I CSK 2822/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
5 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 5 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa R.B.
przeciwko syndykowi masy upadłości Bank S.A. w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej syndyka masy upadłości Bank S.A.
w W.
od wyroku częściowego Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 14 lutego 2024 r.,
I ACa 1702/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(G.G.)
I CSK 2822/24
2
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 19 września 2022 r., I C 664/21, Sąd Okręgowy w Szczecinie
ustalił nieważność umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF i zasądził
od pozwanego banku na rzecz powodowego kredytobiorcy 15 571,45 CHF
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 27 lutego 2021 r..
W toku postępowania apelacyjnego 20 lipca 2023 r. została ogłoszona
upadłość pozwanego banku. Sąd Apelacyjny w Szczecinie podjął postępowanie
przeciwko syndykowi i wyrokiem częściowym, zaskarżonym skargą kasacyjną,
oddalił apelację w części dotyczącej ustalenia.
Sąd drugiej instancji ustalił, że 20 listopada 2006 r. strony zawarły umowę
kredytu na sumę 315 275, indeksowanego kursem CHF, jako równowartość
136 600,95 CHF. Rzeczywista równowartość w CHF miała zostać określona po
wypłacie kredytu. Spłata kredytu miała nastąpić w 360 miesięcznych ratach.
Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych miała zostać określona
w harmonogramie spłat. W dniu wypłaty kredytu suma wypłaconych środków miała
zostać przeliczona na CHF według kursu kupna walut określonego w tabeli kursów
obowiązującego w dniu uruchomienia środków. Wysokość zobowiązania miała być
ustalana jako równowartość spłaty wyrażonej w CHF, po przeliczeniu spłat w
złotych według kursu sprzedaży walut określonego w bankowej tabeli kursów walut
dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych do CHF
obowiązującego w dniu spłaty.
Na podstawie aneksu z 10 września 2009 r. kredytobiorca uzyskał możliwość
spłaty kredytu bezpośrednio w CHF. W okresie od zawarcia umowy do 30 stycznia
2021 r. kredytobiorca uiścił na rzecz banku 38 428,37 CHF oraz 70 924,71 zł.
Sąd drugiej instancji wskazał, że w umowie będącej przedmiotem niniejszej
sprawy bank w sposób jednostronny oznaczał kurs waluty właściwej do wyliczenia
zobowiązania kredytobiorcy. Z treści umowy nie wynikały zaś ani obiektywne, ani
weryfikowalne oznaczenia tego kursu. Przedmiotowa umowa nie była negocjowana
I CSK 2822/24
3
indywidualnie, zawiera postanowienia naruszające w sposób rażący interesy
konsumenta i jest sprzeczna z dobrymi obyczajami.
W ocenie Sądu drugiej instancji nie ma możliwości utrzymania umowy po
wyeliminowaniu postanowień abuzywnych. Przedmiotowa umowa jest
bezskuteczna na skutek zastosowania przez bank niedozwolonych postanowień
umownych.
Syndyk masy upadłości banku wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania ze względu na wystąpienie w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego: czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie
nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu, wytoczone przeciwko upadłemu
bankowi (kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do
masy upadłości" w rozumieniu art. 145 ust. 7 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo
upadłościowe (pr.upadł.) i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie art. 174 §
1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 pr.upadł.
do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście wierzytelności lub,
odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście i wyczerpania trybu
określonego ustawą.
Syndyk masy upadłości banku wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania również z uwagi na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych:
art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 pr.upadł. oraz art. 177
§ 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 pr.upadł. Potrzeba wykładni
sprowadza się do rozstrzygnięcia przedstawionego wyżej zagadnienia prawnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 144 ust. 1 pr.upadł. po ogłoszeniu upadłości postępowania
sądowe, administracyjne lub sądowoadmimstracyjne dotyczące masy upadłości
mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko memu.
Postępowanie o ustalenie nieważności umowy kredytu nie jest postępowaniem
dotyczącym wierzytelności, o którym mowa w art. 145 pr.upadł., dlatego należało je
podjąć i dalej prowadzić. Orzeczenie ustalające ważność lub nieważność umowy
kredytu (ściślej istnienie lub nieistnienie stosunku kredytu) może na podstawie
I CSK 2822/24
4
art. 366 k.p.c. mieć wpływ na rozstrzygnięcie o wierzytelnościach stron umowy,
w tym może wiązać przy ustalaniu lity wierzytelności upadłego, lecz sam proces
o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego nie jest postępowaniem
dotyczącym wierzytelności.
Takie stanowisko potwierdza również uchwała Sądu Najwyższego
z 19 września 2024 r., III CZP 5/24: „postępowanie sądowe z powództwa
kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego
z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku
postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega
zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego
2003 r. Prawo upadłościowe, a tym samym może być podjęte z chwilą ustalenia
osoby pełniącej funkcję syndyka”.
To właśnie korelacja art. 145 ust. 1 pr.upadł. z ustaleniem listy
wierzytelności, wyrażająca istotę i funkcję przywołanego przepisu, stanowi o
fundamentalnej różnicy między sprawami o ustalenie i sprawami o zasądzenie. W
przypadku zawieszenia postępowania o ustalenie nieistnienia stosunku kredytu
kredytobiorca upadłego nie mógłby zgłosić roszczenia o ustalenie do listy
wierzytelności, ponieważ umieszczeniu na liście podlegają tylko wierzytelności,
czyli prawa do żądania spełnienia oznaczonego świadczenia.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.
(G.G.)
[SOP]
