I CSK 33/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Tomasz Szanciło
10 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 10 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.G.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o pozbawienie wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego,
na skutek skargi kasacyjnej M.G.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 28 lutego 2024 r., V ACa 925/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od M.G. na rzecz Bank spółki akcyjnej
w W. kwotę 7.500 zł (siedem tysięcy pięćset złotych)
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego – wraz
z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie
od dnia następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia
pozwanemu odpisu postanowienia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną powódki M.G. od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z 28 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy zważył,
co następuje:
I CSK 33/25
2
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakteru skargi
kasacyjnej (zob. np. postanowienia SN: z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18;
z 15 kwietnia 2021 r., I CSK 43/21; z 25 sierpnia 2021 r., II CSK 216/21; z 23 maja
2024 r., I CSK 364/24). Wskazano m.in., że skarga kasacyjna została
ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny
środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez
zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni,
a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu
dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny
środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej
instancji sądowej.
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja
tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony – co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła
na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanki te
nie zostały jednak spełnione.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Odwołanie się do tej przesłanki przyjęcia
I CSK 33/25
3
skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga – jak wynika z orzecznictwa Sądu
Najwyższego – sformułowania tego zagadnienia z przytoczeniem wiążących się
z nim konkretnych przepisów prawnych oraz przedstawienia argumentów
świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych (zob. np. postanowienia SN:
z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 25 maja 2021 r., II CSK 96/21; z 20 sierpnia
2024 r., I CSK 981/24). Ponadto, w judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się
pogląd, że wskazanie przyczyny określonej w powołanym przepisie nakłada na
skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym
wraz z argumentami prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania,
że nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie
go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także
innych podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Nie może mieć
charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi
odnośnie do kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej
zaskarżonego orzeczenia (zob. m.in. postanowienia SN: z 11 stycznia 2002 r.,
III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151; z 30 kwietnia 2015 r., V CSK 598/14;
z 15 kwietnia 2021 r., I CSK 720/20). Występowanie w sprawie istotnego
zagadnienia prawnego w zasadzie powinno spełniać wymagania stawiane
zapytaniu przedstawianego przez sąd drugiej instancji w razie powstania
poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c.), których nie można rozwiązać
za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np. postanowienia
SN: z 24 października 2012 r., I PK 129/12; z 8 maja 2015 r., III CZP 16/15, Biul.
SN 2015, nr 5). Zagadnienie to nie może być przy tym pozorne, czyli m.in. nie może
stanowić próby obejścia dokonanych przez sądy ustaleń faktycznych i oceny
dowodów (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.).
Występowania istotnego zagadnienia prawnego skarżąca upatruje
w konieczności udzielenia odpowiedzi na pytanie: „Czy sposób redakcyjnej
integracji oświadczenia egzekucyjnego z wzorcem umownym tworzy właściwe
i wystarczające uzasadnienie dla przyjęcia stanowiska o możliwości objęcia
abstrakcyjną kontrolą sądową także treści oświadczenia?”.
Skarżąca nie sformułowała żadnego zagadnienia prawnego w formule wyżej
przedstawionej, jej wywód nie zawiera istotnej argumentacji prawnej. W istocie
I CSK 33/25
4
zagadnienie prawne wskazane przez skarżącą jest pytaniem o trafność stanowiska
Sądu Apelacyjnego wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej
sprawy i polemiką z tym stanowiskiem, związaną z zastosowaniem konkretnych
przepisów prawa (a nie problemem związanym z istotnością zagadnienia
prawnego), abstrahując jednocześnie od wywodów Sądu odwoławczego.
W świetle powyższego należy uznać, że nie stanowi zagadnienia prawnego
stwierdzenie o potrzebie dokonania oceny prawnej w określonym zakresie
w sytuacji, gdy skarżąca nie przedstawiła argumentów, które świadczyłyby
o możliwych rozbieżnościach interpretacyjnych, innych niż ocena, którą przyjął Sąd
drugiej instancji. To samo dotyczy sytuacji, gdy skarżąca nie wykazała wskazanego
powyżej elementu „istotności” ani „nowości”, ograniczając się do przedstawienia
argumentacji stanowiącej w istocie polemikę ze stanowiskiem tego Sądu.
