyroki Sądu
Najwyższego z: 28 października 2022 r., II CSKP 902/22 i II CSKP 910/22,
z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22,
z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22, z dnia
12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22, z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22).
Konsekwencją stwierdzenia, że dane postanowienie umowne ma charakter
niedozwolony w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c., jest działająca ex lege sankcja
bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą
w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie
(zob. m.in uchwałę SN z 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07, OSNC 2008, nr 7-8,
poz. 87, oraz uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21,
OSNC 2021, nr 9, poz. 56, a także m.in. wyroki SN: z 30 maja 2014 r.,
III CSK 204/13; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 24 października 2018 r.,
II CSK 632/17, i z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22). Uznanie bowiem, że
postanowienia dotyczące przeliczania kwoty kredytu i uiszczanych spłat na walutę
obcą są niedozwolonymi postanowieniami umownymi oznacza, że zgodnie
z art. 3851 § 1 zd. 1 k.c., nie wiążą one kredytobiorców.
W uchwale składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia
2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), rozstrzygnięto, że w razie
uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego
odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone
postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie
można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia
kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów (pkt 1), a ponadto
w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie
I CSK 3362/25
6
kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie (pkt 2). Sankcje będące konsekwencją abuzywności
postanowień umownych działają ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że zdarzenia
o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej
klauzule abuzywne pozostają bez znaczenia dla takiego charakteru tych
postanowień umownych (wyjątek stanowi wola konsumenta).
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy stoi na stanowisku,
że najistotniejsze dla rozstrzyganej sprawy problemy prawne zostały już
wszechstronnie rozstrzygnięte w ugruntowanym orzecznictwie sądów krajowych
i unijnych. W związku z tym przedstawione w skardze kasacyjnej zagadnienia
prawne i wątpliwości interpretacyjne nie mają waloru nowości i nie mogą przyczynić
się do rozwoju prawa.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz w zw. z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie.
A.G.
[SOP]
