I CSK 29/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
23 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.S.
przeciwko Skarbowi Państwa - Ministerstwu Sprawiedliwości
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej M.S.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 9 lutego 2024 r., V ACa 1403/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od M.S. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii
Generalnej 2700 (dwa tysiące siedemset złotych) zł kosztów
postępowania kasacyjnego;
3. przyznaje adw. K.B. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego
w Warszawie 3 321 (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) zł
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu
kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 26 kwietnia 2022 r., IV C 878/19, Sąd Okręgowy w Warszawie
oddalił powództwo osadzonego przeciwko Skarbowi Państwa – Ministerstwu
Sprawiedliwości o zapłatę 100 000 zł za naruszenie jego dóbr osobistych w czasie
odbywania kary pozbawienia wolności i zapłatę kolejnych 100 000 zł na wskazany
przez Sąd dom dziecka w W.
I CSK 29/25
2
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Warszawie
oddalił apelację osadzonego.
Sąd drugiej instancji ustalił, że osadzony od przeszło dwudziestu lat jest
osadzony w jednostkach penitencjarnych na terenie całego kraju. W tym czasie
stwierdzono u niego zachowania autoagresywne. Po przeprowadzeniu badań nie
stwierdzono u niego objawów choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego,
wskazano, że nie wymaga leczenia w warunkach szpitala psychiatrycznego, nie
jest niebezpieczny dla swojego zdrowia i życia.
Osadzony wielokrotnie składał skargi na funkcjonariuszy poszczególnych
jednostek penitencjarnych, w których wskazywał na niewłaściwe warunki bytowe,
niedoprowadzanie do służby zdrowia, uniemożliwianie kontaktu telefonicznego z
adwokatem, sporządzenia wniosku o wymierzenie kary dyscyplinarnej, udzielania
nieprawdziwych informacji przez funkcjonariuszy aresztu do sądu i prokuratury,
odmowy wykonania kserokopii dokumentacji oraz agresji werbalnej
funkcjonariuszy.
Ministerstwo Sprawiedliwości, rozpoznając kierowane przez osadzonego
skargi, nie stwierdziło, aby jakakolwiek z jednostek penitencjarnych dopuściła się
naruszenia prawa. Osadzony poza własnym twierdzeniami nie przedstawił żadnych
wiarygodnych dowodów potwierdzających jego stanowisko. Każda z jego skarg
została merytorycznie rozpoznana, a wydane rozstrzygnięcie osadzony miał prawo
zaskarżyć w przewidzianej prawem drodze odwoławczej do właściwego Sądu
Penitencjarnego.
Sąd Apelacyjny podzielił w całości ustalenia faktyczne, dokonane w sprawie
przez Sąd Okręgowy, jak też wywiedzione z nich wnioski. Wskazał, że w sprawie
przeprowadzono wystarczające postępowanie dowodowe i nie potwierdziło ono
naruszania dóbr osadzonego przez instytucje wskazane w pozwie oraz
funkcjonariuszy Służby Więziennej. Brak było również podstaw prawnych do
stwierdzenia nieprawidłowej opieki medycznej. W ocenie Sądu Apelacyjnego,
zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania przez Sąd I instancji
rozstrzygnięcia w sprawie, zaś zawarty w apelacji zarzut naruszenia art. 233 § 1
I CSK 29/25
3
k.p.c. stanowi jedynie polemikę z oceną dowodów przeprowadzoną przez Sąd
pierwszej instancji, której to ocenie nie można nic zarzucić.
Na tej podstawie Sąd odwoławczy stwierdził, że osadzony nie sprostał
obowiązkowi na nim ciążącemu, wynikającemu z art. 6 k.c. i art. 24 § 1 k.c. Samo
subiektywne poczucie krzywdy i przekonanie o zasadności swojego stanowiska, nie
może zastąpić procesowego wykazania wszystkich przesłanek odpowiedzialności
Skarbu Państwa. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji stwierdził brak podstaw do
przyznania osadzonemu zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c.
