I CSK 2724/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
17 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku K.S.
z udziałem A.S., J.S., P.S., R.S., A.G., E.G., K.G. i Gminy K.
o rozgraniczenie,
na skutek skargi kasacyjnej K.S.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Siedlcach
z 27 lutego 2024 r., V Ca 605/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. orzeka, że każdy z uczestników postępowania kasacyjnego
ponosi koszty tego postępowania związane ze swoim udziałem w
sprawie.
UZASADNIENIE
1. Postanowieniem z 27 lutego 2024 r., Sąd Okręgowy w Siedlcach, w
sprawie z wniosku K.S. z udziałem A.S., J.S., P.S., R.S., A.G., E.G., K.G. i Gminy
K., o rozgraniczenie, na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu
Rejonowego w Węgrowie z 17 kwietnia 2023 r., oddalił apelację (pkt I) oraz orzekł o
kosztach postępowania (pkt II).
I CSK 2724/24
2
2. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiódł
wnioskodawca zaskarżając postanowienie w części, tj. w zakresie pkt I.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
I CSK 2724/24
3
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że
skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi powołana przesłanka z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
7. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w
judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8
października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,
przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej
„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter
tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP
2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
8. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej skarżący podnosił, że: „…Sąd
powinien w sposób wszechstronny przeanalizować całość zgromadzonego
materiału dowodowego, w kontekście zgłoszonego przez Wnioskodawcę zarzutu
zasiedzenia oraz ocenić Wnioskodawca (ewentualnie jego poprzednicy prawni)
spełnił przesłanki konieczne do zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu. Ocena
I CSK 2724/24
4
ta powinna zostać dokonana w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego.”
Skarżący polemizując z ustaleniami Sądów meriti, w rzeczywistości neguje
ustalenia faktyczne poczynione na etapie postępowania rozpoznawczego.
Tymczasem, pod pretekstem kwalifikowanego naruszenia prawa materialnego nie
można zmierzać do podważenia dokonanej w sprawie oceny dowodów (zob. np.
postanowienie SN z 9 sierpnia 2018 r., II PK 213/17). Wskazać trzeba, że zarzut
naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., w aktualnym stanie prawnym, nie może stanowić
skutecznej podstawy kasacyjnej. Jednak przedmiotowa skarga kasacyjna w
znacznej mierze faktycznie dotyczyła właśnie tego przepisu (zauważyć należy, że
został on bezpośrednio wymieniony w zarzutach skargi kasacyjnej) na co wskazuje
treść uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Skarżący
wskazuje bowiem: „Mimo istnienia licznych dowodów przemawiających za
zasadnością stanowiska Wnioskodawcy, potwierdzających spełnienie przesłanek
koniecznych do zasiedzenia działki […], Sąd II instancji utrzymał w mocy
rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w Węgrowie…”.
W ramach kontroli kasacyjnej Sąd Najwyższy nie kontroluje jednak samej
oceny dowodów, a jedynie jej legalność. Można bowiem zakwestionować sposób
zebrania materiału dowodowego z naruszeniem przepisów regulujących
postępowanie dowodowe; w takim wypadku obowiązkiem skarżącego jest
przytoczenie tych przepisów i wyjaśnienie, jaki wpływ na treść rozstrzygnięcia to
naruszenia miało. Zgodnie bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej
nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd
Najwyższy jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę
zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.). Właśnie w zakresie ustaleń
faktycznych Sąd Okręgowy wypowiedział się jasno i precyzyjnie, dokonując
jednocześnie oceny zarzutów podnoszonych w apelacji.
Zatem tak skonstruowany wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, skupiający się jedynie na ocenie materiału dowodowego, nie może
być uznany za prawidłowy, co powoduje, że skarga, w ramach przesłanki
określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania.
Na ten aspekt zwrócono również uwagę w odpowiedzi na skargę kasacyjną, a
I CSK 2724/24
5
przywoływanie wskazanych tam argumentów Sąd Najwyższy uznaje za zbędne w
tym miejscu.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c.
(R.N.)
[a.ł]
