I CSK 2913/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
15 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 15 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P.S. i A.S.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 22 maja 2025 r., I ACa 856/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża pozwaną kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
I CSK 2913/25
2
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.
powołała się na potrzebę wykładni przepisów prawnych, tj. art. 410 § 1 i 2 w
związku z art. 405 k.c. i art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z
dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach
konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29, dalej – „dyrektywa 93/13”) i istotne
zagadnienie prawne sprowadzające się do odpowiedzi na pytanie, czy w razie
nieważności umowy kredytu w związku ze stwierdzeniem abuzywności jej
postanowień kredytobiorcy służy roszczenie pieniężne oparte na tej podstawie, że
obu stronom przysługują odrębne, niezależne roszczenia o zwrot nienależnie
spełnionych świadczeń.
W świetle utrwalonego stanowiska, w celu uzasadnienia potrzeby wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest
wykazanie, że określony przepis prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi
poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia
wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w judykaturze
w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy
przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r.,
III CSK 104/08 i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)
wymaga natomiast sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on
precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten
powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób
abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy
tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,
nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.
I CSK 2913/25
3
151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK
623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK
547/14).
Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej
zaskarżonym wyrokiem wystąpiły twierdzone przyczyny kasacyjne.
Przytoczone we wniosku wątpliwości odnosiły się do konsekwencji upadku
umowy kredytu zawartej z konsumentem na skutek stwierdzenia abuzywności jej
postanowień. Problematyka ta nie stanowi novum i była wielokrotnie podejmowana
w judykaturze Sądu Najwyższego. W szczególności w uchwale z dnia 7 maja 2021
r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56 (zasada prawna), rozważając
szczegółowo argumenty mogące przemawiać za tzw. teorią salda i koncepcją
dwóch niezależnych kondykcji, Sąd Najwyższy stwierdził, że jeżeli bez
bezskutecznego – na skutek abuzywności – postanowienia umowa kredytu nie
może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o
zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (por. m.in. także
wcześniejszą uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20,
OSNC 2021, nr 6, poz. 40).
Argumentacja wniosku sprowadzała się do próby zakwestionowania tego
stanowiska z powołaniem się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
z dnia 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, w którym stwierdzono, że art. 7
ust. 1 dyrektywy 93/13 stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z
którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi
do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu
całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych
przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty
kwoty. Należało jednak zauważyć, że powołany wyrok Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej został wydany w konfiguracji procesowej, w której – co znalazło
wyraz wprost w jego sentencji – z roszczeniem wobec konsumenta wystąpił
przedsiębiorca (bank), domagając się zwrotu wypłaconej kwoty kredytu. Jakkolwiek
z uzasadnienia rozważanego wyroku nie wynika w pełni jasno, jakie racje zaważyły
– w tym układzie procesowym – o kolizji stanowiska wyrażonego w uchwale Sądu
I CSK 2913/25
4
Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, z prawem Unii, niemniej jednak
wskazanie jako źródła tego konfliktu art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 skłania do
wniosku, że podłoża tej niezgodności należy upatrywać w przekonaniu o
niedostatecznej efektywności krajowych mechanizmów mających na celu
zapobieganie dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach
konsumenckich w sytuacji, w której – gdy abuzywność postanowień umowy kredytu
nie pozwala na jej dalsze wykonywanie – przedsiębiorca mógłby żądać od
konsumenta zwrotu całości spełnionego świadczenia pieniężnego, bez
uwzględnienia wzajemnego świadczenia pieniężnego, które spełnił na jego rzecz
uprzednio konsument – kredytobiorca. W każdym jednak razie rozważany wyrok
odnosi się do zakresu roszczenia restytucyjnego przysługującego przedsiębiorcy
(bankowi), Trybunał nie wypowiadał się w nim natomiast o roszczeniu
restytucyjnym dochodzonym przez konsumenta przeciwko przedsiębiorcy, a tym
bardziej nie stwierdził, aby na zakres tego roszczenia ex lege wpływało
świadczenie uzyskane przez konsumenta na podstawie umowy, która okazała się
trwale bezskuteczna.
Uwzględniając ten kontekst, a także prokonsumencką aksjologię dyrektywy
93/13, której interpretację wyraża rozważany wyrok, racje przytoczone we wniosku
nie były wystarczające do uznania, iżby kwestię zakresu roszczenia restytucyjnego
konsumenta wobec przedsiębiorcy dochodzonego na skutek niemożności dalszego
wykonywania umowy kredytu na skutek abuzywności jej postanowień – w związku
z wydaniem rzeczonego wyroku Trybunału i w zestawieniu z dotychczasowym
orzecznictwem Sądu Najwyższego – należało zakwalifikować jako novum,
pociągające za sobą istotne zagadnienie prawne, względnie, ażeby na tym tle
wystąpiła potrzeba wykładni przepisów prawnych w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 2
k.p.c.
Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,
art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
I CSK 2913/25
5
Paweł Grzegorczyk
(K.G.)
[SOP]
