I CSK 3190/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ewa Stefańska
24 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 24 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku A.B.
z udziałem A.S., W.T. i J.J.
o stwierdzenie nabycia spadku po I.P.,
na skutek skargi kasacyjnej W.T.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej
z 11 stycznia 2024 r., II Ca 1233/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(M.T.)
UZASADNIENIE
Uczestnik postępowania W.T. wniósł skargę kasacyjną na postanowienie
Sądu Okręgowego w Bielsku Białej z 11 stycznia 2024 r., sygn. akt. II Ca 1233/23.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawczyni wniosła o odrzucenie
skargi, ewentualnie o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej.
Wskazane w odpowiedzi na skargę wadliwości w konstrukcji podstaw skargi nie
mają w okolicznościach sprawy takiego charakteru, aby mogły skutkować jej
odrzuceniem.
I CSK 3190/25
2
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być
przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową
i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem
zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie
obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności
i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi
Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały
składu siedmiu sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4,
poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu
publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego
w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r.,
II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł
na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została
jednak spełniona.
W ocenie skarżącego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
uzasadnione jest rażącym naruszeniem przez Sąd drugiej instancji przepisów
prawa materialnego.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do
I CSK 3190/25
3
rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia
zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego
i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość
naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia
w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od
podstaw kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu
prawa (procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości
prowadzi do stwierdzenia, że objęte skargą orzeczenie jest wadliwe i dlatego
skarga powinna zostać przyjęta do rozpoznania.
Uzasadnienie wniosku oparte na tej przesłance wymaga przedstawienia
argumentacji prawnej zmierzającej do wykazania kwalifikowanego naruszenia
powołanych w skardze przepisów prawa, możliwego do stwierdzenia bez
merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia oraz podstaw kasacyjnych
(zob. postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3,
poz. 49, z 5 października 2007 r., III CSK 216/07 i z 11 sierpnia 2011 r.,
IV CSK 163/11). Uzasadnienie wniosku nie może sprowadzać się do powtórzenia,
choćby w zmodyfikowanej formie, uzasadnienia podstaw kasacyjnych, jak również
być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności, gdyż nie jest
ona możliwa na tym etapie postępowania i w składzie Sądu dokonującego wstępnej
oceny skargi kasacyjnej pod kątem występowania w sprawie przesłanek
określonych w art. art. 3989 § 1 k.p.c.
Skonfrontowanie uzasadnienia zaskarżonego wyroku i uzasadnienia wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie potwierdza tezy o oczywistej
zasadności tego środka zaskarżenia. Ustalenia faktyczne Sądów meriti są dla Sądu
Najwyższego wiążące i niemożliwe wprost do zakwestionowania w postępowaniu
kasacyjnym. Sąd Najwyższy jako instancja kasacyjna nie jest uprawniony do
badania zasadności ustaleń faktycznych i ocen dowodów dokonanych przed sądem
drugiej instancji (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.).
I CSK 3190/25
4
Skarżący podnosił, że podstawą do przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania stanowić mają stawiane zaskarżonemu orzeczeniu zarzuty
naruszenia art. 947 oraz 960 k.c. Powołując uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący w istocie podnosi pod tytułem zarzutów
naruszenia prawa materialnego polemikę z ustaleniami faktycznymi i oceną
dowodów, które nie mogą stanowić podstaw kasacyjnych ani przyczyny wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznana.
Treść wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania prowadzi do
wniosku, że skarżący nie przedstawił argumentacji potwierdzającej, iż Sądy
orzekające w sprawie dopuściły się rażącego naruszenia prawa. Argumenty
zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej stanowią bowiem
raczej próbę zakwestionowania poczynionych przez nie ustaleń faktycznych.
Zgodnie z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego uzasadnienie
oczywistej zasadności skargi nie może poprzestawać na prostym odwołaniu do
naruszeń prawa wskazanych w podstawach kasacyjnych. Uzasadnienia przyczyn
kasacyjnych, kwalifikujących przyjęcie skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy nie
może doszukiwać się w uzasadnieniu podstaw, niezależnie od tego, że chodzi
w tym wypadku o zupełnie odmienne metody argumentowania (zob. postanowienia
SN z 31 stycznia 2020 r., II CSK 432/19, z 15 grudnia 2006 r., III CZ 93/06;
i z 18 kwietnia 2012 r., I CSK 520/11). Skutecznym argumentem za powołaną we
wniosku przyczyną przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie mogła być,
w konsekwencji, wskazana przez skarżącą „konieczność rozpatrzenia” naruszenia
przepisów prawa materialnego i procesowego ani ogólne stwierdzenie, że doszło
do naruszenia wskazywanych przez skarżącą przepisów.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak wyżej.
Ewa Stefańska
(M.T.)
[a.ł]
I CSK 3190/25
5
