I CSK 2603/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
10 października 2025 r.
SSN Paweł Grzegorczyk
na posiedzeniu niejawnym 10 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.M.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej A.M.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 25 marca 2024 r., I AGa 250/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego powoda,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
I CSK 2603/24
2
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód A.M. powołał
się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, wynikającą z pominięcia przez Sąd
Apelacyjny
przy
ocenie
obowiązków
pozwanej
przepisów
art. 56 k.c. i art. 19 ust. 1 dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych
zmieniającej dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE
Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającej dyrektywę Rady 93/22/EWG
(Dz. Urz. UE L 145, s. 1; dalej - „dyrektywa 2004/39/WE”), a także z błędnego
zastosowania w sprawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z
dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz
zmieniającej dyrektywę 2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE (Dz. Urz. UE L 173, s.
349; dalej – „dyrektywa nr 2014/65/UE”) – w miejsce dyrektywy 2004/39/WE.
Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu
szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu
Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego
prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.
Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,
czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą
zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych
przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.
m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,
OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr
10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18)
Clou sporu stanowiła ocena, czy kwestionowane przez powoda transakcje
opcyjne, których realizacja skutkowała powstaniem po stronie pozwanej
wierzytelności wobec powoda, zostały ważnie zawarte z uwzględnieniem art. 58 § 2
i art. 3531 k.c., a jeśli tak, to czy pozwana powinna ponieść w związku z ich
realizacją odpowiedzialność odszkodowawczą. Oceniając tę kwestię, Sąd
I CSK 2603/24
3
Apelacyjny szeroko i wnikliwie wyjaśnił, dlaczego w jego ocenie okoliczności
sprawy nie stwarzały podstawy do przyjęcia, że sporne transakcje były dotknięte
wadą nieważności, a sposób ich wykonywania nie uzasadniał odpowiedzialności
odszkodowawczej pozwanej. Z zaakceptowanych przez Sąd Apelacyjny ustaleń
wynikało w szczególności, że pozwana przeprowadziła wobec powoda tzw. test
adekwatności, a jego wynik wskazywał, iż instrumenty finansowe wyszczególnione
w formularzu nie są odpowiednie dla powoda; powód został także ostrzeżony, że
instrumenty, które zgodnie z oceną pozwanej nie są odpowiednie, niosą w sobie
zbyt duże ryzyko wobec zadeklarowanego przez niego doświadczenia i wiedzy.
Idąc tym torem, Sąd Apelacyjny stwierdził, że pozwana w sposób przejrzysty
informowała o braku przygotowania powoda do transakcji, jak i możliwości straty, a
powód, zawierając transakcje opcyjne, musiał mieć świadomość, iż nie są one
odpowiednie i implikują ryzyko. Sąd ustalił również, zwracając uwagę na
szczególny obowiązek informacyjny po stronie banku, że powód został
poinformowany o ryzyku, a transakcja odpowiadała jej gospodarczemu celowi w
postaci zabezpieczenia przed wzrostem kursu USD.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego, w zbliżonym kontekście, zauważono,
że umowa opcji walutowej nie chroni kontrahenta banku przed poniesieniem
jakiegokolwiek uszczerbku wynikającego ze zmiany kursu waluty (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 9 listopada 2012 r., IV CSK 284/12, OSNC 2013, nr 6, poz.
77). Wskazano też, że nieważności transakcji opcyjnych nie może uzasadniać
samo akcentowanie oczywistej przewagi banku jako kontrahenta, a
nierównomierne rozłożenie ryzyka osiągnięcia korzyści i wysokości świadczeń
obciążających tylko jedną lub obie strony umowy nie oznacza per se, że umowa
opcji walutowej narusza zasady słuszności kontraktowej i z tej przyczyny jest
nieważna na podstawie art. 58 § 2 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19
września 2013 r., I CSK 651/12, OSNC 2014, nr 7-8, poz. 76).
Podzielając te poglądy, należało uznać, że argumentacja wniosku nie
pozwalała przyjąć, iżby zreferowane skrótowo tylko stanowisko Sądu Apelacyjnego,
w kontekście powołanego orzecznictwa i w zestawieniu z motywami wniosku,
mogło być uznane za jednoznacznie wadliwe, w stopniu widocznym już prima vista.
O jego rażącej wadliwości nie przekonywało odwołanie we wniosku do art. 56 k.c.,
I CSK 2603/24
4
jak również do art. 19 dyrektywy 2004/39/WE, a tym bardziej błędne przywołanie
przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dyrektywy nr 2014/65/UE,
podczas gdy, zdaniem powoda, w sprawie miała zastosowanie wcześniejsza
dyrektywa unijna regulująca tę materię. Z motywów zaskarżonego wyroku nie
wynikało ponadto, że Sąd Apelacyjny zaprzeczył, jakoby na pozwanej spoczywała
powinność działania zgodnie z najlepszym interesem klienta. Wskazał natomiast,
że powód był właściwie poinformowany o ryzyku wiążącym się z transakcją, a
przywołana w tej mierze argumentacja Sądu nie mogła być oceniona jako
niezasadna w stopniu elementarnym i oczywistym, czego wymaga przyczyna
kasacyjna określona w art. 3983 § 1 pkt 4 k.p.c.
Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,
art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
(K.G.)
[SOP]
