I CSK 3339/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
24 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 24 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D. O.
przeciwko Redaktorowi Naczelnemu "[…]"
o nakazanie publikacji sprostowania,
na skutek skargi kasacyjnej Redaktora Naczelnego "[…]"
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 4 września 2023 r., VI ACa 626/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Redaktora Naczelnego „[…]” od
wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 4 września 2023 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
I CSK 3339/24
2
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie zostały
spełnione.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, że
określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się
wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez
skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN
z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).
Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji
prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na
czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne (zob. postanowienia SN
z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/06).
Natomiast skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego
naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że
Sąd drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny,
I CSK 3339/24
3
którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in.
postanowienia SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10
stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r.
I UK 285/07).
Zdaniem skarżącego w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, tj.: „art. 31a ust. 1 prawa prasowego w zakresie
rozstrzygnięcia, czy przedmiotem sprostowania są informacje (fakty) nieprawdziwe
w ujęciu subiektywnym, tj. zdaniem wnoszącego sprostowanie, czy też informacje
(fakty) obiektywnie nieprawdziwe lub nieścisłe.”
Jednocześnie według skarżącego „oczywista zasadność skargi kasacyjnej
wynikła z faktu naruszenia przez Sąd Apelacyjny w Warszawie przepisów
postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to art 2352 § 1 pkt. 2
k.p.c. w zw. z art. 39 i 52 prawa prasowego w zw. z art. 6 k.c. w zw. z art. 232 w zw.
z art. 382 w zw. z art. 39821 k.p.c. poprzez zaakceptowanie przez Sąd Apelacyjny
całkowicie bezpodstawnego pominięcia przez Sąd I instancji wniosków
dowodowych pozwanego, co uniemożliwiło dokonanie przez Sąd ustalenia, czy
sprostowanie powoda dotyczyło informacji rzeczywiście nieprawdziwych,
nieścisłych i odnoszących się do faktów, a tym samym prawidłowe wyrokowanie
w niniejszej sprawie, szczególnie wobec faktu, iż sprostowanie powoda polega na
prostym zanegowaniu przekazanych w spornym materiale prasowym wiadomości,
a nie na ich realnym sprostowaniu.”
Wskazywane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie obecnie nie
występują. W najnowszych rozstrzygnięciach Sąd Najwyższy przyjmuje,
sprostowanie stanowi szczególny mechanizm prawa prasowego, pozwalający opinii
publicznej na zapoznanie się ze stanowiskiem drugiej strony sporu, umożliwiając
zainteresowanemu zajęcie własnego stanowiska i przedstawienie swojej wersji
wydarzeń oraz zapoznanie z nią opinii publicznej, za pośrednictwem tego samego
środka przekazu, w którym ukazały się uprzednio informacje jego dotyczące
i wpływające na jego wizerunek. Przyjęcie takiej koncepcji sprostowania sprawia,
że przedmiotem procesu sądowego jest przede wszystkim kontrola zasadności
I CSK 3339/24
4
dokonania przez redaktora naczelnego odmowy opublikowania żądanego
sprostowania w świetle przesłanek przewidzianych w art. 33 ustawy z dnia 1984 r. -
Prawo prasowe. Przedmiotem sprostowania prasowego co do zasady nie jest
badanie prawdziwości twierdzeń zainteresowanego, który przedstawia własną
wersję zdarzeń, lecz ocena treści sprostowania pod względem rzeczowości,
w związku z publikacją oraz pod względem zachowania wymogów formalnych (zob.
wyrok SN z 5 października 2022 r., II CSKP 942/22, postanowienie SN z 29 grudnia
2021 r., I CSK 699/21). Redaktor naczelny i odpowiednio sąd mają obowiązek
opublikowania każdego sprostowania spełniającego wymogi formalne, chociażby
jego prawdziwość była wątpliwa lub fałszywa (zob. wyrok SN z 13 października
2021 r., I CSKP 131/21).
Odnosząc się zaś do sygnalizowanych przez skarżącego powodów
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej należy uznać, że nie mogą one stanowić
o przyjęciu jej do rozpoznania. Podzielić bowiem trzeba pogląd Sądu II instancji,
który przyjął, że Sąd I Instancji zasadnie pominął wnioski dowodowe pozwanego
zawarte w odpowiedzi na pozew, ponieważ miały one na celu zbadanie
prawdziwości twierdzeń powoda zawartych w tekście sprostowania. Sąd Apelacyjny
słusznie też zwrócił uwagę na fakt, że pełnomocnik pozwanego nie zgłosił
zastrzeżenia co do pominięcia przez Sąd I instancji wniosków dowodowych,
a zatem na etapie postępowania przed Sądem II instancji nie mógł on
kwestionować tej decyzji Sądu.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji.
[SOP]
[r.g.]
I CSK 3339/24
5
