I CSK 3209/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Karol Weitz
3 czerwca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 3 czerwca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.B.
przeciwko Ł.B.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Ł.B.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 28 października 2022 r., I ACa 972/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. kosztami postępowania kasacyjnego obciąża pozwanego,
pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi
sądowemu.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego
osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze
publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej
I CSK 3209/23
2
pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd
Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania
skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28
października 2022 r.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wskazał na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,
nieważność postępowania oraz – z ostrożności procesowej – ewentualnie na
oczywistą zasadność wniesionej skargi.
Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury Sądu Najwyższego
przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze
względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na
sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do
rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas
nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania
wniesionej skargi kasacyjnej (por. postanowienia z dnia 10 maja 2001 r., II CZ
35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,
OSNC 2002, nr 12, poz. 151).
Istotność zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się
w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla
rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych
spraw. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedstawienie okoliczności uzasadniających
rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia
prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisów prawa,
na których tle zagadnienie to wyłoniło się, oraz zaprezentowaniu argumentacji
jurydycznej uzasadniającej możliwość rozbieżnych ocen prawnych
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC
2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,
poz. 151, z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, nie publ.).
Skarżący w skardze podniósł jako istotne zagadnienie prawne potrzebę
rozstrzygnięcia i wyjaśnienia kwestii sprowadzającej się do pytania:
I CSK 3209/23
3
„Czy pomoc rodziców jednego z małżonków w budowie domu na
nieruchomości stanowiącej majątek osobisty drugiego z małżonków bez
zastrzeżenia obowiązku jej zwrotu może być uznana za świadczenie nienależne w
stosunku do tego małżonka podlegające zwrotowi na podstawie art. 410 k.c. mając
na uwadze treść art. 411 k.c., jeżeli małżonkowie przed rozwodem nie zamieszkali
w takim domu?”
Tymczasem tak sformułowane zagadnienie prawne sprowadza się wyłącznie
do pytań o czysto incydentalnym i kazuistycznym charakterze, nie zawierając w
sobie elementów, które mogłyby pozwolić na sformułowanie przez Sąd Najwyższy
– w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej – ogólnego stanowiska o uniwersalnym
wymiarze. W konsekwencji, podniesione kwestie z oczywistych powodów nie mogą
stanowić istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Na marginesie należy także zauważyć, że skarga kasacyjna pozwanego
opiera się głównie na zarzutach dotyczących ustalenia faktów i oceny dowodów.
Zgodnie natomiast z art. 3983 § 3 k.p.c., zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych
i oceny dowodów nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej.
Postępowanie przed Sądem drugiej instancji nie było dotknięte nieważnością
z powodu rozpoznania apelacji na posiedzeniu niejawnym zamiast na rozprawie
(art. 379 k.p.c.). Zgodnie z art. 374 k.p.c., sąd drugiej instancji może rozpoznać
sprawę na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przeprowadzenie rozprawy nie jest
konieczne. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne,
jeżeli strona w apelacji lub odpowiedzi na apelację złożyła wniosek
o przeprowadzenie rozprawy, chyba że cofnięto pozew lub apelację albo zachodzi
nieważność postępowania. Z porównania przepisów art. 374 i 375, po ich zmianie
z dniem 7 listopada 2019 r., wynika, że obecnie – odmiennie niż poprzednio –
zasadą jest rozpoznawanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, wyjątkiem natomiast
– rozprawa. W niniejszej sprawie Sąd drugiej instancji rozpoznał apelację na
posiedzeniu niejawnym w trybie art. 374 k.p.c., ponieważ pozwany, który był
reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, ani w apelacji, ani w toku
postępowania, nie złożył wniosku o rozpoznanie apelacji na rozprawie.
Skarżący w skardze kasacyjnej nie wykazał także występowania innej
przesłanki przedsądu w postaci oczywistej zasadności skargi. W judykaturze Sądu
I CSK 3209/23
4
Najwyższego zgodnie przyjmuje się, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej
oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie
zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka w szczególności istnieje wtedy, gdy bez
wątpienia wystąpiły uchybienia, na które powołuje się skarżący, lub gdy jest pewne,
że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione zarzuty
oczywiście uzasadniają wniesiony środek zaskarżenia. Pamiętać przy tym trzeba,
że oczywiste jest to, co jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy,
czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Skarżący musi zatem
wykazać, że wyrok zapadł z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa
lub podstawowych zasad obowiązujących w praworządnym państwie, widocznym
na pierwszy rzut oka, bez konieczności przeprowadzenia bardziej szczegółowej
analizy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., III CSK
110/08, nie publ.).
Bliższa analiza uzasadnienia wniosku nie pozwala jednak na stwierdzenie,
że skarga kasacyjna w niniejszej sprawie jest – w powyższym rozumieniu –
oczywiście uzasadniona.
Należy także zauważyć, że między twierdzeniem skarżącego, iż w sprawie
występuje istotne zagadnienia prawne oraz że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona zachodzi wewnętrzna sprzeczność. Sąd Najwyższy w postanowieniu
z dnia 25 kwietnia 2008 r., III CSK 64/08 (nie publ.) wyjaśnił, że powoływanie się na
oczywistość skargi i konieczność dokonania wykładni prawa wzajemnie się
wyklucza. Taki sposób konstruowania skargi kasacyjnej jest pozorowaniem
występowania w sprawie okoliczności publicznoprawnych, w oparciu, o które Sąd
Najwyższy dokonuje oceny na podstawie art. 3989 k.p.c.
Z tych wszystkich względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 i z art. 391 § 1 oraz w zw. z art. 39821 k.p.c.
[SOP]
[a.ł]
I CSK 3209/23
5
[P.L.]
