I CSK 3028/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska
4 czerwca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 4 czerwca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych
i Autostrad
przeciwko P. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w S.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji
w S.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 29 maja 2024 r., I AGa 13/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w
likwidacji z siedzibą w S. na rzecz Skarbu Państwa –
Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę
2700 (dwa tysiące siedemset) złotych z odsetkami w
wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego
postanowienia P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w likwidacji z siedzibą w S. do dnia zapłaty tytułem zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
I CSK 3028/24
2
Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z 23 listopada 2023 r. w sprawie
z powództwa Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych
i Autostrad przeciwko Z. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w J.
oraz P. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w S.
zasądził od pozwanego P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z
siedzibą w S. na rzecz powoda Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg
Krajowych i Autostrad kwotę 95 614,05 zł wraz z ustawowymi odsetkami za
opóźnienie liczonymi od dnia 26 listopada 2021 r. do dnia zapłaty (pkt I), przyjął, że
odpowiedzialność pozwanego P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w
likwidacji z siedzibą w S. za zobowiązanie określone w punkcie I niniejszego
wyroku ma charakter solidarny z pozwanym Z. spółką z ograniczoną
odpowiedzialnością z siedzibą w J. (pkt II) oraz orzekł o kosztach procesu (pkt III -
V).
Wyrokiem z 29 maja 2024 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację
pozwanego (pkt I) oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt II).
Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,
zaskarżając go w całości.
Skarżący powołując się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wskazał, że
w sprawie występuje konieczność rozważenia istotnych zagadnień prawnych, tj.:
a) czy w kontekście przepisu art. 23 ust.2 w zw. z art. 141 i w zw.
z art. 144 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (tj. Dz.
U. z 2017 r. poz. 1579) zaniechanie przez lidera konsorcjum powiadomienia
zamawiającego przed zawarciem z nim umowy na podstawie złożonej oferty
o ważnych zmianach w składzie partnerów konsorcjum w stosunku do wykazanego
składu partnerów z daty złożenia oferty, należy uznać za działanie na szkodę
pozostałych partnerów konsorcjum w rozumieniu art. 371 k.c. i zasadnym jest
pogląd, że partner umowy konsorcjum, do której to umowy, przystąpił w sposób
warunkowy nie jest związany umową wykonawczą zawartą przez Lidera
Konsorcjum z Zamawiającym, a w konsekwencji nie wiąże go solidarna
odpowiedzialność z pozostałymi partnerami konsorcjum za realizację tej umowy
w sytuacji, gdy dodatkowo nie łączył go z pozostałym partnerami konsorcjum
I CSK 3028/24
3
wspólny cel w zakresie wspólnego wykonania umowy i uzyskania z tego tytułu
przychodów, co w sposób jednoznaczny potwierdzono w umowie wykonawczej
partnerów konsorcjum nie przewidując dla pozwanego jako Partnera, który
warunkowo przystąpił do umowy konsorcjum, do wykonania żadnych prac
w ramach umowy z powodem.
b) czy opisane wyżej naganne zachowanie lidera konsorcjum winno
skutkować odrzuceniem złożonej oferty i nieważnością, zawartej umowy
wykonawczej z powodem w stosunku do pozwanego, którego udział w konsorcjum
w dacie podpisania umowy miał charakter warunkowy;
c) czy oczywiste zawinienie przy realizacji umowy zawartej na podstawie
u.p.z.p. przez jednego z partnerów konsorcjum uprawnia w kontekście dyspozycji
art. 141 ustawy u.p.z.p. w zw. z art. 371 k.c. i w zw. z art. 139 u.p.z.p. pozostałych
partnerów konsorcjum do zwolnienia ich jako nieponoszących winy za zaistniałe
zdarzenie od solidarnej odpowiedzialności wobec zamawiającego na podstawie
art. 5 k.c. w zw. z art. 371 k.c. w kontekście, gdy ze stanu faktycznego wynika, że
jednocześnie brak realnej możliwości konwalidowania nieprofesjonalnego
zachowania jednego z partnerów przy realizacji umowy (wykonanie z wadami,
odmowa wykonania, opóźnienie), gdyż stanowi niedopuszczalne przekroczenie
granic solidarnej odpowiedzialności, a obowiązek Powoda w zakresie wypłaty
wynagrodzenia podwykonawcy nie znajduje uzasadnienia w jednoznacznej
dyspozycji § 15 pkt 9 powołanej wyżej umowy nr (…) z dnia 21 grudnia 2017r.
zawartej z powodem.