Osadzony wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na jej
oczywistą zasadność z uwagi na to, że Sąd Apelacyjny pomimo wniosku
osadzonego nie przeprowadził wnioskowanych dowodów - co mógł także uczynić z
urzędu, a oparł się na niepełnych ustaleniach faktycznych Sądu Okręgowego.
Osadzony zarzucił naruszenie art. 23, 24 § 1 i 448 k.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarżący w skardze kasacyjnej uzasadniając jej oczywistą zasadność
podniósł, że gdyby Sąd Apelacyjny dopuścił wnioskowane przez niego dowody
osadzony wykazałby naruszenie jego dóbr osobistych, co skutkowałoby
zasądzeniem na jego rzecz zadośćuczynienia.
Trzeba jednak wskazać, że osadzony nie wykazał, aby rozpoznanie przez
Ministerstwo Sprawiedliwości - Departament Wykonania Orzeczeń i Probacji jego
skargi nosiło w sobie znamiona naruszenia dób osobistych, Z przedstawionych akt
skargowych wynika, że zarówno Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej Ł., na
którego skargi do Centralnego Zarządu Służby Więziennej składał osadzony, jak i
Dyrektor Biura Spraw Wewnętrznych Centralnego Zarządu Służby Więziennej
wydali swoje decyzje po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego
i zebraniu dowodów. Wyniki czynności prowadzonych w celu zbadania zasadności
skargi dotyczącej działalności jednostek penitencjarnych były opisane w
sprawozdaniach. Osadzony nie wskazał na czym miałyby polegać uchybienia tych
jednostek i jakie jego zdaniem czynności powinny zostać podjęte by zadośćuczynić
obowiązkowi wnikliwego i szczegółowego prowadzenia postępowania.
I CSK 29/25
4
W analizowanej skardze kasacyjnej nie wykazano jej oczywistej zasadności.
Uzasadnieniem dla zarzutu oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w
postępowaniu cywilnym nie może być argument, że sąd nie ustalił stanu
faktycznego sprawy z urzędu oraz nie przeprowadził postępowania dowodowego z
urzędu. Regułą jest przeprowadzanie dowodów na wniosek stron, a dopuszczanie
ich z urzędu stanowi wyjątek od tej zasady. Stosowanie tego wyjątku pozostawione
jest dyskrecjonalnej władzy sądu, na co wyraźnie wskazuje użyty w art. 232 zdanie
2 k.p.c. zwrot "sąd może". Z tego powodu nieprzeprowadzenie dowodu z urzędu z
reguły nie stanowi uchybienia, które mogłoby zostać skutecznie wytknięte w
skardze kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 24 stycznia 2023 r., I CSK 2522/22).
Należy także podkreślić, że Sąd Apelacyjny w Warszawie nie popełnił
uchybień, które można byłoby zakwalifikować jako pewne, niewątpliwe i z góry
widoczne dla prawnika, które nie wymagałoby głębszej analizy jurydycznej. Sąd
przeprowadził szczegółową analizę materiału dowodowego zebranego w sprawie, a
wnioski stąd płynące są jednoznaczne, zatem dalsze uzupełnianie materiału
dowodowego nie było potrzebne z uwagi na materialne podstawy dochodzonego
żądania. Skarga kasacyjna nie wskazuje dokładnie faktów mających zostać
udowodnionymi pominiętymi dowodami, a przede wszystkim nie wykazuje, że w
świetle tych nowych faktów nastąpiło oczywiste naruszenie dóbr osobistych
skarżącego przez funkcjonariuszy państwowych. Dodatkowo należy wskazać,
że w skardze kasacyjnej nie podniesiono żadnych zarzutów dotyczących
naruszenia przepisów o odbywaniu kary, w tym przepisów dotyczących leczenia.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Na podstawie art. 99 k.p.c. i art. 108 ustawy o kosztach sądowych w
sprawach cywilnych pozwanemu przysługuje od skarżącego zwrot kosztów
sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki minimalnej
określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Min.
Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
W sprawie należało również zastosować przepisy rozporządzenia Min.
Sprawiedl. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu
I CSK 29/25
5
terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z
urzędu.
(G.N.-J.)
[a.ł]
