I CSK 3256/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Karol Weitz
14 maja 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 14 maja 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P. spółki akcyjnej w Ł.
przeciwko M.K., J.Z., a także M. spółce jawnej w L. i K.O.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej M.K., J.Z. i M. spółki jawnej w L.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z 3 lutego 2023 r., I ACa 5/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. kosztami postępowania kasacyjnego obciąża pozwanych,
pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi
sądowemu.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego
osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze
publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej
I CSK 3256/23
2
pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd
Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania
skargi kasacyjnej pozwanych od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 3
lutego 2023 r. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania skarżący wskazali na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego oraz na oczywistą zasadność wniesionej skargi.
Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury Sądu Najwyższego
przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze
względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na
sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do
rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas
nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania
wniesionej skargi kasacyjnej (por. postanowienia z dnia 10 maja 2001 r., II CZ
35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,
OSNC 2002, nr 12, poz. 151).
Istotność zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się
w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla
rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych
spraw. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedstawienie okoliczności uzasadniających
rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia
prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisów prawa,
na których tle zagadnienie to wyłoniło się, oraz zaprezentowaniu argumentacji
jurydycznej uzasadniającej możliwość rozbieżnych ocen prawnych (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,
nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.
151, z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, nie publ.).
Skarżący w skardze podnieśli jako istotne zagadnienie prawne potrzebę
rozstrzygnięcia i wyjaśnienia kwestii „którą stronę zobowiązaniowego stosunku
prawnego (tj. wierzyciela, będącego powodem w procesie wekslowym, czy też
dłużnika, będącego w tym procesie pozwanym) obciąża obowiązek udowodnienia
I CSK 3256/23
3
okoliczności przemawiających za zasadnością sformułowanego (obok roszczenia
wekslowego) roszczenia ze stosunku podstawowego, po skutecznym wykazaniu
przez dłużnika bezzasadności roszczeń ze stosunku wekslowego?”
Tymczasem w judykaturze Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że
wydanie wierzycielowi weksla stwarza domniemanie istnienia, w chwili wydania,
wierzytelności w wysokości sumy wekslowej i przerzuca w ten sposób ciężar
dowodu przeciwnego na dłużnika, w braku weksla dowód istnienia i wysokości
wierzytelności obciąża wierzyciela (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada
1999 r., I CKN 215/98, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 128 i uchwała Sądu Najwyższego
z 7 stycznia 1967r., III CZP 19/66, OSNC 1968, nr 5, poz. 79).
Ponadto Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 17 stycznia 2008 r., III
CSK 193/07 (Pr.Bankowe 2008, nr 5, poz. 17) wyjaśnił, że podniesienie przez
wystawcę weksla in blanco zarzutu wypełnienia weksla niezgodnie z
porozumieniem wekslowym (w zakresie dotyczącym rozmiaru zadłużenia wystawcy
ze stosunku podstawowego) nie powoduje przerzucenia ciężaru dowodu na
posiadacza weksla (remitenta) w tym sensie, iż powinien go obciążać dowód
wykazania istnienia i rozmiaru zadłużenia z tego stosunku; w takiej sytuacji rozkład
ciężaru dowodu pozostaje bez zmian - to na wystawcy weksla in błanco ciąży
dowód wykazania nieistnienia wierzytelności wystawcy i to w zakresie wskazanym
na wekslu. Również w nowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego zaznacza się, że
ciężar dowodu, iż zdarzenie w związku, z którym wystawca, a także poręczyciel
podpisali weksel, nie istnieje, względnie zakres ich odpowiedzialności jest mniejszy
niż wynika to z treści weksla, spoczywa właśnie na wystawcy oraz poręczycielu
wekslowym (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2019 r., I
CSK 732/17, OSNC-ZD 2020, nr 1, poz. 11).
Z tych powodów tak sformułowane zagadnienie prawne nie może stanowić
istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Skarżący w skardze kasacyjnej nie wykazali także występowania innej
przesłanki przedsądu w postaci oczywistej zasadności skargi. W judykaturze Sądu
Najwyższego zgodnie przyjmuje się, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej
oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie
I CSK 3256/23
4
zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka w szczególności istnieje wtedy, gdy bez
wątpienia wystąpiły uchybienia, na które powołuje się skarżący, lub gdy jest pewne,
że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione zarzuty
oczywiście uzasadniają wniesiony środek zaskarżenia. Pamiętać przy tym trzeba,
że oczywiste jest to, co jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy,
czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Skarżący musi zatem
wykazać, że wyrok zapadł z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa
lub podstawowych zasad obowiązujących w praworządnym państwie, widocznym
na pierwszy rzut oka, bez konieczności przeprowadzenia bardziej szczegółowej
analizy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., III CSK
110/08, nie publ.).
Bliższa analiza uzasadnienia wniosku nie pozwala jednak na stwierdzenie,
że skarga kasacyjna w niniejszej sprawie jest – w powyższym rozumieniu –
oczywiście uzasadniona.
Należy także zauważyć, że między twierdzeniem skarżących, iż w sprawie
występuje istotne zagadnienia prawne oraz że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona zachodzi wewnętrzna sprzeczność. Sąd Najwyższy w postanowieniu
z dnia 25 kwietnia 2008 r., III CSK 64/08 (nie publ.) wyjaśnił, że powoływanie się na
oczywistość skargi i konieczność dokonania wykładni prawa wzajemnie się
wyklucza. Taki sposób konstruowania skargi kasacyjnej jest pozorowaniem
występowania
w sprawie okoliczności publicznoprawnych, w oparciu, o które Sąd Najwyższy
dokonuje oceny na podstawie art. 3989 k.p.c.
Z tych wszystkich względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 99 i art. 108 § 1 i z art. 391 § 1 oraz w zw. z art. 39821 k.p.c.
(M.M.)
[r.g.]
I CSK 3256/23
5