W niniejszej sprawie ograniczono się do zgłoszenia wątpliwości, które w istocie
stanowią pozór występowania w sprawie zagadnienia prawnego.
Nie budzi wątpliwości, że po utracie 1 sierpnia 2016 r. mocy obowiązującej
przez art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 Prawa bankowego (zob. wyrok TK z 14 kwietnia
2015 r., P 45/12, OTK A 2015, nr 4, poz. 46) bankowy tytuł egzekucyjny
wystawiony przed tą datą, w stosunku do którego przed 1 sierpnia 2016 r.
wystąpiono o nadanie klauzuli wykonalności, zachowuje skuteczność
i po zaopatrzeniu w klauzulę wykonalności może stanowić podstawę egzekucji
(zob. np. wyrok SN z 11 maja 2017 r., II CSK 440/16).
Z ustaleń faktycznych, wiążących Sąd Najwyższy w toku postępowania
kasacyjnego (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.), wynika, że 6 lutego 2014 r. pozwany bank
wystawił bankowy tytuł egzekucyjny, który został zaopatrzony w klauzulę
wykonalności postanowieniem z 12 marca 2014 r. Nie można zatem stwierdzić,
aby ten tytuł wykonawczy nie był skuteczny, czy też nie mógłby stanowić
wystarczającej podstawy egzekucji.
Poruszona przez skarżącą tematyka była przedmiotem analizy Sądu
Najwyższego. Umieszczenie oświadczenia egzekucyjnego we wzorcu umownym
banku i uczynienie z niego tzw. wzorca klauzuli egzekucyjnej nie oznacza pełnego
zrównania statusu prawnego tej klauzuli i pozostałych postanowień tego samego
I CSK 33/25
5
wzorca umownego, o ile bowiem związanie dłużnika banku wzorcem umownym
następuje zgodnie z art. 384 k.c., o tyle treść oświadczenia zawartego we wzorcu
umownym (klauzuli egzekucyjnej) wiąże dłużnika tylko wtedy, gdy jest objęta jego
wolą (art. 60 k.c.). Samo doręczenie dłużnikowi banku wzorca umowy nie powoduje
zatem związania także zawartą w tym wzorcu klauzulą egzekucyjną. Sądy meriti
są uprawnione do objęcia abstrakcyjną kontrolą także umieszczonej we wzorcu
umownym tzw. klauzuli egzekucyjnej. Kontrolę tę usprawiedliwia nie wspomniana
integracja, ale to, że powiązano ją z daleko idącą standaryzacją treści
oświadczenia egzekucyjnego pod względem podmiotowym i przedmiotowym,
kształtując w istotny sposób relację kontraktową pozwanego banku
z konsumentami objętymi wzorcem (art. 3851 § 1 k.c.). Samo umieszczenie
oświadczenia egzekucyjnego we wzorcu umownym banku i praktykowany przez
bank sposób zawierania umów kredytowych przesądzają także reżim prawny
kontroli tego oświadczenia, przewidziany dla innych postanowień umieszczonych
we wzorcu (wyrok SN z 10 stycznia 2014 r., I CSK 183/13, OSNC 2014, nr 10,
poz. 105).
Powyższe orzeczenie zostało wydane na kanwie innego stanu faktycznego,
gdyż wątpliwości sądów wzbudziła kwestia odległego terminu wystąpienia banku
o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu,
a kredytobiorcą był konsument. Kluczowe zaś w niniejszej sprawie, abstrahując,
że nie chodziło o termin do wystąpienia o nadanie klauzuli wykonalności, było to,
że stosunek łączący strony nie miał charakteru „konsumenckiego”. Tak naprawdę
skarga kasacyjna została sformułowana z całkowitym pominięciem ustaleń
poczynionych przez Sądy meriti, zgodnie z którymi powódka zawarła umowę
z pozwanym jako przedsiębiorca, co nie było kwestionowane. Wszystkie zarzuty
zawarte w skardze kasacyjnej, jak również we wniosku o jej przyjęcie
do rozpoznania, odnosiły się zaś do przepisów regulujących relację przedsiębiorca
– konsument, które nie miały w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie. Już zatem
tylko z tej przyczyny skarga kasacyjna nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania.
