I CSK 2816/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Krajewski
30 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E.L.
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta K.
o ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego,
na skutek skargi kasacyjnej E.L.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 8 marca 2024 r., I ACa 1918/22,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od E.L. na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii
Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej 2700 zł zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 8 marca 2024 r. Sąd Okręgowy w Krakowie, na skutek apelacji
obu stron, zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 27 września 2022 r. m.in.
w ten sposób, że podwyższył wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania
wieczystego nieruchomości za lata 2022 i 2023 oraz oddalił apelację powoda.
I CSK 2816/24
2
Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego, zaskarżając
ten wyrok w całości. Wskazał, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne
(art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), w ramach których pyta:
1. czy w przypadku szacowania wartości rynkowej nieruchomości na potrzeby
aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości
nieobjętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego
znaczenie powinien mieć cel oddania tej nieruchomości w użytkowanie
wieczyste, czy określony dla niej w studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy kierunek zagospodarowania lub
sposób zagospodarowania terenu określony w wydanej dla tej
nieruchomości decyzji o warunkach zabudowy?
2. czy sąd jest uprawniony do dopuszczenia dowodu z uzupełniającej opinii
biegłego w sytuacji, w której nie wyraził żadnych zastrzeżeń w odniesieniu
do prawidłowości lub rzetelności sporządzonej w danej sprawie opinii
głównej?
3. czy zlecając biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie opinii
w formie operatu szacunkowego w celu określenia wartości nieruchomości
na potrzeby aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, sąd
jest uprawniony do wskazania, że wycena powinna zostać przeprowadzona
z uwzględnieniem ustaleń studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy oraz wydanych dla tej
nieruchomości decyzji o warunkach zabudowy, w przypadku gdy cel, na jaki
ta nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste, nie pokrywa się
ani z kierunkiem zagospodarowania tej nieruchomości przewidzianym
w studium, ani ze sposobem zagospodarowania terenu określonym
w wydanej dla tej nieruchomości decyzji o warunkach zabudowy?
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarb Państwa wniósł m.in. o odmowę
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie od powoda na jego
rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 2816/24
3
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi
nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest
ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu
dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi
jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne wymaga sformułowania
problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz znaczenie
dla rozwoju prawa, co oznacza także znaczenie dla rozstrzygnięcia potencjalnych
innych spraw. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa
i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną
sprawą (zob. m.in. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10
kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia
2015 r., V CSK 547/14, i z 6 lutego 2026 r., I CSK 719/25).
Pierwszemu z przedstawionych zagadnień nie można obecnie nadać waloru
precedensowego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono już godny
podzielenia pogląd, że przy szacowaniu wartości rynkowej nieruchomości na
potrzeby aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości
należy brać pod uwagę nie tylko cel użytkowania wieczystego, ale również
przeznaczenie nieruchomości w oparciu o plan zagospodarowania przestrzennego,
a w przypadku jego braku – o studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego. Wartość rynkowa nieruchomości zależy
bowiem od tego, jakim ograniczeniom będzie podlegał użytkownik wieczysty –
w związku z celem oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste lub objęciem
gruntu określonymi aktami planistycznymi (zob. szerzej wyrok SN z 14 października
2022 r., II CSKP 588/22, oraz wyrok z 24 lutego 2023 r., II CSKP 607/22). W stanie
I CSK 2816/24
4
faktycznym sprawy cele użytkowania wieczystego nie zostały określone
w odpowiednich decyzjach administracyjnych stwierdzających nabycie użytkowania
wieczystego z mocy prawa. W ocenie Sądu Apelacyjnego, gdyby nawet doszło do
ich wskazania, to nie miałyby one obecnie znaczenia („nie byłyby wiążące dla sądu
powszechnego”), gdyż od czasu wydania decyzji zmianie uległy okoliczności
sprawy.
Za istotne nie można również uznać zagadnienia drugiego, które odnosi się
do zakresu uprawnień sądu w przedmiocie prowadzenia postępowania
dowodowego. W okolicznościach sprawy sporządzenie opinii uzupełniającej przez
biegłego nastąpiło na wniosek pozwanego, który nie był uzasadniony
nierzetelnością uprzednio sporządzonej opinii, ale przyjęciem za właściwe innych
założeń co do przeznaczenia nieruchomości leżących u podstaw opinii. Inne
założenia wynikały z odmiennej oceny materialnoprawnej stanu faktycznego. Nie
ulega przy tym wątpliwości, że sąd jest uprawniony do dokonania takiej oceny
i zażądania opinii opartej na innych podstawach wynikających z tej oceny.
Odnosząc się do trzeciego z pytań prawnych, na które miałby udzielić
odpowiedzi Sąd Najwyższy, należy wspomnieć, że to sąd decyduje o dopuszczeniu
dowodu z opinii biegłego, o okolicznościach, na jakie jest dopuszczany, a także
o innych elementach mających zdaniem sądu znaczenie z perspektywy
dokonywanej później subsumpcji, które powinien wziąć pod uwagę biegły. Treść
opinii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy jest w ten sposób
determinowana oceną materialnoprawną dokonaną przez sąd – w tym wypadku co
do oceny przeznaczenia nieruchomości, które należało wziąć pod uwagę w opinii.
Ewentualne kwestionowanie tej oceny może nastąpić jedynie w ramach zarzutów
naruszenia prawa materialnego i nie powoduje powstawania osobnych,
wymagających rozstrzygnięcia, zagadnień procesowych. Niezależnie od tej kwestii
podnieść należy, że trzecie zagadnienie zostało sformułowane w sposób
kazuistyczny, niekoniecznie mogący znaleźć zastosowanie do innych spraw, czego
wymaga się od istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c.
I CSK 2816/24
5
Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11, 3 i 4, art. 99 k.p.c. oraz art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r.
o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt
6 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności adwokackie.
(E.M.)
[SOP]
