I CSK 2904/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
24 września 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 24 września 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa I.K.
przeciwko Syndykowi masy upadłości Bank spółce akcyjnej w upadłości w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w
upadłości w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 14 marca 2024 r., I ACa 1696/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwanego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 14 marca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił apelację
pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 29 grudnia 2022 r.,
ustalającego, że bliżej oznaczona umowa kredytu hipotecznego z dnia 29 listopada
2007 r. zawarta między powodem a pozwanym Bank S.A. w W. jest nieważna.
W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, pozwany wskazał przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1 i 2
k.p.c. Zdaniem skarżącego w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne
wyrażające się w pytaniu: czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o
ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego
I CSK 2904/24
2
(indeksowanego albo denominowanego) do waluty obcej, wytoczone przeciwko
upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega
zgłoszeniu do masy upadłości" w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z 28 lutego
2003 r. - Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.) i tym samym
podlega zawieszeniu na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w
zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. żart. 145 ust. 1 pr.up. do czasu rozpoznania zgłoszenia
wierzytelności na liście wierzytelności lub, odpowiednio, odmowy uwzględnienia
wierzytelności na liście i wyczerpania trybu określonego ustawą. Ponadto wskazał,
że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących poważne
wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj.: art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw.
z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 pr.up. oraz art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. wzw. z
art. 144 ust. 1 wzw. z art. 145 ust. 1 pr.up.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady
od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących
dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują
pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1
k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga
kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie
przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,
wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w
interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i
stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z
uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który
jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał
I CSK 2904/24
3
przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio
sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle
zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą
możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego
zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ
35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9
kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego
rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia
sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego
z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK
376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas
rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,
niepubl.).
Powołanie się zaś na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt
2 k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię
przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione
w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich
dotychczasowej wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego wywodu,
na czym owe wątpliwości polegają, a także że mają one poważny oraz rzeczywisty
charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą i jest istotne z
punktu widzenia wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji skargi
kasacyjnej. Jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o
występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z
dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie
rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z
różnej wykładni przepisu (por.m.in. postanowienia z 15 października 2002 r., II CZ
102/02, niepubl.; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, niepubl.; z 8 lipca 2008 r. I CSK
111/08, niepubl.; z 20 listopada 2015 r., III CSK 269/15, niepubl.; z 20 maja 2016 r.,
V CSK 692/15, niepubl.; z 3 sierpnia 2017 r., IV CSK 85/17, niepubl.; z 7 grudnia
2017 r., I CSK 499/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 571/17, niepubl.).
I CSK 2904/24
4
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że pojęcia „postępowań
dotyczących masy upadłości” nie można utożsamiać z postępowaniami
o wierzytelności podlegające zgłoszeniu do masy upadłości, o których mowa w art.
145 ust. 1 pr. upadł. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 9 listopada 2017 r., I CSK
672/17, niepubl.). Wyjaśniono również, że z racji charakteru powództwa o ustalenie
nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu tego rodzaju roszczenie nie może
być realizowane w trybie sporządzenia listy wierzytelności, nie jest zobowiązaniem
pieniężnym ani zobowiązaniem majątkowym niepieniężnym upadłego, które może
być przekształcone w zobowiązanie pieniężne, zaś pozytywne rozstrzygnięcie
takiego żądania na drodze sądowej nie jest tytułem egzekucyjnym podlegającym
przymusowemu wykonaniu, tak jak wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego
komisarza listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy
otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela (art. 264 ust. 1 pr. upadł.). Sprawa
o tego rodzaju roszczenie z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem
przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie
jest więc sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w
rozumieniu art. 145 ust. 1 pr. upadł., a tym samym postępowanie w tym
przedmiocie może być podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka
(zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 2025 r., I CSK 3383/24,
niepubl., z 28 maja 2025 r., I CSK 236/25, niepubl., z 29 maja 2025 r., I CSK
2721/24, niepubl. i z 11 czerwca 2025 r., I CSK 3309/24, niepubl.).
Sformułowane przez skarżącego wątpliwości nie uzasadniają w
konsekwencji wniosku o wystąpieniu przyczyn z art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy
postanowił, jak w sentencji.
(K.L.)
[SOP]
I CSK 2904/24
5
