I CSK 2570/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Łochowski
20 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 20 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.R. i B.R.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 8 kwietnia 2025 r., I ACa 3215/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz M.R. i B.R.
po 1350 złotych kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami
w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia
Bankowi spółce akcyjnej w W. do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Łodzi z 8 kwietnia 2025 r., zaskarżając ten wyrok w części,
wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonym zakresie, jak również o uchylenie
w zaskarżonym zakresie wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 17 lipca 2023 r.
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie
zaskarżonego wyroku w części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
I CSK 2570/25
2
ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części i orzeczenie co do istoty
sprawy przez zmianę wyroku Sądu pierwszej instancji w zaskarżonej części,
uwzględnienie apelacji pozwanego i oddalenie powództwa.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący powołał się na występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne: Czy
w przypadku stwierdzenia upadku umowy kredytu indeksowanego
(waloryzowanego) do waluty obcej, w związku z obecnością w tej umowie klauzul
uznanych za bezskuteczne, jako postanowienie niedozwolone w rozumieniu art.
3851 § 1 i 2 k.c. (abuzywne), sąd rozpoznając powództwo o zapłatę, ma obowiązek
badania rzeczywistego poziomu wzbogacenia po stronie pozwanej, kosztem strony
powodowej – poprzez porównanie wysokości świadczeń spełnionych przez każdą
ze stron w wykonaniu upadłej umowy i zaliczenie świadczeń uiszczanych przez
jedną ze stron w toku wykonania upadłej umowy (tę, która świadczyła mniej) na
poczet wierzytelności drugiej strony (tej, która świadczyła więcej) – oraz
stwierdzenia, że ewentualne wzbogacenie odpowiada jedynie wartości nadwyżki
świadczeń jednej strony ponad świadczenia drugiej strony (pogląd kwalifikowany
w orzecznictwie i doktrynie jako jeden z wariantów tzw. „teoria salda”, ewentualnie
określany jako trzecia koncepcja, inna niż teoria dwóch kondykcji i teoria salda)?
Ponadto skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów, tj. art. 405 w zw. z 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady
93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków
w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”).
W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede
wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie
I CSK 2570/25
3
SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być przedstawione
w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie
uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji
i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia SN: z 15 października 2002 r.,
III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP
119/08).
Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)
wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,
jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta
polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub
istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią
prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (zob. np. postanowienia SN: z 15
października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca
2018 r., IV CSK 56/18).
W zakresie zarówno istotnego zagadnienia prawnego poruszonego
w skardze, jak i wykładni art. 405 w zw. z 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1
dyrektywy 93/13 należy wskazać, że jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie
wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił
kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat
kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na
rzecz każdej ze stron (uchwała składu całej Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r.,
III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118). Sąd Najwyższy przypomina, że
według art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała
składu całej izby, z chwilą jej podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza,
I CSK 2570/25
4
że wiąże inne składy Sądu Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie
Najwyższym).
Powyższego nie zmienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, na który powołuje się skarżący,
w którym wskazano, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten
sposób, iż stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym
w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do
nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu
całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych
przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty
kwoty. Wyrok ten odnosi się bowiem do żądań przedsiębiorcy (banku), a nie
konsumenta.
Należy podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z 5
września 2025 r., II CSKP 550/24, że wydanie przez Trybunał Sprawiedliwości Unii
Europejskiej wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie mogło mieć
bezpośredniego wpływu na związanie Sądu Najwyższego uchwaloną zasadą
prawną. Dokonana przez Trybunał wykładnia przepisów dyrektywy ma to
znaczenie, że przy stosowaniu przepisów prawa polskiego sąd jest zobowiązany
tak je interpretować, aby osiągnąć zgodność z dyrektywą w rozumieniu, jakie
prezentuje Trybunał. Obowiązek ten jest jednak ograniczony przez ogólne zasady
wykładni prawa i nie może służyć za podstawę dla dokonywania wykładni prawa
krajowego contra legem. Nie zaistniała przy tym, potrzeba rozważenia zasadności
odstąpienia od uchwalonej przez skład całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego 25
kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zasady prawnej, gdyż zastosowanie teorii dwóch
kondykcji na korzyść konsumenta nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy
93/13, przy uwzględnieniu jego interpretacji przyjętej w wyroku z 19 czerwca
2025 r., C-396/24, Lubreczlik.
Ponadto, konsekwencje przyjęcia w okolicznościach sprawy teorii dwóch
kondykcji są zgodne z wolą konsumenta i dla niego korzystne. Nie sposób nie
zauważyć, że odmiennie kształtowała się sytuacja procesowa w sprawie, która była
podstawą do wydania powyższego wyroku Trybunału. Z tego względu stanowisko
I CSK 2570/25
5
zajęte w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie może być
rozciągane na każdy spór między konsumentem a bankiem powstały na tle umowy
kredytu. W istocie jego znaczenie jest ograniczone jedynie do specyficznej sytuacji,
w której bank dochodzi od konsumenta roszczeń spełnionych na podstawie
nieważnej umowy kredytu.
Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a stosownie do art. 98 § 1, 11 i 3 w zw.
z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.
(D.Z.)
[SOP]
