I CSK 2994/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
7 sierpnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 7 sierpnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G.
przeciwko O. spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 10 maja 2024 r., VII AGa 858/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego 5400 zł (pięć
tysięcy czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
obowiązanemu odpisu niniejszego postanowienia.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 10 maja 2024 r., Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie z
powództwa D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. przeciwko O. spółce
akcyjnej w W., o zapłatę, na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego
w Warszawie z 13 lutego 2023 r., oddalił apelację (pkt I) oraz orzekł o kosztach
postępowania (pkt II).
2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona
I CSK 2994/24
2
powodowa, zaskarżając wyrok w całości.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (ewentualnie na przesłankę
określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
I CSK 2994/24
3
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna powoda nie zawiera argumentów dostatecznych dla
uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi powołana
przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (ewentualnie przesłanka określona w art.
3989 § 1 pkt 1 k.p.c.).
7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a
jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić
Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się
do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,
III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
8. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w
judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
I CSK 2994/24
4
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8
października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,
przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej
„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter
tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP
2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
9. To co ma świadczyć o oczywistej zasadności skargi nie może być
jednocześnie ujmowane jako podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.,
gdyż jeżeli występuje istotne zagadnienie prawne albo poważny problem
świadczący o potrzebie wykładni przepisu, to nie można jednocześnie twierdzić, że
z tych samych przyczyn skarga jest oczywiście uzasadniona, jako że twierdzenie o
oczywistej zasadności skargi pozostaje wówczas w kolizji z problemami prawnymi
warunkującymi pierwszą i drugą podstawę przedsądu. Taka konstrukcja wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania dyskwalifikuje jego zasadność już na
samym wstępie (zob. postanowienie SN z 24 czerwca 2021 r., III CSK 77/21).
W przedmiotowej sprawie zachodzi taka właśnie sytuacja. Powód odwołując
się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wskazał, że „zastrzeżenie w
umowie zawartej na czas oznaczony blankietowego uprawnienia do swobodnego,
jednostronnego wprowadzania zmian do treści stosunku zobowiązaniowego, nawet
jeśli powiązane jest z uprawnieniem drugiej strony do wypowiedzenia umowy w
przypadku braku akceptacji tych zmian, należy uznać za sprzeczne z właściwością
(naturą) umowy zobowiązaniowej zawartej na czas oznaczony (art. 3531 k.c. w zw.
z art. 353 k.c.).” Natomiast we wniosku o przyjęcie skargi na podstawie art. 3989 §
1 pkt 1 k.p.c., powód sformułował następujące zagadnienie „Czy zastrzeżenie dla
jednej strony umowy zawartej na czas oznaczony swobodnego oraz zakresowe
nieograniczonego (w tym obejmującego postanowienia określające świadczenia
główne) uprawnienia do zmiany treści tej umowy jest sprzeczne z właściwością
(naturą) ciągłego stosunku zobowiązaniowego o charakterze terminowym, nawet
wówczas gdy druga strona, nie zgadzając się na wprowadzone zmiany, może
wypowiedzieć umowę?”
I CSK 2994/24
5
Jednocześnie powód nie uzasadnił należycie przesłanki przyjęcia skargi
kasacyjnej, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Zwrócono na to uwagę w
odpowiedzi na skargę kasacyjną formułując następujące twierdzenie „wywód
powoda zawarty w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, sprowadza się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie wykazuje
zaś, że popełnione przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia uchybienie miało
charakter kwalifikowany i nie podlega różnym ocenom.” Sąd Najwyższy podziela
tak określone stanowisko.
Co się tyczy istotnego zagadnienia prawnego, to należy wskazać, że
odpowiedź na tak sformułowane zagadnienie wynika z art. 3531 k.c. Decydująca
jest bowiem wola stron stosunku zobowiązaniowego. Zakres zawartego w przepisie
„uznania” należy traktować jako maksymalnie szeroki i tylko w wyjątkowych
przypadkach (zgodnych z treścią przypadków określonych w tym przepisie, tj. …
byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku,
ustawie ani zasadom współżycia społecznego) to „uznanie” może zostać
skorygowane na niekorzyść strony lub stron. W odpowiedzi na skargę kasacyjną
przywołano orzeczenia Sądu Najwyższego wskazujące na tego typu interpretację.
Ponowne ich powoływanie w tym miejscu należy uznać za zbędne.
10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
11. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 7
i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
[SOP]
I CSK 2994/24
6
