I CSK 2507/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Krajewski
25 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
przeciwko Instytutowi […] Polskiej Akademii Nauk w P.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z 8 lutego 2024 r., X Ga 963/23,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
na rzecz Instytutu […] Polskiej Akademii Nauk w P. 4050 zł
zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.
(E.M.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 8 lutego 2024 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu zmienił wyrok Sądu
Rejonowego Poznań-Stare Miasto w Poznaniu z 31 sierpnia 2023 r. w ten sposób,
że oddalił powództwo o zapłatę 74 347 zł z odsetkami za opóźnienie oraz obciążył
powoda kosztami postępowania pierwszoinstancyjnego, a także rozstrzygnął
o kosztach postępowania drugoinstancyjnego.
I CSK 2507/24
2
Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego,
zaskarżając ten wyrok w całości. Skarżąca wskazała, że w sprawie istnieje potrzeba
wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów
(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) na tle odróżnienia umowy o roboty budowlane i umowy
o dzieło. Ponadto skarżąca powołała się na występowanie w sprawie istotnego
zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), w ramach którego pyta, czy
przepisy zawarte w innych aktach prawnych, takich jak Prawo zamówień
publicznych, zawierające definicję robót budowlanych bądź umowy
o podwykonawstwo służą wykładni art. 647 k.c. normującego umowę o roboty
budowlane. Skarżąca wskazała także, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), gdyż Sąd Okręgowy naruszył art. 647 k.c.,
uznając, iż umowa, której przedmiotem jest wykonanie prac zmierzających do
realizacji całego projektu inwestycyjnego – tj. wykonania robót budowlanych
w formule „zaprojektuj i wybuduj” w zakresie modernizacji budynku – nie jest
umową o roboty budowlane, a jest umową o dzieło. Zdaniem skarżącej Sąd
naruszył również art. 45811 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi
nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest
ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu
dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje,
a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej
sprawie.
I CSK 2507/24
3
Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z art.
3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi
wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, podania, na czym polegają
wątpliwości związane z rozumieniem przepisu oraz przedstawienia argumentacji
przemawiającej za tym, że mają one rzeczywisty i poważny charakter, nie należą
zaś do zwykłych wątpliwości związanych z procesem stosowania prawa.
Wymagane jest także wykazanie, że treść i znaczenie przepisu nie zostały
dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba
zmiany ich dotychczasowej wykładni (zob. m.in. postanowienie SN z 21 listopada
2023 r., I CSK 4931/22, i z 28 lutego 2025 r., I CSK 232/25).
Skarżąca nie wykazała, że w sprawie występuje konieczność dokonania
wykładni art. 647 k.c. Wypowiedzi orzecznictwa, w tym Sądu Najwyższego,
odnoszących się do odróżnienia umowy o roboty budowlane od umowy o dzieło jest
bardzo wiele. Wskazywane są różne kryteria służące takiemu wyróżnieniu (np.
rozmiar realizowanego przedsięwzięcia, jego ocena stosownie do wymogów prawa
budowlanego), przy czym w konkretnych przypadkach oceniane są wszystkie cechy
charakterystyczne świadczenia i trudno byłoby o wskazanie takiej jego konkretnej
właściwości, której wystąpienie lub brak w każdym wypadku przesądzi w sposób
stanowczy o kwalifikacji umowy. Prowadzi to do wniosku, że kwalifikacja ta jest
zawsze uzależniona od okoliczności konkretnej sprawy i w pewnym zakresie zależy
od swobody decyzyjnej sądu. W związku z tym wypowiedź Sądu Najwyższego
w tym zakresie nie mogłaby mieć znaczenia ogólnego, a z konieczności odnosiłaby
się tylko do okoliczności konkretnej sprawy. Powoduje to, że nie zostałby
zrealizowany wskazany wyżej cel skargi kasacyjnej.
Z kolei powołanie się na istotne zagadnienie prawne wymaga sformułowania
problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz znaczenie
dla rozwoju prawa, co oznacza także znaczenie dla rozstrzygnięcia potencjalnych
innych spraw. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa
i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną
sprawą (zob. m.in. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10
kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia
2015 r., V CSK 547/14, i z 6 lutego 2026 r., I CSK 719/25).
I CSK 2507/24
4
Zagadnienie prawne sformułowane przez skarżącą nie spełnia tych
przesłanek. Skarżąca nie wykazała, jakie znaczenie miałaby odpowiedź na tak
postawione pytanie dla jej sprawy. Nie wskazała, w jaki sposób zastosowanie
przywołanych przez skarżącą przepisów Prawa zamówień publicznych,
zawierających m.in. definicję robót budowlanych, mogłoby wpłynąć na decyzję
Sądu drugiej instancji w zakresie kwalifikacji zawartej przez powódkę i pozwanego
umowy jako umowy o roboty budowlane, a nie jako umowy o dzieło.
Wskazana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka zachodzi wówczas, gdy
zasadność zarzutów podniesionych w skardze jest dostrzegalna prima facie, bez
głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa
materialnego albo procesowego o charakterze elementarnym, polegających
w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście
sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie
oraz nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie
na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie
faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno
konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca
racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Jedynie w takim
wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji
w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że
usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że
może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka
zaskarżenia (zob. postanowienia SN: z 29 listopada 2022 r., I CSK 4912/22; z 30
listopada 2022 r., I CSK 2735/22; z 20 października 2023 r., I CSK 1612/23; z 26
października 2023 r., I CSK 76/23, i z 31 października 2023 r., I CSK 4805/22).
Zobowiązanie powódki z umowy łączącej ją z pozwanym polegało na
wykonaniu systemu zarządzania energią stanowiącego element termomodernizacji
budynku. Sąd drugiej instancji uznał umowę za umowę o dzieło po ustaleniu treści
zobowiązania powódki i w zakresie tego ustalenia nie sposób dostrzec uchybień.
Sąd podkreślił przy tym, że dokonywana przez skarżącą błędna kwalifikacja umowy
wynikała z użytych w niej sformułowań, stanowiących powielenie tekstu umowy
zawartej między pozwanym a głównym wykonawcą, w zupełnym oderwaniu od
I CSK 2507/24
5
specyfiki stosunku prawnego łączącego strony. Mając na względzie, że na
podstawie z art. 39813 § 2 in fine k.p.c. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami
faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, a subsumpcja tego
stanu faktycznego pod normy wynikające z przepisów dotyczących umowy o dzieło
nie budzi zastrzeżeń, skargi kasacyjnej nie można było uznać za oczywiście
uzasadnioną.
Również zarzutu naruszenia art. 45811 k.p.c. nie można uznać za oczywiście
uzasadniony. Niezależnie od tego, że wykładnia tego przepisu proponowana przez
powódkę nie jest oczywista, należy wskazać, że w ramach ustaleń faktycznych
dokonanych z pominięciem tego przepisu Sąd Okręgowy, uwzględniając jeden
z zarzutów apelacyjnych, doszedł do wniosku, iż dostarczenie pozwanemu
dokumentu umowy łączącej powódkę z generalnym wykonawcą, nie zostało
udowodnione. Ponownie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 39813 § 2 in fine
k.p.c. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi
podstawę zaskarżonego orzeczenia.
Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11, 3 i 4 oraz art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt 6 oraz § 20
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych.
Marcin Krajewski
(E.M.)
[a.ł]
