I CSK 2746/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Jacek Grela
8 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 8 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa W.P.
przeciwko I.N.
o ustanowienie rozdzielności majątkowej,
na skutek skargi kasacyjnej I.N.
od wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku
z 13 marca 2025 r., I 1 Ca 220/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od I.N. na rzecz W.P. 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł
kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
niniejszego orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 26 marca 2024 r. Sąd Rejonowy we Włocławku oddalił
powództwo W.P. przeciwko I.N. (wcześniej P.) o ustanowienie z dniem 14 czerwca
2011 r. rozdzielności majątkowej wynikającej z małżeństwa zawartego 10
października 1998 r.
Wyrokiem z 13 marca 2025 r. Sąd Okręgowy we Włocławku zmienił
zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustanowił z dniem 14 czerwca 2011 r.
I CSK 2746/25
2
pomiędzy powodem, a pozwaną rozdzielność majątkową powstałą z zawarcia
przez strony małżeństwa 10 października 1998 r.
W skardze kasacyjnej pozwana, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi do rozpoznania, wskazała na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989
§ 1 pkt 2 k.p.c.
Zdaniem skarżącej w sprawie występuje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki
skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).
Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach
kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,
nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa,
jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia
z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością
lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia
orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.
przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
Powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2
k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości,
określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne
mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy,
a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących
w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez
I CSK 2746/25
3
sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,
dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni
przepisu (zob. m.in. postanowienia SN: z 15 października 2002 r. II CZ 102/02; z 28
marca 2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07 i z 8 lipca 2008 r., I
CSK 111/08).
Analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej
zaskarżonym wyrokiem wystąpiła powołana przyczyna kasacyjna. Przepisy art. 52
§ 1 i 2 k.r.o. nieprzypadkowo posługują się niedookreślonymi pojęciami, takimi jak
„ważne powody” i „wyjątkowe wypadki”, pozostawiając sądowi luz interpretacyjny,
pozwalający dostosować rozstrzygnięcie do ogółu okoliczności konkretnej sprawy.
Powoduje to, że materia ta, z racji kazuistycznego charakteru, nie poddaje się
w zasadzie uogólnieniom. Problematyka ta była wielokrotnie poruszana
w judykaturze Sądu Najwyższego, w której podkreśla się, że do ustanowienia
rozdzielności majątkowej ze skutkiem wstecznym należy podchodzić z dużą
ostrożnością, powściągliwością i świadomością wyjątkowego charakteru takiego
rozwiązania (zob. np. postanowienia SN: z 18 grudnia 2019 r., I CSK 360/19 i z 22
grudnia 2020 r., III CSK 64/20). Występująca w art. 52 § 1 k.r.o. klauzula „ważnych
powodów” ma charakter elastyczny i pozostawia sądowi meriti szeroki margines
swobody, wymagający subiektywnej i zindywidualizowanej oceny w każdej sprawie.
Pytanie o prawidłowość aplikacji tych zasad w konkretnej sprawie nie stanowi o
wystąpieniu przesłanki przedsądu przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., a do
tego w istocie zmierzały przedstawione przez pozwaną w petitum wniosku
wątpliwości.
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,
odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności,
które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1
w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
[S.J.]
[SOP]
I CSK 2746/25
4