Powód w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem prawnym, którego
rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej
doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a leżącymi
w interesie powszechnym. Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć
ochronie obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania oraz
zapewniać jednolitość orzecznictwa sądowego w takich sprawach, w których
I CSK 3028/24
4
możliwe jest dokonanie zasadniczej wykładni przepisu prawa, mającej walor
generalny i abstrakcyjny.
W przepisach kodeksu postępowania cywilnego skarga kasacyjna została
ukształtowana jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń,
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie
zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie
sprawy w kolejnej instancji sądowej.
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.
przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych
w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś do merytorycznej oceny skargi kasacyjnej.
W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania jest usprawiedliwione (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11
lipca 2023 r., I CSK 6201/22).
Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę
z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga, by przedstawione w niej zagadnienie prawne
było istotne, co wyraża się w jego znaczeniu dla rozwoju prawa lub
precedensowym charakterze. Chodzi więc o zagadnienie prawne, które będzie
miało znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia konkretnej skargi kasacyjnej, lecz
także dla praktyki sądowej w ogólności. Dla wykazania takiej jego kwalifikacji
skarżący powinien określić treść i zakres zagadnienia prawnego oraz przytoczyć
wyczerpujące argumenty prawne, prowadzące do rozbieżnych ocen i wątpliwości
związanych z rozumieniem, czy stosowaniem przepisów prawa, których
zagadnienie dotyczy i wskazać, czy były one już przedmiotem wypowiedzi
judykatury. Istotnym zagadnieniem prawnym - w rozumieniu tego unormowania -
jest zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia
rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może się przyczynić do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie
I CSK 3028/24
5
zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania
w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 listopada 2003 r., II CK
324/03; z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 22
listopada 2007 r., I CSK 326/07; z 26 września 2005 r., II PK 98/05; z 10 maja
2019 r., I CSK 627/18).
W dacie orzekania o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie
nie zachodzi przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Zagadnienie prawne wywiedzione przez skarżącego zostało już wyjaśnione
w wyroku Sądu Najwyższego z 23 października 2015 r., V CSK 83/15, zgodnie
z którym przewidziana w art. 371 k.c. zasada nieszkodzenia współdłużnikom przez
dłużnika solidarnego dotyczy zarówno stosunków między wierzycielem
a dłużnikami, jak i stosunków wewnętrznych między samymi dłużnikami. Zakres jej
zastosowania obejmuje wszystkie zdarzenia prawne, w tym czynności prawne
dłużnika solidarnego, złożone przez niego oświadczenia wiedzy i czynności
faktyczne. Przepis znajduje zastosowanie do tych zachowań, które pociągają za
sobą ujemne skutki dla zobowiązanego, jak wyrażenie zgody na gorsze warunki
umowy, zrzeczenie się przedawnienia, zapisu na sąd polubowny, niepodniesienie
zarzutu, opóźnienie, zwłoka. Kwestia, czy zachowanie dłużnika solidarnego
spowodowało zwiększenie zakresu solidarności pozostałych dłużników i uzasadnia
zastosowanie art. 371 k.c. wymaga ustalenia, jakie świadczenie jest objęte
solidarnością i analizy zachodzącego w sprawie wypadku solidarności, ponieważ
zakres solidarności nie jest określany przez ustawodawcę jednolicie. Ocena, czy
dane zdarzenie jest objęte solidarnością dłużników, czy też należy je kwalifikować
jako zdarzenie objęte art. 371 k.c. powinna mieć także na względzie istotę
solidarności biernej (art. 366 k.c.) i fakt, że jest ona zastrzegana przede wszystkim
w interesie wierzyciela.
W istocie uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania jest ściśle
związane z podstawami kasacyjnymi, które opierają się na zarzutach dotyczących
oceny materiału dowodowego. Skarżący podnosi te same zarzuty prawa
materialnego, których naruszenie kwestionował w apelacji.
I CSK 3028/24
6
Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń
faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem
się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że
w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu
instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.
Jak trafnie wywiódł Sąd Apelacyjny odpowiedzialność solidarna ma
charakter bezwzględny i nie można jej wyłączyć w umowie łączącej wykonawców,
tzw. umowie konsorcjum. Sąd drugiej instancji wyczerpująco wyjaśnił zakres
odpowiedzialności wykonawcy i jego winy w przypadku braku zapłaty należnego
wynagrodzenia podwykonawcy i ewentualnego ponoszenia odpowiedzialności
regresowej wobec zamawiającego.
Podsumowując, w dacie orzekania o przyjęciu niniejszej skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie występują już zagadnienia prawne wskazane w skardze. Sąd
Najwyższy nie stwierdził też kwalifikowanego naruszenia prawa, uzasadniającego
ze względów publicznoprawnych przyjęcie skargi do rozpoznania.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd
Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
(P.H.)
[a.ł]
