I CSK 2777/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
24 września 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 24 września 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa "I." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
przeciwko Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie w Warszawie
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie
w Warszawie
od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach
z 18 stycznia 2024 r., X Ga 273/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwanego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 18 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił apelację
pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z 30 marca 2023 r., którym
w sprawach prowadzonych pierwotnie pod sygnaturami VII GC 850/20 oraz VII GC
1734/20, połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, uwzględniono
powództwa o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwot 72 523,28 zł
i 72 494,82 zł, każda z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 4 lipca 2014 r. do
dnia zapłaty.
W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, pozwany wskazał przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 4
I CSK 2777/24
2
k.p.c. Jego zdaniem oczywista zasadność skargi wynika z rażącego naruszenia
prawa materialnego art. 6471 § 1 k.c. (do 01.06.17 r. § 5 ww. art. 6471 k.c.) przez
uznanie, że pozwany jako inwestor ma ponosić odpowiedzialność za zapłatę
wynagrodzenia powódki, która była podwykonawczynią robót budowalnych, mimo
że generalny wykonawca odstąpił od umowy o roboty budowlane z powódką i nie
doszło do rozliczenia się z ich wykonania między powódką a generalnym
wykonawcą, co powoduje że inwestor jako pozwany nie jest on zobowiązanych do
zapłaty tego wynagrodzenia powódce.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady
od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących
dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują
pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1
k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga
kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie
przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,
wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w
interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i
stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z
uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi
niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy,
sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,
niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji
I CSK 2777/24
3
orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub
procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.
np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15,
niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r.,
III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.;
z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17,
niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r.,
V CSK 168/18, niepubl.).
Skarżący nie wykazał, by zaskarżone orzeczenie było dotknięte tego rodzaju
nieprawidłowościami.
W świetle uchwały Sądu Najwyższego z 10 lipca 2015 r., III CZP 45/15,
wykładnia art. 6471 § 1 k.c. nie powinna budzić żadnych wątpliwości. Zgodnie z
orzecznictwem to wola stron umowy o roboty budowlane przesądza o tym, czy
skutki odstąpienia od umowy odnoszą się do całej umowy, czy też wyłącznie do
niezrealizowanej jej części. Strony umowy o roboty budowlane, zastrzegając prawo
odstąpienia od umowy, mogą ustalić jego skutki i obowiązki stron w razie
wykonania prawa odstąpienia, w tym ustalić, że odstąpienie od umowy ma status
ex nunc i odnosi się do niespełnionej przed złożeniem oświadczenia części
świadczeń stron (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 21 marca 2019 r., II CSK 61/18,
niepubl. i powołane w nim orzecznictwo). Strony umowy bowiem mogą w treści
zobowiązania zadecydować o podzielności świadczenia obiektywnie
niepodzielnego lub niepodzielnego w określonym układzie podmiotowym. Jeżeli zaś
odstąpienie przez wykonawcę od umowy z podwykonawcą robót wywiera skutek
jedynie na przyszłość, a w odniesieniu do przeszłości umowa pozostaje w mocy, to
nie ma podstaw do zwolnienia inwestora od solidarnej odpowiedzialności za zapłatę
należnego podwykonawcy wynagrodzenia.
Jak wynika z motywów zaskarżonego orzeczenia orzekające w sprawie Sądy
przyjęły, że odstąpienie przez wykonawcę od umowy z podwykonawcą miało
skutek wyłącznie w stosunku do części prac niewykonanych do dnia odstąpienia,
I CSK 2777/24
4
co zdaniem Sądu Apelacyjnego potwierdza § 12 ust. 3 umowy podwykonawczej
i zachowanie samych stron po odstąpieniu, które dokonywały rozliczeń za prace
wykonywane przed dniem odstąpienia na zasadach umownych. W tych
okolicznościach Sąd Apelacyjny przyjął, że skutek ex nunc nie unicestwia umowy
łączącej podwykonawcę i generalnego wykonawcę od dnia jej zawarcia, tym
bardziej, że w sprawie przedmiotem roszczenia było dochodzenie wynagrodzenia
za prace wykonane przed odstąpieniem od umowy.
Przedstawiona we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej argumentacja nie
pozwala w konsekwencji przyjąć, że zaskarżony wyrok jest oczywiście wadliwy i nie
powinien się ostać, jak tego wymaga art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł jak
w sentencji.
(K.L.)
[r.g.]
