I CSK 2729/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Kamil Zaradkiewicz
21 marca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 21 marca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D.T. i T.T.
przeciwko Bankowi S.A. w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku S.A. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 18 kwietnia 2024 r., I ACa 1393/23,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od Banku S.A. w W. na rzecz powodów D.T. i T.T.
kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
niniejszego postanowienia pozwanej do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 18 kwietnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie w sprawie
z powództwa D.T. i T.T. przeciwko Bankowi S.A. w W. o ustalenie i zapłatę, na
skautek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z 2 czerwca
2023 r., I C 1112/22, zmienił częściowo wyrok Sądu I instancji w punkcie II w ten
sposób, że zasądzoną w nim kwotę 9891,57 zł obniżył do kwoty 9661,51 zł i w
I CSK 2729/24
2
związku z tym oddalił powództwo co do kwoty 230,06 zł z ustawowymi odsetkami
za opóźnienie od 7 marca 2022 r. do dnia zapłaty (pkt I), oddalił apelację w
pozostałej części (pkt II), zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 8100 zł
tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się
orzeczenia w przedmiocie tych kosztów do dnia zapłaty (pkt III).
Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu II instancji, zaskarżając
to orzeczenie w części oddalającej apelację pozwanego, tj. co do punktu I a także
w zakresie punktu II i III oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w
zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II
instancji z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania
ze skargi kasacyjnej, o zasądzenie których od powodów na rzecz pozwanego
skarżący wniósł.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżąca wskazała, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, które
pozwany sformułował w formie następujących pytań:
1) czy w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia
1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz.
UE z 1993 r., L 95, s. 29; dalej jako: „dyrektywa 93/13”) warunek dotyczący
ustalenia ostatecznej kwoty kredytu po wypłacie transz kredytu uznać należy za
indywidualnie negocjowany wtedy, gdy przed zawarciem umowy kredytobiorca
samodzielnie zaproponował negocjację kursu walutowego, po którym przyznana
mu kwota kredytu w CHF przeliczona została na kwotę w PLN, zaś kurs ten został
uzgodniony przez strony już po zawarciu umowy?
Jeśli tak, to czy warunek taki uznać należy jako wyrażony prostym i zrozumiałym
językiem oraz jako określający relację ceny do usługi, a w związku z tym
podlegający wyłączeniu spod badania abuzywności na podstawie art. 4 ust. 2
dyrektywy 93/13?
2) czy w świetle art. 4 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 przy ocenie
związania stron umową w pozostałej części po wyłączeniu z niej klauzuli
przeliczeniowej uznanej za warunek nieuczciwy, ma znaczenie fakt, że umowa
I CSK 2729/24
3
przewidywała możliwość wypłaty i spłaty kredytu bezpośrednio w jego walucie
(walucie obcej)?
Powodowie złożyli odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanego, wnosząc
o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie
o oddalenie skargi oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna pozwanej nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem
kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd
Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią
instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN
z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz państwa jako dobra wspólnego
(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie
oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu
nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego
interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć
ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes
prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem
zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne wciąż uwagi w postanowieniu SN
z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana
w art. 3989 k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).
Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi
I CSK 2729/24
4
element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które
są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.
Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie
w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,
zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.
3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują
w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN
z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).
Skarżąca, uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania,
wskazała na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego zagadnienie
prawne powinno być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń,
a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(postanowienie SN z 20 maja 2021 r., II CSK 132/21).
Takie zagadnienie powinno zostać sformułowane wraz z przytoczeniem
argumentów prawnych, świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych (zob.
np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC
2002 r., nr 1, poz. 11; z 7 czerwca 2005 r., V CKN 3/05; z 16 marca 2007 r., III CSK
34/07). Konieczne jest też wskazanie argumentów przekonujących o istotności
zagadnienia (zob. postanowienie SN z 24 lipca 2007 r., IV CSK 207/07). Ponadto,
ma to być zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego
rozstrzygnięcie może przyczynić się do rozwoju prawa (postanowienia SN: z 10
maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z 11 stycznia 2002 r., III CKN
570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151; z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08).
Zagadnienia prawne sformułowane przez skarżącą nie spełniają powyższych
wymogów wynikających z orzecznictwa Sądu Najwyższego.
Odnosząc się do pierwszego zagadnienia należy wskazać, że jest ono
oparte na założeniu sprzecznym z ustalonym przez Sąd II instancji stanem
I CSK 2729/24
5
faktycznym. Sąd ten, przyjmując za własne ustalenia faktyczne poczynione przez
Sąd I instancji, ustalił, że powodowie nie mieli możliwości faktycznego
negocjowania kursu. Z uwagi na to, że powódka była pracownikiem kredytującego
banku została powodom przedstawiona propozycja kursu, którą mogli przyjąć lub
nie, a w konsekwencji wówczas uzyskać kredyt po przewalutowaniu zgodnie z
przyjętym przez pozwany bank regulaminem produktów kredytowych dla klientów
indywidualnych. Tymczasem, przedstawione zagadnienie prawne oparte jest na
założeniu, że kurs, po którym kwota kredytu wyrażona w CHF została przeliczona
na PLN, został wspólnie uzgodniony przez strony, co pozostaje w sprzeczności z
ustaleniami poczynionymi przez Sąd II instancji.
Odnosząc się natomiast do drugiego zagadnienia, problem przedstawiony
przez pozwaną został już rozstrzygnięty w orzecznictwie SN.
Sąd Najwyższy wyjaśnił bowiem, że samo zapewnienie kredytobiorcy
możliwości spłaty rat kredytu w walucie obcej nie uchyla abuzywności
postanowienia dotyczącego spłaty rat kredytu w walucie krajowej, w wysokości
zależnej od kursu waluty obcej określanego swobodnie przez bank (wyrok SN z 25
października 2023 r., II CSKP 820/23). W podobny sposób wypowiedział się
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazując, że włączenie do umowy
zawartej z konsumentem dwóch alternatywnych warunków dotyczących wykonania
tego samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden jest
nieuczciwy, a drugi zgodny z prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na
spekulowanie, że poprzez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument
wykona dane zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą
nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W związku z
tym taki mechanizm umowny może sam w sobie mieć nieuczciwy charakter (wyrok
TSUE z 21 września 2023 r., C-139/22, ECLI:EU:C:2023:692, pkt 55). Powyższy
pogląd wyrażony przez TSUE został przyjęty w orzecznictwie Sądu Najwyższego
(zob. np. wyroki SN: z 24 maja 2024 r.,II CSKP 1560/22; z 29 listopada 2023 r., II
CSKP 1460/22).
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
I CSK 2729/24
6
orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art.
39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).
[SOP]
[r.g.]
SSN Kamil Zaradkiewicz
