I CSK 284/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Krajewski
18 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 18 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P.S.
przeciwko Bankowi w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Banku w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 18 lipca 2024 r., V ACa 974/23,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od Banku w W. na rzecz P.S. 2700 zł zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 18 lipca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację
pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z 20 marca 2023 r., którym
Sąd ustalił, że umowa o kredyt hipoteczny zawarta między powodem i pozwanym
jest nieważna.
Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego,
zaskarżając go w całości. Wskazał, że w sprawie występują istotne zagadnienia
I CSK 284/25
2
prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) dotyczące: możliwości uznania całej umowy
kredytu za nieważną, gdy za niedozwolone zostały uznane jedynie klauzule
spreadowe przy braku niedozwolonego charakteru klauzul ryzyka, problemu
uznania kredytu indeksowanego lub denominowanego za kredyt złotowy, mimo że
w tzw. ustawie antyspreadowej przyznano kredytobiorcom możliwość spłaty rat
bezpośrednio w walucie obcej, co eliminuje konieczność sięgania do klauzul
przeliczeniowych, a także możliwości odwoływania się do stawki referencyjnej
WIBOR dla określenia oprocentowania celem utrzymania umowy kredytu w mocy.
Ponadto, zdaniem skarżącego, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj. art. 4 ust. 2 oraz art. 6 ust. 1
dyrektywy 93/13, art. 65, 354, 358 § 2, art. 3851 § 1 i 2 i art. 3852 k.c., art. 69 ust. 3
Prawa bankowego oraz art. 189 k.p.c.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł m.in. o odmowę przyjęcia
skargi do rozpoznania, a także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda
kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego
według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Sformułowanych przez skarżącego zagadnień nie można uznać za istotne
zagadnienia prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż każde z nich
znalazło już rozstrzygnięcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W szczególności
ustalono, że między klauzulami ryzyka walutowego i spreadu walutowego
występuje ścisłe powiązanie (zob. uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25
kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, i przywołane tam
orzecznictwo). Jeżeli z umowy usunięte zostałyby postanowienia określające
sposób ustalenia kursu waluty, do zastosowania tzw. klauzuli ryzyka (zastosowania
I CSK 284/25
3
mechanizmu indeksacji) konieczne byłoby zastąpienie takich postanowień innym
sposobem określenia kursu. Taki zabieg jest zaś niedopuszczalny zgodnie
z punktem pierwszym wskazanej uchwały, która ma moc zasady prawnej i wiąże
Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie (art. 87 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym).
Sąd Najwyższy rozstrzygnął już także kwestię konsekwencji wejścia w życie
tzw. ustawy antyspreadowej i umożliwienia spłaty kredytu bezpośrednio w walucie
obcej. Samo wejście w życie wskazanej ustawy nie wpłynęło na ocenę abuzywności
postanowień umów kredytu zawartych wcześniej oraz konsekwencji prawnych
wynikających z tej oceny (zob. wyroki SN: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18,
OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20, z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, i z 28
października 2022 r., II CSKP 894/22), a stworzyło jedynie podstawy do zmiany
postanowień umowy co do sposobu waloryzacji na przyszłość niespłaconych
jeszcze rat kredytu. Oceny abuzywności postanowienia umownego dokonuje się
natomiast według stanu z chwili zawarcia umowy, a nie następczo (zob. uchwałę
składu siedmiu sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1,
poz. 2).
Ostatnie ze sformułowanych przez skarżącego zagadnień dotyczyło
możliwości dalszego obowiązywania umowy po uznaniu za abuzywne postanowień
przewidujących indeksację jako umowy kredytu złotowego oprocentowanego
według stawki WIBOR. W tej mierze należy odwołać się do punktu drugiego
przywołanej uchwały Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22,
zgodnie z którym w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty
obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże
także w pozostałym zakresie.
Sąd Najwyższy nie dostrzega również w niniejszej sprawie potrzeby
dokonania wykładni wskazywanych przez skarżącego przepisów. Do przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2
k.p.c. wymaga się bowiem wykazania, że treść i znaczenie przepisu nie zostały
dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba
zmiany ich dotychczasowej wykładni (zob. postanowienie SN z 21 listopada 2023 r.,
I CSK 4931/22). Część z przedstawionych wyżej rozważań w odpowiedzi na
I CSK 284/25
4
sformułowane przez skarżącego zagadnienia prawne dotyczy tych samych kwestii,
co dowodzi, iż wykładnia powoływanych przez skarżącego przepisów nie budzi
w orzecznictwie wątpliwości.
Uzasadniając konieczność dokonania wykładni przepisów, skarżący
wskazuje m.in. na możliwość zastępowania wyeliminowanej klauzuli spreadowej
innym sposobem ustalenia kursu oraz na brak interesu prawnego kredytobiorców
w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu.
Na tym tle ponownie należy zauważyć, że zgodnie z punktem pierwszym
przywoływanej wyżej uchwały z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, w razie uznania,
że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące
się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie
umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć,
że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej
wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Ponadto Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że dochodzenie roszczenia
o zwrot zapłaconych rat kredytu nie eliminuje interesu prawnego w żądaniu
ustalenia nieistnienia stosunku prawnego w związku z nieważnością umowy
kredytu. Wyrok zasądzający świadczenie restytucyjne na rzecz kredytobiorcy nie
rozstrzygałby bowiem – ze skutkiem wynikającym z art. 365 § 1 k.p.c. – czy
stosunek kredytu został ważnie nawiązany (zob. wyroki SN: z 17 marca 2022 r.,
II CSKP 474/22, OSNC-ZD 2022, Nr 4, poz. 44; z 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22,
oraz postanowienia SN z 28 lipca 2023 r., I CSK 4275/22, i z 29 września 2023 r.,
I CSK 212/23).
Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11, 3 i 4, art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt 6 oraz § 20 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych.
I CSK 284/25
5
(E.M.)
[SOP]
