I CSK 2671/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
24 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 24 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.F. i S.S.
przeciwko Bank w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 6 sierpnia 2024 r., VI ACa 440/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. obciąża pozwanego kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 29 listopada 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił,
że umowa o kredyt hipoteczny zawarta pomiędzy powodami M.F. i S.S. a
poprzednikiem prawnym pozwanego jest nieważna i zasądził od na rzecz powodów
M.F. i S.S. kwotę 68 668,90 zł oraz kwotę 16 800,36 CHF wraz z ustawowymi
odsetkami za opóźnienie od 21.07.2020 r. do dnia zapłaty z tym że spełnienie
świadczenia powinno nastąpić za jednoczesnym zaoferowaniem przez M.F. i S.S.
Bank w W. zapłaty kwoty 188 000 zł albo zabezpieczeniem roszczenia Bank w W.
I CSK 2671/25
2
o zapłatę tej kwoty, oddalił powództwo w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach
procesu.
2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny w Warszawie
wyrokiem z 6 sierpnia 2024 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił
powództwo co do ustawowych odsetek za opóźnienie od zasądzonych kwot
za okres od 21 lipca 2020 r. do 26 maja 2021r. oraz oddalił apelację w pozostałym
zakresie i rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego.
3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona
pozwana. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
4. Powodowie wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie
zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej
(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych,
nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający
rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg
pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.;
I CSK 2671/25
3
nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia
co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
jest wówczas usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
powoda nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie
spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 i k.p.c., uzasadniająca przyjęcie
skargi do rozpoznania.
7. Należy podkreślić, że problemy prawne przedstawione przez skarżącego
nie mają cech nowości wymaganej od istotnego zagadnienia prawnego
uzasadniającego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Kwestie te
były przedmiotem wielokrotnych wypowiedzi Sądu Najwyższego w orzeczeniach
wydanych, często w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych, nie tylko
na etapie wstępnej oceny. Wszystkie te zagadnienia zostały omówione
i rozstrzygnięte w orzecznictwie sądowym, które często zapadało już po wniesieniu
skargi kasacyjnej, ponieważ dotyczą one starszych spraw. W tzw. międzyczasie
ukształtowało się orzecznictwo dotyczące tych problemów i w świetle obecnych
orzeczeń, skarga jest nieaktualna, co uniemożliwia jej przyjęcie do rozpoznania.
Podobnie należy ocenić przytoczone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania wątpliwości co do wykładni przepisów prawa.
8. W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości
abuzywny charakter zawartych w umowach kredytu frankowego typowych klauzul
odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote
polskie i odwrotnie. Tego typu klauzule nie wskazują obiektywnych kryteriów
ustalania kursu waluty obcej, który jest jednostronnie ustalany przez bank,
co pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza
kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron
umowy kredytu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22,
wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 2023 r., II CSKP 1602/22, wyrok Sądu
Najwyższego z 14 lutego 2025 r., II CSKP 1545/22). Ocena niedozwolonego
charakteru postanowienia, jak i konsekwencje wynikające z jego eliminacji,
I CSK 2671/25
4
wymagają odniesienia do chwili zawarcia umowy (zob. uchwała składu siedmiu
sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17). Co do zasady
wyłączona jest też możliwość zastąpienie niedozwolonego postanowienia
umownego odnoszącego się do sposobu określania kursu waluty obcej (w umowie
kredytu indeksowanego czy denominowanego) innym sposobem określenia kursu
waluty obcej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 14 lutego 2025 r., II CSKP 1545/22,
wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2025, II CSKP 1277/24). Brak jest też
jakichkolwiek podstaw do rozdzielenia postanowień dotyczących przeliczania
waluty obcej na złote polskie i dokonywania ich odrębnej oceny prawnej (zob.
wyrok Sądu Najwyższego z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, wyrok Sądu
Najwyższego z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22).
9. Dodatkowo należy wskazać, że w aktualnym orzecznictwie Sądu
Najwyższego nie budzi wątpliwości możliwość uznania, że kredytobiorcom
przysługuje interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. Podkreśla się, że interes
prawny w żądaniu ustalenia istnienia albo nieistnienia stosunku prawnego powinien
być postrzegany elastycznie. Powyższy interes należy oceniać, uwzględniając cele,
którym służy sądowa ochrona prawna oraz przedmiotowe granice prawomocności
materialnej wyroku, wynikające z art. 365 w zw. z art. 366 k.p.c. (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, wyrok Sądu Najwyższego
z 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22). Należy wskazać, że umowa kredytu
hipotecznego zostaje zawarta na wiele lat, znaczna część płatności jeszcze nie jest
wymagalna w czasie bieżącego sporu. Ponadto, zgodnie z art. 365§1 k.p.c.
wynikający z wyroku stan związania ograniczony jest, co do zasady, tylko do
rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów.
Stąd też, nawet w przypadku zasądzenia na rzecz strony powodowej dochodzonej
przez nią kwoty, bez umieszczenia w sentencji stosownej wzmianki odnośnie do
ustalenia nieważności umowy, wiązać ją dalej będzie sporna umowa kredytu. Samo
rozstrzygnięcie w kwestii żądania zapłaty nie wiąże w kwestii oceny nieważności
umowy w kolejnych sprawach między stronami, zatem nie usuwa niepewności
prawnej w związku z zawarciem wadliwej umowy. W konsekwencji, wyrok
odnoszący się jedynie do roszczenia dotyczącego zapłaty nie kończy w definitywny
sposób powstałego między stronami sporu. Nie budzi wątpliwości, że kredytobiorca
I CSK 2671/25
5
może mieć interes prawny w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego
nawet jeśli przysługuje roszczenie o zapłatę (zob. wyrok Sądu Najwyższego
z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, wyrok Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2022 r.,
II CSKP 701/22, wyrok Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2022 r., II CSKP 616/22).
To stanowisko zostało potwierdzone w wyroku TSUE z 23 listopada 2023 r., C-
321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A., w którym Trybunał
Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że dyrektywa 93/13 sprzeciwia się
takiej wykładni przepisów krajowych, która negowałaby interes prawny jako
przesłankę powództwa zmierzającego do stwierdzenia bezskuteczności
nieuczciwego warunku umownego z tego tylko powodu, że konsumentowi może
przysługiwać powództwo o zwrot nienależnego świadczenia, lub gdy może się on
powołać na tę bezskuteczność podejmując obronę przed powództwem
zmierzającym do zasądzenia świadczenia opartego na takim warunku umownym.
10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
12. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108
§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
Krzysztof Grzesiowski
(Ł.W.)
[SOP]
