I CSK 3152/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
12 sierpnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 12 sierpnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R.
przeciwko Gminie Miasta T.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 20 marca 2024 r., V AGa 306/22,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego 5400 zł (pięć
tysięcy czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
obowiązanemu odpisu niniejszego postanowienia.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 20 marca 2024 r., Sąd Apelacyjny w Katowicach, w sprawie z
powództwa S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. przeciwko Gminie
Miasta T., o zapłatę, na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w
Katowicach z 26 kwietnia 2022 r., zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten
sposób, że powództwo oddalił; w punkcie 3 w ten sposób, że zasądził od powódki
na rzecz pozwanej kwotę 10 817 zł tytułem kosztów procesu; w punktach 4 i 5 w
I CSK 3152/24
2
ten sposób, że nakazał pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa (Sądu
Okręgowego w Katowicach) kwotę 1292,77 zł tytułem nieuiszczonych kosztów
sądowych (pkt 1); oddalił apelację powódki (pkt 2); orzekł o kosztach postępowania
apelacyjnego (pkt 3).
2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona
powodowa, zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie pkt 1 i 2 (w zakresie zmiany
wyroku, oddalenia apelacji powoda i w konsekwencji oddalenia powództwa co do
kwoty 238 992,34 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 4 marca 2014
r. oraz obciążenia powoda kosztami postępowania) oraz pkt 3.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skarg)i kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
I CSK 3152/24
3
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna strony powodowej nie zawiera argumentów
dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi
powołana przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a
jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić
Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się
do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III
CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
8. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona wyżej wymieniona
przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Już w tym miejscu należy
wskazać, że skarżący specyficznie sformułował zagadnienia prawne, wiążąc
I CSK 3152/24
4
niejako ich treść pośrednio z przesłanką z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. (wskazującą na
potrzebę wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów). Na ten aspekt zwrócono
również uwagę w odpowiedzi na skargę kasacyjną poprzez podjęcie próby
wykazania bezzasadności odniesienia się do tej przesłanki.
Odnosząc się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. skarżący wskazał na
dwa zagadnienia, tj.
- „na gruncie wykładni art. 405 k.c. w zw. z art. 406 k.c. … dotyczące ustalenia
zakresu pojęciowego „bezpodstawnego wzbogacenia" z punktu widzenia
rozumienia pojęcia korzyści majątkowej tj. rozstrzygnięcia czy obejmuje ono
wyłącznie transfer z majątku zubożonego do majątku wzbogaconego i w
konsekwencji stanowić może jedynie bezpośrednio przysporzenie majątkowe w
majątku wzbogaconego czy też zgodnie z poglądem prezentowanym przez Powoda
korzyść majątkowa związana z bezpodstawnym wzbogaceniem obejmuje swoim
zakresem także wartość zaoszczędzonych przez wzbogaconego wydatków, które
musiałby ponieść dla prawidłowej realizacji zamówienia a których to kosztów nie
poniósł ze względu na wykonanie prac przez wykonawcę realizującego
zamówienie”;
- „na gruncie wykładni art. 65 § 1 i 2 k.c. dotyczącego sposobu wykładni
oświadczeń woli wynikających z umowy, powstaje zagadnienie prawne związane z
wykładnią tego przepisu w związku z dokonywaniem interpretacji oświadczeń woli
stron umowy, a mianowicie rozstrzygnięciem czy brak oświadczenia uprawnionego
w umowie w przedmiocie dotyczącym zrzeczenia wszelkich roszczeń czy też o
całkowitym rozliczeniu pomiędzy stronami, może prowadzić do wyprowadzenia
wniosku interpretacyjnego o „całkowitym zrzeczeniu roszczeń przez stronę,,
wyłącznie na podstawie częściowego rozliczenia zgłoszonych roszczeń? Czy w
sytuacji jedynie częściowego zaspokojenia roszczeń uprawnionego w drodze
aneksu do umowy można dokonywać automatycznie wykładni oświadczeń woli
prowadzącej do wniosku o zrzeczeniu uprawnionego z pozostałej części
niezaspokojonych roszczeń?”.
I CSK 3152/24
5
Pomijając uwagę poczynioną we wstępnej części tego punktu uzasadnienia,
treść przedstawionych zagadnień została tak skonstruowana, że nie spełnia
wymogu istotności i nowości. Skarżący w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania, poprzez przytoczenie różnorakich orzeczeń Sądu
Najwyższego, a także na skutek samodzielnej analizy treści tych orzeczeń,
rozstrzygnął przedstawione zagadnienia prawne. Oznacza to, że wyjaśnienie ze
strony Sądu Najwyższego nie może przyczynić się już do rozwoju prawa. Zwrócono
na to uwagę w odpowiedzi na skargę kasacyjną, gdzie wskazano, że „sama
powódka przywołując szereg orzeczeń sądowych odnoszących się do
przedstawionych przez siebie podstaw wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej, w
rzeczywistości wykazuje, iż podnoszone przez nią kwestie nie są kwestiami
nowymi, dotychczas nierozpatrywanymi w judykaturze, które nie doczekały się
wykładni”. Należy dodać jedynie, że rozważania zawarte w uzasadnieniu wyroku
Sądu Apelacyjnego (zawarte na s. 13-19 uzasadnienia) potwierdzają dokładne
rozważenie materiału dowodowego i właściwą wykładnię zastosowanych
przepisów.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 7
i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
[a.ł]
I CSK 3152/24
6
