I CSK 2580/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
24 września 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 24 września 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa T.J.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 3 kwietnia 2024 r., I ACa 1424/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. obciąża pozwaną kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 23 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie ustalił, że bliżej
określona umowa kredytu zawarta 17 grudnia 2007 r. pomiędzy powodem T.J. a
Bankiem1
spółką
akcyjną
w
W.
– poprzednikiem prawym pozwanego Bank spółki akcyjnej w W. – jest nieważna
(pkt I); zasądził od pozwanego na rzecz powoda 123.956,02 CHF wraz z bliżej
określonymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie (pkt II); oddalił powództwo w
I CSK 2580/24
2
pozostałym zakresie (pkt III); umorzył powództwo w zakresie żądania zapłaty kwoty
200 zł (pkt IV) oraz rozstrzygnął o kosztach procesu (pkt V).
2. Na skutek apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem
z 3 kwietnia 2024 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził
od pozwanego na rzecz powoda 121.799,40 CHF wraz z bliżej określonymi
ustawowymi odsetkami za opóźnienie i oddalił powództwo o zapłatę 2.156,62 CHF
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 marca 2022 r. (pkt 1); oddalił
apelację w pozostałym zakresie (pkt 2) oraz orzekł o kosztach postępowania
zażaleniowego i apelacyjnego (pkt 3 i 4).
3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się
na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarżący stwierdził, że
w sprawie występują następujące istotne zagadnienia prawne:
a) czy w sytuacji, w której w umowie kredytu powiązanego z walutą obcą,
postanowienia dotyczące zastosowania przeliczeń walutowych (stosowania kursów
wymiany i bankowej tabeli kursów walut) mają charakter fakultatywny, a umowa
przewiduje jako zasadę spłatę kredytu bezpośrednio w walucie kredytu (CHF),
to czy umowę tego rodzaju kwalifikować można jako umowę kredytu walutowego?
b) czy w świetle art. 4 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 przy ocenie
nieuczciwego charakteru warunku umownego, zgodnie z którym wypłata kredytu
wyrażonego w CHF może nastąpić w walucie PLN po przeliczeniu kursami
z bankowej Tabeli Kursów Walut - jeśli kredytobiorca jednocześnie miał
pozostawioną możliwość żądania wypłaty kredytu w jego walucie (walucie obcej) –
ma znaczenie dla oceny, czy zaistniała rażąca nierównowaga praw i obowiązków
na niekorzyść konsumenta?
4. Powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej, a także o zasądzenie od strony
pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 2580/24
3
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob.
postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie
zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie
sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji
tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach
której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap
postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś
merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej
z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
strony pozwanej nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że
w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uzasadniająca
przyjęcie sprawy do rozpoznania. Wypada też zwrócić uwagę, że pierwsze
z zagadnień prawnych zostało sformułowane nieprawidłowo, gdyż skarżący
nie wskazał przepisów, na gruncie których zagadnienie to powstaje.
7. Głównym założeniem uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania jest teza, jakoby przedmiotem umowy kredytu zawartej przez strony
postępowania nie był ani kredyt denominowany ani indeksowany, lecz kredyt
walutowy. W ocenie Sądu Najwyższego stanowisko skarżącego jest niezasadne,
ponieważ zgodnie z postanowieniami umowy kredytu kwota kredytu została
I CSK 2580/24
4
wprawdzie podana w walucie CHF, jednocześnie natomiast wskazano,
że uruchomienie kredytu nastąpi w pieniądzu polskim. Trafnie w związku z tym
sądy meritii uznały, że zawarta przez strony umowa była umową kredytu
denominowanego do waluty obcej. Powód nie miał w praktyce możliwości wyboru
waluty w jakiej nastąpi wypłata kredytu. Ponadto, zgodnie z ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawą zaskarżonego wyroku, którymi Sąd Najwyższy jest
związany, powód potrzebował środków w PLN na zakup nieruchomości, którą miał
nabyć za walutę PLN a nie CHF. Okoliczność, że powód od samego początku mógł
spłacać kredyt w walucie CHF nie powoduje, że zaciągnięty przez niego kredyt był
kredytem walutowym, skoro powód mógł również dokonywać spłat w walucie PLN
i z tej możliwości na początku korzystał.
8. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już także, że samo
zapewnienie kredytobiorcy możliwości spłaty rat kredytu w walucie obcej nie uchyla
abuzywności postanowienia dotyczącego spłaty rat kredytu w walucie krajowej,
w wysokości zależnej od kursu waluty obcej określanego swobodnie przez bank
(zob. wyrok SN z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23). W podobny sposób
wypowiedział się TSUE wskazując, że włączenie do umowy zawartej
z konsumentem dwóch alternatywnych warunków dotyczących wykonania tego
samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy,
a drugi zgodny z prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na spekulowanie,
że poprzez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona dane
zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw
i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W związku z tym taki mechanizm
umowny może sam w sobie mieć nieuczciwy charakter (zob. wyrok TSUE
z 21 września 2023 r., C-139/22, ECLI:EU:C:2023:692, pkt 55).
9. Także drugie zagadnienie, związane ściśle z pierwszym, opiera się
na założeniu, które nie znajduje uzasadnienia w niniejszej sprawie, a mianowicie
o przysługiwaniu powodowi możliwości żądania wypłaty kredytu w walucie CHF.
Jak bowiem wynika z zawartej przez strony umowy (co także ustaliły sądy meriti),
powód nie miał w praktyce możliwości wyboru waluty w jakiej nastąpi wypłata
kredytu. Zagadnienie zostało zatem sformułowane w oderwaniu od realiów sprawy.
Niezależnie od tego należy zauważyć, że w świetle orzecznictwa Trybunału
I CSK 2580/24
5
Sprawiedliwości Unii Europejskiej ze znaczącą nierównowagą kontraktową ze
szkodą dla konsumenta mamy do czynienia w przypadku nałożenia na niego
nieograniczonego ryzyka kursowego (zob. np. wyrok z 10 czerwca 2021 r.
w sprawach od C-776/19 do C-782/19). Skutek w postaci ponoszenia
nieograniczonego ryzyka kursowego przez kredytobiorcę powoduje znaczną
nierówność praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Jak przy tym
zwraca uwagę Sąd Najwyższy, gdyby kredytujący bank zamierzał w wystarczający
sposób poinformować kredytobiorcę będącego osobą fizyczną – konsumentem
o niebezpieczeństwach wynikających z kredytu powiązanego z kursem waluty
obcej, to nie proponowałby w ogóle zawierania takich umów kredytowych, zdając
sobie sprawę jako profesjonalista, że umowa taka może zostać łatwo oceniona jako
nieuczciwa (zob. wyroki SN z 29 października 2019 r., IV CSK 309/18
i z 15 listopada 2024 r., II CSKP 1120/23).
10. Tożsame bądź bardzo zbliżone problemy, jak sformułowane przez
skarżącego w niniejszej sprawie, były już kilkakrotnie przedmiotem wypowiedzi
Sądu Najwyższego w ramach tzw. przedsądu; zob. np. postanowienia: z 23 lutego
2024 r., II CSKP 1399/22; z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1109/23; z 20 grudnia
2024 r., I CSK 2741/23; z 24 stycznia 2025 r., I CSK 41/24; z 21 marca 2025 r.,
I CSK 2729/24, do których szczegółowych uzasadnień wypada odesłać w celu
uniknięcia zbędnych powtórzeń.
11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
12. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
13. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108
§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
(G.N.-J.)
[SOP]
I CSK 2580/24
6