Niezależnie od tego należy zauważyć, że Sąd Apelacyjny ustalił, iż powódka
została należycie i w sposób zwyczajowo przyjęty powiadomiona przez bank
o ryzykach związanych z wyborem formy pożyczki walutowej, a także że mogła
I CSK 33/25
6
w istotnym zakresie negocjować treść umowy przed jej zawarciem. Nie ma zatem
podstaw do przyjęcia, że postanowienia te zostały powódce narzucone, a – jak
wskazano powyżej – Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi
i nie jest jego rolą je modyfikować.
Skarżąca pomija również fakt, że umowa łącząca strony dotyczyła pożyczki
walutowej, a nie denominowanej czy indeksowanej (zob. wyrok SN z 7 listopada
2019 r., IV CSK 13/19). Pozwany spełnił świadczenie w walucie obcej, podobnie
powódka spełniała swoje zobowiązania w euro. Oznacza to, że pożyczka,
jak trafnie uznały Sądy meriti, była „obsługiwana” z pominięciem tabel kursowych.
Kolejną kwestią, której nie można pominąć, jest to, że odnośnie do drugiej
przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca podała dwie
sprzeczne podstawy, tj. art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (s. 2) i art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
(s. 6). Tak więc w tym zakresie wniosek nie spełniał ustawowego wymogu, gdyż
rolą Sądu Najwyższego nie jest ustalenie za stronę przesłanek, jakimi kierowała
się, wnosząc skargę kasacyjną. Co więcej, pomimo powoływania się na istnienie
istotnego zagadnienia prawnego, związanego z zastosowaniem art. 378 § 1 k.p.c.,
skarżąca w istocie zagadnienia tego nie sformułowała, a Sąd Najwyższy nie może
domyślać się, o jakie zagadnienie może chodzić stronie skarżącej. Nakreślona
problematyka związana z art. 378 § 1 k.p.c. jest natomiast zbyt ogólnikowa,
aby zastąpić ją skonkretyzowanym istotnym zagadnieniem w ramach przyczyny
kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Gdyby odnosić się do przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej,
to należy wskazać, że zachodzi ona wówczas, gdy z treści skargi, bez potrzeby
głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, iż przytoczone podstawy
kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku gdy strona skarżąca
twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić
argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz
uzasadnić to twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać
naruszenia prawa materialnego i procesowego polegającą na jego oczywistości
prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. m.in.
postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
I CSK 33/25
7
z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r.,
II CZ 28/06; z 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14; z 15 marca 2023 r., I CSK
6358/22). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia
(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15, i przywołane tam
orzecznictwo).
Powołując się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, należy zatem
wykazać, że popełnione przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia uchybienia
w zakresie stosowania prawa miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym
ocenom, były więc dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika
(zob. m.in. postanowienia SN: z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001,
nr 10, poz. 156; z 21 września 2022 r., I CSK 4166/22; z 20 lipca 2023 r., I CSK
282/23).
Skarżąca podniosła, że Sąd Apelacyjny nie rozpoznał zarzutu dotyczącego
kwestii nieważności oświadczenia o poddaniu się egzekucji, stanowiącego
podstawę do wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego. Zastosowanie znajdują
tutaj wcześniejsze wywody dotyczące niekonsumenckiego charakteru umowy,
co rozważył Sąd drugiej instancji, gdyż nieważność załącznika do umowy
(oświadczenie o poddaniu się egzekucji) została powiązana przez skarżącą
z abuzywnością (art. 3851 § 1 k.c.), co – jak wskazano – nie mogło mieć
zastosowania. Nie można zatem mówić o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej
w powyższym rozumieniu.
Z powyższych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,
które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c., z uwzględnieniem
§ 2 pkt 8 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.
Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).
I CSK 33/25
8
[SOP]
