I CSK 2916/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
28 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.F. i J.F.
przeciwko E. spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej E. spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 13 lutego 2025 r., I ACa 2169/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od E. spółki akcyjnej w W. (poprzednio S. spółka
akcyjna w W.) na rzecz A.F. i J.F. po
2 700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia
zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 16 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu ustalił, że umowa
kredytu na cele mieszkaniowe zawarta pomiędzy powodami A.F.
i J.F., a K. S.A. z siedzibą w W., którego następcą prawnym jest pozwany S. S.A. z
siedzibą
I CSK 2916/25
2
w W., jest nieważna (pkt 1), zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę
59.325,30 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 sierpnia 2022 r. do
dnia zapłaty (pkt 2), zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 4.877,20 zł z
ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20 października 2022 r. do dnia
zapłaty (pkt 3) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 4).
Wyrokiem z 13 lutego 2025 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację
pozwanego i orzekł o kosztach postępowania.
Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu
Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący powołał się na istotne zagadnienie sprowadzające się do wyjaśnienia, czy
sąd orzekający zawsze związany jest wolą konsumenta, który wnosi o ustalenie
nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy, w szczególności czy wola
konsumenta wiąże sąd i przeważa nad koniecznością zbadania możliwości
utrzymania umowy w mocy przy zastosowaniu przepisu dyspozytywnego lub
poprzez eliminację klauzuli abuzywnej. Ponadto skarżący powołał się na
występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polegające na konieczności
ustalenia, czy brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu
będzie świadczyć w przyszłości stanowi per se o niejednoznaczności tego
postanowienia umownego, a w konsekwencji, czy postanowienie takie powinno
podlegać badaniu pod kątem abuzywności.
W odpowiedzi powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania i zasądzenie na ich rzecz od pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego przed Sądem Najwyższym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
I CSK 2916/25
3
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się
w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01),
a jednocześnie zostać przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02;
z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że w sprawie nie zachodzi
powołana wyżej przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przedstawione przez
skarżącego kwestie były w ostatnim czasie przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu
Najwyższego, który szczegółowo i wyczerpująco rozstrzygnął analogiczne
zagadnienia.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że określenie
wysokości należności obciążającej kredytobiorcę z odwołaniem do tabel kursowych
ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów
oznaczania kursu waluty jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego
działania banku i obciąża kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza
równorzędność stron umowy kredytu (zob. np. wyroki SN: z 26 maja 2022 r.,
II CSKP 650/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 48; z 13 października 2022 r.,
II CSKP 864/22, OSNC 2023, nr 5, poz. 50, i z 5 lutego 2025 r., II CSKP 1973/22).
I CSK 2916/25
4
Takie postanowienia umowne, kształtując prawa i obowiązki konsumenta w sposób
sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy są niedozwolone
i nie wiążą konsumenta w świetle art. 3851 k.c. (zob. np. wyroki SN: z 13 maja
2022 r., II CSKP 464/22; z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22; z 9 września 2022 r.,
II CSKP 794/22; z 28 października 2022 r., II CSKP 902/22, i z 20 września 2024 r.,
II CSKP 1094/23). Postanowienia te należy uznać za niedozwolone niezależnie od
tego, czy swoboda banku w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób
ograniczona, np. w razie wprowadzenia możliwych maksymalnych odchyleń od
kursu ustalanego z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów (tak np. SN w wyroku:
z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134;
z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17;
z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 30 maja
2023 r., II CSKP 1536/22; z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1484/22; z 23 czerwca
2023 r., II CSKP 1464/22, i z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22).
Trzeba również podkreślić, że konsekwencją stwierdzenia, iż dane
postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.,
jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia,
połączona z przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową
w pozostałym zakresie (zob. m.in uchwałę SN z 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07,
OSNC 2008, nr 7-8, poz. 87, oraz uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 7 maja
2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, a także m.in. wyroki SN: z 30 maja
2014 r., III CSK 204/13; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 24 października
2018 r., II CSK 632/17, i z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22). Uznanie bowiem, że
postanowienia dotyczące przeliczania kwoty kredytu i uiszczanych spłat na walutę
obcą są niedozwolonymi postanowieniami umownymi oznacza, że zgodnie
z art. 3851 § 1 zd. 1 k.c., nie wiążą one kredytobiorców.
W uchwale składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia
2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), rozstrzygnięto, że w razie
uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego
odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone
postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie
można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia
I CSK 2916/25
5
kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów (pkt 1), a ponadto
w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie
kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie (pkt 2). Sankcje będące konsekwencją abuzywności
postanowień umownych działają ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że zdarzenia
o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej
klauzule abuzywne pozostają bez znaczenia dla takiego charakteru tych
postanowień umownych (wyjątek stanowi wola konsumenta).
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy stoi na stanowisku,
że najistotniejsze dla rozstrzyganej sprawy problemy prawne zostały już
wszechstronnie rozstrzygnięte w ugruntowanym orzecznictwie sądów krajowych
i unijnych. W związku z tym przedstawione w skardze kasacyjnej zagadnienia
prawne i wątpliwości interpretacyjne nie mają waloru nowości i nie mogą przyczynić
się do rozwoju prawa.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz w zw. z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie.
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
A.G.
[a.ł]
