I CSK 3347/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
28 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B.S. i P.S.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie
z 9 kwietnia 2024 r., I ACa 183/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża pozwaną na rzecz powoda P.S. kosztami
postępowania kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie
referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
I CSK 3347/24
2
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.
w W. powołała się na potrzebę wykładni przepisów prawnych wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zakresie, w jakim
odnoszą się one do skutków uznania postanowień umownych za abuzywne i
dopuszczalności zastąpienia postanowień abuzywnych przepisami
dyspozytywnymi. Wskazała ponadto na istotne zagadnienia prawne wyrażające się
w pytaniach, czy sąd w każdym przypadku jest związany wolą konsumenta
żądającego ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy
kredytu, jak również, czy niemożność oszacowania kwoty, którą strona kredytu
będzie świadczyć w przyszłości, stanowi o niejednoznaczności postanowienia
umownego.
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)
wymaga z kolei sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on
precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten
powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób
abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy
tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,
nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.
151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK
623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK
547/14).
W celu uzasadnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów
(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest natomiast wykazanie, że określony przepis
prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
I CSK 3347/24
3
przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca
2007 r., II CSK 84/07).
Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej
zaskarżonym wyrokiem wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne.
Przytoczone i rozwinięte we wniosku wątpliwości - w zestawieniu z zarzutami
skargi i przedmiotem postępowania przed Sądami meriti - odnosiły się do
konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem
szwajcarskim) postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i
odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote
polskie i odwrotnie. Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie,
lecz także wszechstronnie podejmowana w odniesieniu do zbliżonych treścią umów
kredytowych w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego i w orzecznictwie
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się
jednolitych kierunków orzeczniczych, w które wpisywał się zaskarżony wyrok (por.
np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III
CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia
2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r., II
CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II
CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września 2022
r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego
2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca
2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29
listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, z dnia 19 stycznia 2024
r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23 i z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22,
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia
27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22 i z dnia
29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu
Najwyższego; w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob.
zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank
BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P.
I CSK 3347/24
4
przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B.,
M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22,
ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911).
W zakresie, w jakim wniosek nawiązywał do znaczenia woli konsumenta-
kredytobiorcy co do utrzymania w mocy umowy obejmującej postanowienia
niedozwolone i dopuszczalności substytucji niedozwolonych postanowień
przepisami dyspozytywnymi, należało ponadto zauważyć, że zgodnie z utrwaloną
judykaturą zastąpienie takich postanowień może być rozważane tylko wtedy, gdyby
brak tego rodzaju zabiegu narażał konsumenta, przez upadek umowy w całości, na
szczególnie niekorzystne skutki, przy czym decydujące w tym zakresie jest zdanie
konsumenta. Podejście to bazuje na założeniu, że substytucja abuzywnego
postanowienia umownego jest dopuszczalna wtedy, gdy służy ochronie interesów
konsumenta, a nie przedsiębiorcy, a zarazem, że konsument, po udzieleniu mu
koniecznych informacji o konsekwencjach abuzywności klauzuli i upadku umowy,
jest w największym stopniu powołany do tego, aby ocenić, czy upadek umowy jest
dla niego niekorzystny, czy też nie, a jego wola w tej materii powinna być
respektowana i nie powinna być zastępowana decyzją sądu, chociażby sąd oceniał
sytuację konsumenta odmiennie (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19
stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz przywołana tam wcześniejsza judykatura).
Problem wymagań, które muszą być spełnione, aby postanowienia umowne
składające się na mechanizm indeksacji kredytu, w tym ucieleśniające ryzyko
walutowe, można było uznać za sformułowane w sposób jednoznaczny w
rozumieniu art. 3851 § 1 k.c., został także szeroko rozważony w dotychczasowym
orzecznictwie (por. zwłaszcza wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022 r., II
CSKP 464/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 października
2023 r., II CSKP 820/23 i z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1753/22).
Wypowiedzi Sądu Najwyższego w tej materii są spójne ze stanowiskiem
wyrażonym w powołanym wcześniej wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, w którym stwierdzono, że
postanowienie umowy kredytu zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem
ustalające cenę zakupu i sprzedaży waluty obcej, do której kredyt jest
indeksowany, powinno, na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów, umożliwić
I CSK 3347/24
5
właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i racjonalnemu
konsumentowi zrozumienie sposobu ustalania kursu wymiany waluty obcej
stosowanego w celu obliczenia kwoty rat kredytu, w taki sposób, aby konsument
miał możliwość w każdej chwili samodzielnie ustalić kurs wymiany stosowany przez
przedsiębiorcę.
W tym stanie rzeczy wywody wniosku – w zestawieniu z motywami
zaskarżonego wyroku i aktualnym dorobkiem orzeczniczym Sądu Najwyższego –
nie ujawniały potrzeby kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego w objętej nimi
materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych zadań skargi
kasacyjnej.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 oraz art. 98 § 1-11 i art. 108 § 1
w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
(K.G.)
[SOP]
