I CSK 2466/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
7 sierpnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 7 sierpnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M. G.
z udziałem P. B.
o podział majątku wspólnego,
na skutek skargi kasacyjnej P. B.
od postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie
z 24 listopada 2023 r., IV Ca 1646/20,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. orzeka, że każdy z uczestników postępowania kasacyjnego
ponosi koszty tego postępowania związane ze swoim udziałem w
sprawie.
UZASADNIENIE
1. Postanowieniem z 24 listopada 2023 r., Sąd Okręgowy Warszawa-Praga
w Warszawie, w sprawie z wniosku M. G. z udziałem P. B., o podział majątku
wspólnego, na skutek apelacji wnioskodawczyni i uczestnika od postanowienia
częściowego Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z 18
lutego 2020 r., zmienił zaskarżone postanowienie m.in. w ten sposób, że: w punkcie
IV. zasądził od uczestnika P. B. na rzecz M. G. kwotę 218 346,60 tytułem
rozliczenia nakładów z majątku osobistego wnioskodawczyni M. G. na majątek
wspólny M. G. i P. B., płatną w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się
I CSK 2466/24
2
niniejszego postanowienia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w
przypadku uchybienia terminowi zapłaty (pkt I.c); oddalił obie apelacje w
pozostałym zakresie (pkt II).
2. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiódł uczestnik
zaskarżając postanowienie w części, tj. w zakresie pkt I.c. oraz pkt II (w części
odnoszącej się do apelacji uczestnika).
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
I CSK 2466/24
3
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna uczestnika nie zawiera argumentów dostatecznych dla
uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą powołane
przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a
jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić
Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się
do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,
III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
8. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w
judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
I CSK 2466/24
4
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8
października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,
przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej
„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter
tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP
2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
9. To co ma świadczyć o oczywistej zasadności skargi nie może być
jednocześnie ujmowane jako podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.,
gdyż jeżeli występuje istotne zagadnienie prawne albo poważny problem
świadczący o potrzebie wykładni przepisu, to nie można jednocześnie twierdzić, że
z tych samych przyczyn skarga jest oczywiście uzasadniona, jako że twierdzenie o
oczywistej zasadności skargi pozostaje wówczas w kolizji z problemami prawnymi
warunkującymi pierwszą i drugą podstawę przedsądu. Taka konstrukcja wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania dyskwalifikuje jego zasadność już na
samym wstępie (zob. postanowienie SN z 24 czerwca 2021 r., III CSK 77/21).
W przedmiotowej sprawie zachodzi taka właśnie sytuacja. Uczestnik w
uzasadnieniu do wniosku o przyjęcie skargi na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.,
konstruuje następujące zagadnienia: 1. „czy w przypadku odwołania darowizny
środków, które uprzednio zostały spożytkowane na zakup nieruchomości
wchodzącej w skład majątku wspólnego podlegają rozliczeniu w ramach
postępowania o podział majątku wspólnego?”; 2. „czy złożenie oświadczenia o
odwołaniu darowizny wywołuje skutek od chwili jego złożenia czy skutek ten
rozciąga się również na okres z chwili dokonania darowizny i środki spożytkowane
na wspólny cel (zakup nieruchomości) podlegają waloryzacji na rzecz darczyńcy od
chwili ich wydatkowania?”.
Te same zagadnienia są przedmiotem rozważań w uzasadnieniu wniosku
odnoszącego się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Uczestnik
I CSK 2466/24
5
wskazuje, że „Sąd l jak i Sąd II instancji błędnie bowiem przyjęły jakoby odwołanie
darowizny rozciągało skutek na okres od chwili jej dokonania podczas gdy w ocenie
Uczestnika taki skutek oświadczenie o odwołaniu darowizny wywołuje jedynie na
okres po złożeniu oświadczenia. Odwołanie darowizny nie może więc prowadzić do
wniosku że to Wnioskodawczyni poczyniła nakłady na zakup nieruchomości…”.
Jednocześnie uczestnik nie uzasadnia przesłanki przyjęcia skargi
kasacyjnej, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Zwrócono na to uwagę w
odpowiedzi na skargę kasacyjną. Sąd Najwyższy aprobuje podniesioną tam
argumentację i uznaje za zbędne ponowne przytaczanie treści sformułowanych
wywodów.
Wadliwie również zostało skonstruowane uzasadnienie wniosku w zakresie
przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.. Uczestnik nie wykazał by
przedstawiane zagadnienie były nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie. Nie
uzasadnił również jak ich wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa.
Wbrew przyjętej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, tak przygotowany wniosek
zmierza jedynie do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu. Również
i w tym przypadku podkreślono to w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Sąd
Najwyższy podziela wyrażoną tam argumentację.
10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
11. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c.
[SOP]
I CSK 2466/24
6
