I CSK 2557/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Monika Koba
29 sierpnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 29 sierpnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.B.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z 22 lutego 2023 r., I ACa 916/21,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5417 (pięć
tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia pozwanemu odpisu niniejszego postanowienia do
dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 25 czerwca 2021 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu ustalił, że
umowa o kredyt hipoteczny zawarta 27 lutego 2007 r. pomiędzy pozwanym
Bankiem spółką akcyjną w W. a powodem A.B. jest nieważna (pkt 1); zasądził od
pozwanego na rzecz powoda: (a) kwotę 186 517,96 zł wraz z ustawowymi
I CSK 2557/24
2
odsetkami za opóźnienie od 27 listopada 2020 r. do dnia zapłaty; (b) kwotę 45
281,34 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 27 listopada 2020 r.
do dnia zapłaty (pkt 2); a w pozostałej części oddalił powództwo (pkt 3) i orzekł o
kosztach procesu (pkt 4).
Wyrokiem z 22 lutego 2023 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu – orzekając na
skutek apelacji pozwanego - zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 2. w ten sposób,
że zasądził od pozwanego na rzecz powoda: (a) kwotę 186 517,96 zł wraz
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 27 listopada 2020 r. do 7 października
2021 r.; (b) kwotę 45 281,34 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od
27 listopada 2020 r. do 7 października 2021 r.; za równoczesnym zaoferowaniem
przez powoda na rzecz pozwanego kwoty 468 000 zł albo zabezpieczeniem
roszczenia o jego zwrot, oddalając powództwo o zapłatę odsetek ustawowych za
opóźnienie po dniu 7 października 2021 r.; oddalił apelację w pozostałym zakresie
i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego.
Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na przesłankę
z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Zdaniem skarżącego istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie: tj. art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego
w zw. z art. 3531 k.c. w zakresie uznania, że łącząca strony umowa jest nieważna,
w oparciu o założenie, że zakwestionowane przez powoda postanowienia umowne
pozostają sprzeczne z art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego, zasadą określoności
świadczenia i nieuwzględnienia istotnych przedmiotowo elementów, bowiem Sąd
Apelacyjny uznał za trafną konstatację Sądu pierwszej instancji, że kwestionowane
przez stronę powodową postanowienia umowy odsyłające do tabeli kursów walut
bez jednoczesnego wskazania sposobu ustalania tego kursu, nie określały
precyzyjnie rzeczywistej wysokości udzielonego kredytu po przeliczeniu do waluty
obcej, a w związku z tym powód w oparciu o kwestionowane postanowienia nie był
w stanie określić wysokości własnego zobowiązania.
Powód w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia jej do
rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
I CSK 2557/24
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego
rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej
doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi
swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi
nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd
Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej
okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne
i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być
osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze
publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej
pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją
sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania
prawa w każdej indywidualnej sprawie.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że
określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się
wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez
skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Nie istnieje przy tym
potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko
w kwestii wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych
orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego
poglądu (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z 17 marca 2015 r., I PK
4/15, niepubl.; z 23 kwietnia 2015 r., I CSK 691/14, niepubl.; i z 12 grudnia 2008 r.,
II PK 220/08, niepubl.).
I CSK 2557/24
4
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia tych
wymagań, problematyka, na którą wskazuje skarżący, była bowiem wielokrotnie
przedmiotem wypowiedzi w nowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego –
w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych - a pozwany przekonująco
nie wykazał, by istniała potrzeba ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym
przedmiocie.
Nie budzi bowiem wątpliwości, że wykładnia art. 69 ust. 1 i 2 Prawa
bankowego w zw. z art. 3531 k.c. musi uwzględniać szczególną regulację prawną
zawartą w art. 3851 i nast. k.c., która wprowadza mechanizm wzmocnionej
względem zasad ogólnych kontroli postanowień umów zawartych przez
przedsiębiorcę z konsumentami. Nie oznacza to jednak, że skutkiem stwierdzenia
abuzywności postanowienia umownego nie może być nieważność obejmującej je
umowy (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22
i z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 50).
Wątpliwości nie budzi także kwestia dopuszczalności zawarcia umowy
kredytu indeksowanego (denominowanego) do waluty obcej. W orzecznictwie Sądu
Najwyższego stwierdzono bowiem, że tego rodzaju umowa mieści się w konstrukcji
ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant, odmienną
natomiast kwestią jest, że może zawierać klauzule abuzywne (zob. m.in. wyrok
Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz.
20 i orzecznictwo powołane w jego uzasadnieniu).
Przyjęcia skargi do rozpoznania nie uzasadniają wątpliwości orzecznicze
dotyczące w istocie sankcji związanej z wystąpieniem w umowie kredytowej klauzul
niedozwolonych (art. 3851 § 1 k.c.) W orzecznictwie Sądu Najwyższego
wyjaśniono, że odpowiada ona bezskuteczności zawieszonej, co oznacza, że
czynność nie wywołuje skutków prawnych aż do ewentualnego złożenia przez
konsumenta oświadczenia woli związania postanowieniem umownym, co
spowoduje, że uzyska ono pełną skuteczność ex tunc. Sankcja ta przypomina
sankcję nieważności bezwzględnej jednak konsument może swym oświadczeniem
doprowadzić do związania umową. Szczególna sankcja mająca niwelować
niekorzystne skutki dotyczące klauzul abuzywnych, ma w zakresie swojego
zastosowania, pierwszeństwo względem przepisów regulujących naruszenia
I CSK 2557/24
5
ograniczeń swobody umów wynikających z właściwości (natury) stosunku
prawnego (art. 3531 k.c.) czy zasad współżycia społecznego ( art. 58 § 2 k.c.). Do
niedozwolonych postanowień umownych nie ma zatem zastosowania art. 58 § 3
k.c., a przepisy dotyczące skutków zawarcia w umowie klauzul abuzywnych mają
charakter szczególny względem art. 58 § 1 i 2 k.c. (zob. m.in. uchwała Sądu
Najwyższego – zasada prawna - z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9,
poz. 56 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18).
O istnieniu w tym zakresie istotnej wątpliwości wykładniczej nie był
przekonany sam skarżący, skoro w tym samym zakresie odwoływał się do
oczywistego naruszenia przez Sąd Apelacyjny prawa z uwagi na stwierdzenie
nieważności umowy na podstawie art. 69 ust. 1 i 2 p.b. w zw. z art. 3531 k.c. Nie
ulega natomiast wątpliwości, że ta sama kwestia nie może stanowić źródła
zagadnienia o problemowym i niejasnym charakterze i zarazem podstawę
ewidentnej zasadności skargi kasacyjnej, możliwej do stwierdzenia, bez
prowadzenia bardziej złożonych rozumowań.
Ubocznie dostrzeżenia wymaga, że analiza uzasadnienia zaskarżonego
wyroku prowadzi do wniosku, że Sąd Apelacyjny jako główną przyczynę
stwierdzenia nieważności umowy kredytu łączącej strony przyjął występowanie
w niej klauzul abuzywnych, po wyeliminowaniu których, niemożliwe stało się jej
dalsze wykonywanie.
Z tych względów - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. - Sąd Najwyższy
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 3, art. 98 § 11 k.p.c., art. 99 w zw. z art. 391 § 1 i w zw. z art. 39821 k.p.c.,
a także § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
(tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935, ze zm.).
[A.T.]
[SOP]
I CSK 2557/24
6
