I CSK 277/11

Sygn. akt I CSK 277/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 marca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa Marii D. i in. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie M. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 marca 2012 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 15 grudnia 2010 r., 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od strony pozwanej na rzecz powodów kwotę 3600 zł (trzy tysiące sześćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2010 r. zasądził od pozwanego Skarbu Państwa-Wojewody M. na rzecz powodów /.../ kwoty po 1460668,33 zł, na rzecz powódki Urszuli B. kwotę 182583,55 zł, a na rzecz powodów /.../ kwoty po 255616,96 zł, z odsetkami ustawowymi od dnia wyroku, oddalił powództwo co do odsetek za okres od 9 stycznia 2010 r. do dnia wydania wyroku oraz powództwo wobec Miasta Stołecznego Warszawy. Ustalił, że nieruchomość położona przy ul B. i S., nr hip. /.../ o łącznej powierzchni 5270 m2 została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Współwłaściciele tej nieruchomości /.../ w dniu 22 czerwca 1948 r. wystąpili o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. W 1955 r. Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy odmówiło przyznania prawa własności czasowej do tego gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 18 września 2002 r. stwierdziło, że decyzja w tym zakresie została wydana z naruszeniem prawa, a następnie uchyliło decyzję z dnia 18 września 2002 r. i stwierdziło nieważność orzeczenia z 1955 r. Prezydent miasta stołecznego Warszawy decyzjami z dnia 22 września 2004 r. i z dnia 27 kwietnia 2005 r. odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych byłych współwłaścicieli nieruchomości z powodu zabudowy gruntu, wykorzystania go w części na drogę publiczną oraz oddania w użytkowanie wieczyste osobom trzecim. Samorządowe Kolegium odwoławcze w decyzji z dnia 15 października 2007 r. odmówiło przyznania powodom odszkodowania z uwagi na przedawnienie ich roszczeń. Sąd Okręgowy nie uwzględnił zarzutu przedawnienia mając na uwadze, że pozew został złożony w dniu 9 sierpnia 2006 r., a decyzja nadzorcza została wydana w dniu 30 września 2003 r. Nie upłynął zatem trzyletni okres przedawnienia określony w art. 160 § 6 k.p.a. Brak uprzedniego wniosku o wypłatę odszkodowania, złożonego postępowaniu administracyjnym, nie był przesłanką skuteczności roszczenia w postępowaniu sądowym i mógł być konwalidowany w trakcie postępowania. Wysokość szkody, której doznali powodowie na skutek wydania w 1955 r. wadliwej decyzji administracyjnej została ustalona na podstawie dowodu z opinii biegłego. Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji Skarbu Państwa- Wojewody wyrokiem z dnia 15 grudnia 2010 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił zaskarżony wyrok w części zasądzającej na rzecz powodów /.../ kwoty po 18272,28 zł i umorzył postępowanie w tym zakresie, oddalił apelację w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach procesu. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu pierwszej instancji. Stwierdził jednak, że Sąd Okręgowy częściowo wyszedł ponad zakres żądania i dopuścił się naruszenia art. 363 § 1 k.c., co uzasadniało zmianę zaskarżonego wyroku. Skarga kasacyjna Skarbu Państwa-Wojewody została oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego. Zarzucono w niej naruszenie art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 160 § 2, § 4, § 5 i § 6 k.p.c. oraz art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 160 § 2 i § 6 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części (oddalającej apelację i zawierającej rozstrzygnięcie o kosztach procesu) i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie powództwa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W sprawie było bezspornym, że podstawę odpowiedzialności strony pozwanej stanowił art. 160 k.p.a. Sąd Apelacyjny ocenił prawidłowo, że bieg terminu przedawnienia roszczeń powodów rozpoczął się po dniu, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem prawa będącej źródłem szkody powodów. Nie ulega też wątpliwości, że przed upływem terminu przedawnienia powodowie wnieśli do sądu pozew o zapłatę. Jest to czynność która powoduje przerwę biegu terminu przedawnienia. Skarżący podniósł zasadnie, że w sprawie miała jednak miejsce czasowa niedopuszczalność drogi sądowej wynikająca z brzmienia art. 160 § 4 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem wystąpienie na drogę sądową powinno być poprzedzone złożeniem wniosku o przyznanie odszkodowania i dopiero odmowa jego uwzględnienia w postępowania administracyjnym otwierała drogę sądową dla dochodzenia odszkodowania. Sąd Okręgowy nie odrzucił jednak pozwu o zasądzenie odszkodowania, a w trakcie postępowania powodom odmówiono wypłaty odszkodowania w postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji nie został uchylony skutek w postaci przerwy biegu przedawnienia związany z wniesieniem pozwu przed upływem terminu przedawnienia. Niezasadny był zatem zarzut naruszenia art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 160 § 2, § 4, § 5 i § 6 k.p.a. Nieuzasadniona była również ocena skarżącego, że czynność powodów dokonana na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2010 r., polegająca na zgłoszeniu żądania zasądzenia kwoty wyższej niż wskazana w pozwie, stanowiła przedmiotową zmianę żądania pozwu i Sąd Apelacyjny błędnie przyjął, iż przerwa biegu terminu przedawnienia nastąpiła również w stosunku do rozszerzonego powództwa. W związku z tym zarzutem należy podkreślić, że powodowie nie zmienili podstawy faktycznej swoich żądań. Od początku postępowania domagali się zasądzenia odszkodowania za bezprawne pozbawienie ich własności wskazanej w pozwie nieruchomości. Domaganie się przez nich zasądzenia kwoty wyższej niż wskazana początkowo w pozwie było związane z wyłącznie aktualizacją wyceny nieruchomości. Nie stanowiło to w istocie rozszerzenia powództwa, skoro art. 363 § 2 k.c. nakazuje aby wysokość odszkodowania została ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania. Z przyczyn wyżej wskazanych skarga kasacyjna była pozbawiona uzasadnionych podstaw i podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. jw