I CSK 2561/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Mariusz Łodko
14 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 14 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.M. i K.M.
przeciwko Syndykowi masy upadłości Banku spółce akcyjnej w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku częściowego Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 27 lutego 2024 r., I ACa 1981/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Pozwany syndyk masy upadłości Banku spółki akcyjnej w upadłości w W.
wniósł skargę kasacyjną od wyroku częściowego Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 27 lutego 2024 r. Wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania uzasadnił wystąpieniem
istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), które ujął w pytaniu: czy
postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku
prawnego z umowy kredytu waloryzowanego (indeksowanego albo
denominowanego) do waluty obcej, wytoczone przeciwko upadłemu bankowi
(kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy
upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo
upadłościowe (dale: „pr.up.”) i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie art.
174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145
I CSK 2561/24
2
ust. 1 pr.up. do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście
wierzytelności lub, odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście i
wyczerpania trybu określonego ustawą?
Skarżący wskazał też na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art.
3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj. art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art.
145 ust. 1 pr.up. oraz art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145
ust. 1 pr.up.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie A.M. i K.M. wnieśli o wydanie
postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. to
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Powołując się na tę przyczynę kasacyjną
skarżący powinien przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu
wykazania, że zagadnienie jest istotne, wywołuje poważne wątpliwości
interpretacyjne, nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo
dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany i jego rozstrzygnięcie ma znaczenie
dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (zob. m.in. postanowienia SN: z 23
sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).
Sąd Najwyższy w uchwale z 19 września 2024 r., III CZP 5/24 (OSNC 2025,
nr 4, poz. 42), wyjaśnił, że postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy
będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy
kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania
ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do
masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 pr.up., a tym samym może być
podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka. Nie zmienia tego fakt,
że kwestia oceny istnienia stosunku prawnego będzie dokonana samodzielnie w
postępowaniu sądowym – jako materialnoprawna przesłanka zasadności
powództwa o ustalenie – oraz w postępowaniu upadłościowym – w ramach oceny,
I CSK 2561/24
3
czy zgłaszana wierzytelność z tytułu nienależnego świadczenia powinna być
umieszczona na liście wierzytelności. Z tym jednak zastrzeżeniem, że
merytoryczne orzeczenie sądu cywilnego, po jego uprawomocnieniu się, wiązałoby
następczo organy postępowania upadłościowego (art. 365 § 1 k.p.c.). Sąd
Najwyższy wskazał też, że postępowanie upadłościowe, którego istotnym
elementem jest sporządzenie listy wierzytelności zaspokajanych z masy upadłości,
zasadniczo nie stwarza zainteresowanym możliwości dochodzenia roszczenia
procesowego o ustalenie istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego.
Natomiast kwestia wykazania przez powodów istnienia interesu prawnego w
żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego, w przypadku zgłoszenia
wierzytelności z tytułu nienależnego świadczenia na listę w postępowaniu
upadłościowym, podlega ocenie in casu w rozpoznawanej sprawie. Sąd meriti
natomiast dostatecznie wyjaśnił wykazanie przez powodów interesu prawnego
dążeniem do wykazania dalszych kwestii związanych z potrzebą ustabilizowania
sytuacji prawnej stron, wynikającej z obowiązku zapłaty dalszych rat z umowy
kredytu.
W związku z tym, że powołane przez skarżącego wątpliwości interpretacyjne
zostały już dostatecznie rozstrzygnięte, nie występuje już interes publiczny,
uzasadniający przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Skarga kasacyjna nie spełnia również wymogów z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Przyczyna kasacyjna uzasadniona potrzebą wykładni przepisów prawa, ma na celu
analizę konkretnych przepisów prawa i do tego się ogranicza. Nie może polegać na
jednoczesnej wykładni kilku przepisów – czego oczekuje skarżący – i poszukiwaniu
na tej podstawie określonej normy prawnej, która mogła albo nie mogła zostać
zastosowana w zindywidualizowanej sprawie objętej skargą kasacyjną (zob.
postanowienie SN z 13 stycznia 2022 r., I CSK 1467/22). Skarżący mimo
wskazania kilku przepisów, które w jego ocenie, wymagają wykładni, powinien
również sporządzić odrębne uzasadnienie dla każdego z nich. Wykładnia
wskazanych przez skarżącego przepisów odpowiada również zakresowi
przedstawionego zagadnienia prawnego, do którego Sąd Najwyższy odniósł się w
wyżej.
I CSK 2561/24
4
Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również
okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu,
w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Biorąc pod uwagę, że przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną był wyrok
częściowy, rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego nastąpi
w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie (art. 108 § 1 k.p.c.).
Mariusz Łodko
[wr]
[SOP]
