I CSK 2852/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
26 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.C., D.C. i A.C.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 17 kwietnia 2025 r., I ACa 1716/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz każdego z powodów po
1350 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
I CSK 2852/25
2
W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank S.A. w W. od wyroku
Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 17 kwietnia 2025 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Przesłanka ta nie została
spełniona.
Oparcie bowiem wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu
I CSK 2852/25
3
Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK
84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej
argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności
uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej
szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12
grudnia 2008 r., II PK 220/06).
Zdaniem skarżącego w sprawie wystąpiła potrzeba wykładni poniższych
przepisów:
a) art. 2031 § 1 pkt. 1 k.p.c. w zw. z art. 2031 § 2 k.p.c. w zakresie
dotyczącym tego, czy jako procesowy zarzut potrącenia (art. 2031 § 1 pkt. 1 k.p.c.)
należy zakwalifikować sytuację, w której to pozwany, wnosząc o oddalenie
powództwa, powołuje przed sądem twierdzenie o potrąceniu dokonanym przez
powoda wobec pozwanego poza procesem (art. 498 § 1 k.c.), gdzie powód poddał
do potrącenia wierzytelności dochodzone powództwem wobec pozwanego –
a w związku z tym, czy takie powołanie się pozwanego na fakt dokonanego przez
powoda potrącenia, podlega ograniczeniom procesowym (2031 § 1 pkt 1 w zw. z
2031 § 2 k.p.c.) skutkującemu ewentualną bezskutecznością tegoż zarzutu?
b) art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c. w zakresie dotyczącym tego, czy
rozliczenie świadczeń nienależnych stron nieważnej umowy kredytu walutowego
winno nastąpić w oparciu o tzw. teorię salda, a nie teorię dwóch kondykcji,
w sytuacji gdy zgodnie z wyrokiem TSUE wydanym w sprawie C-396/24 w dniu 19
czerwca 2025 r. konsument może dochodzić od banku wyłącznie nadpłaconej
kwoty ponad wartość wypłaconego kapitału kredytu, wobec czego stosowanie teorii
dwóch kondykcji może doprowadzić do rozbieżności orzeczniczej i realnego
pozbawienia Banku prawa do sądu w sytuacji, w której sprawy z powództwa
kredytobiorców będą rozstrzygane w ten sposób, że konsument będzie mógł
dochodzić wszystkich uiszczonych przez siebie kwot w wykonaniu umowy, a Bank
będzie mógł żądać jedynie kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy' dokonanymi
wpłatami a kwotą wypłaconego kapitału?
I CSK 2852/25
4
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że problem wykładni art. 2031
k.p.c. w niniejszej sprawie w ogóle nie wystąpił. Sąd w żadnym miejscu
uzasadnienia nie wyraził poglądu dotyczącego tego przepisu. Nie wskazał, że
w sprawie zachodzą ograniczenia potrącenia z art. 2031 k.p.c. Powołał się na art.
203 k.p.c. jako podstawę cofnięcia pozwu, ale to zupełnie inny przepis.
Co się zaś tyczy wykładni art. 405 w zw. z art. 410 § 2 k.c. w uchwale
pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP
25/22 Sąd Najwyższy jednoznacznie przesądził, że w razie uznania, że
postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się
do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie
umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć,
że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej
wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Natomiast w razie niemożliwości
ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego
lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Zaś jeżeli
w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru
jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu,
a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot
nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron. Według art. 87 § 1 ustawy
z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała składu całej izby, z chwilą
jej podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu
Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie Najwyższym).
Powyższego nie zmienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, na który powołuje się skarżący,
w którym wskazano, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten
sposób, iż stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym
w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do
nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu
całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych
przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty
kwoty. Wyrok ten odnosi się bowiem do żądań przedsiębiorcy (banku), a nie
konsumenta.
I CSK 2852/25
5
Należy podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego
z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24, że wydanie przez Trybunał Sprawiedliwości
Unii Europejskiej wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie mogło
mieć bezpośredniego wpływu na związanie Sądu Najwyższego uchwaloną zasadą
prawną. Dokonana przez Trybunał wykładnia przepisów dyrektywy ma to
znaczenie, że przy stosowaniu przepisów prawa polskiego sąd jest zobowiązany
tak je interpretować, aby osiągnąć zgodność z dyrektywą w rozumieniu, jakie
prezentuje Trybunał. Obowiązek ten jest jednak ograniczony przez ogólne zasady
wykładni prawa i nie może służyć za podstawę dla dokonywania wykładni prawa
krajowego contra legem. Nie zaistniała przy tym, potrzeba rozważenia zasadności
odstąpienia od uchwalonej przez skład całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego 25
kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zasady prawnej, gdyż zastosowanie teorii dwóch
kondykcji na korzyść konsumenta nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy
93/13, przy uwzględnieniu jego interpretacji przyjętej w wyroku z 19 czerwca 2025
r., C-396/24, Lubreczlik.
Ponadto, konsekwencje przyjęcia w okolicznościach sprawy teorii dwóch
kondykcji są zgodne z wolą konsumenta i dla niego korzystne. Nie sposób nie
zauważyć, że odmiennie kształtowała się sytuacja procesowa w sprawie, która była
podstawą do wydania powyższego wyroku Trybunału. Z tego względu stanowisko
zajęte w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie może być
rozciągane na każdy spór między konsumentem a bankiem powstały na tle umowy
kredytu. W istocie jego znaczenie jest ograniczone jedynie do specyficznej sytuacji,
w której bank dochodzi od konsumenta roszczeń spełnionych na podstawie
nieważnej umowy kredytu (zob. również postanowienie Sądu Najwyższego z 20
listopada 2025 r., I CSK 2756/25).
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji. O kosztach postepowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 98 k.p.c.
M.L.
[SOP]
I CSK 2852/25
6
Krzysztof Wesołowski
